Dharmānukathana (Narration of Dharma)

Verse 1

धर्मराज उवाच । देवतायतनं यस्तु कुरुते कारयत्यपि । शिवस्यापि हरेर्वापि तस्य पुण्यफलं शृणु 1. ॥ १ ॥

Dijo Dharmarāja: Quien edifique un templo para una deidad—o haga que se edifique—sea para Śiva o para Hari (Viṣṇu), escuche ahora el fruto meritorio que le corresponde.

Verse 2

मातृतः पितृतश्चैव लक्षकोटिकुलान्वितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्ठत्येव न संशयः ॥ २ ॥

Junto con los linajes materno y paterno—que abarcan cientos de miles y crores de familias—ese ser mora ciertamente en Viṣṇupada, la suprema morada de Viṣṇu, durante tres kalpas; de ello no hay duda.

Verse 3

मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः । यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु ॥ ३ ॥

Si un hombre levanta un santuario (templo) para la deidad, aunque sea sólo con barro, escucha de mí mientras declaro cuán grande llega a ser el mérito de ese acto.

Verse 4

दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे तिष्ठत्येव न संशयः ॥ ४ ॥

Revestido de un cuerpo divino y sentado en un excelso carro celeste, él permanece ciertamente en Viṣṇupada, la morada de Viṣṇu, durante tres kalpas; no hay duda.

Verse 5

मृदैव कुरुते यस्तु देवतायतनं नरः । यावत्पुण्यं भवेत्तस्य तन्मे निगदतः शृणु ॥ ५ ॥

Quien construye un santuario (templo) para una deidad, aunque sea sólo con barro, obtiene una medida de mérito. Escucha mientras explico cuán grande es ese mérito.

Verse 6

दिव्यदेहधरो भूत्वा विमानवरमास्थितः । कल्पत्रयं विष्णुपदे स्थित्वा ब्रह्मपुरं व्रजेत् ॥ ६ ॥

Asumiendo un cuerpo divino y sentado en un excelso carro celeste, permanece establecido en Viṣṇupada durante tres kalpas; y después se dirige a la ciudad de Brahmā (Brahmapura).

Verse 7

कल्पद्वयं स्थितस्तत्र पुनः कल्पं वसेद्दिवि । ततस्तु योगिनामेव कुले जातो दयान्वितः ॥ ७ ॥

Habiendo permanecido allí durante dos kalpas, moró luego en el cielo por otro kalpa. Después de ello, nació en el linaje mismo de los yoguis, colmado de compasión.

Verse 8

वैष्णवं योगमास्थाय मुक्तिं व्रजति शाश्वतीम् । दारुभिः कुरुते यस्तु तस्य स्याद् द्विगुणं फलम् ॥ ८ ॥

Quien se acoge al Yoga vaiṣṇava alcanza la liberación eterna. Pero quien lo realiza usando leña sagrada obtiene un fruto doble.

Verse 9

त्रिगुणं चेष्टकाभिस्तु शिलाभिस्तच्चतुर्गुणम् । स्फाटिकाभिः शिलाभिस्तु ज्ञेयं दशगुणोत्तरम् ॥ ९ ॥

Si se hace con ladrillos, el resultado es triple; si se hace con losas de piedra, se vuelve cuádruple; y si se hace con losas de cristal, debe entenderse que otorga un mérito diez veces mayor.

Verse 10

ताम्रीभिस्तच्छतगुणं हेम्ना कोटिगुणं भवेत् । देवालयं तडागं वा ग्रामं वा पालयेत्तु यः ॥ १० ॥

Si se hace con cobre, el mérito se vuelve cien veces; si se hace con oro, se vuelve de un crore de veces. Quien protege un templo del Deva, un estanque o incluso una aldea, obtiene así ese fruto espiritual multiplicado.

Verse 11

कर्तुःशतगुणं तस्य पुण्यं भवति भूपते । देवालयस्य शुश्रूषां लेपसेचनमण्डनैः ॥ ११ ॥

Oh rey, el mérito de quien sirve al templo de la Deidad—encalándolo o limpiándolo, rociándolo con agua y adornándolo—se vuelve cien veces mayor que el del simple ejecutor de obras piadosas ordinarias.

Verse 12

कुर्याद्यत्सततं भक्त्या तस्य पुण्यमनन्तकम् । वेतनाद्विष्टितो वापि पुण्यकर्मप्रवर्त्तिताः ॥ १२ ॥

Cualquier cosa que una persona haga continuamente con bhakti, su mérito espiritual se vuelve infinito. Aun quienes obran por salario o son forzados al servicio, por ello mismo quedan encaminados hacia acciones meritorias.

Verse 13

ते गच्छन्ति धराधाराः शाश्वतं वैष्णवं पदम् । तडागार्द्धफलं राजन्कासारे परिकीर्तितम् ॥ १३ ॥

Tales sostenedores de la tierra (benefactores) van a la morada eterna de Viṣṇu, el estado vaiṣṇava. Oh Rey, se proclama que un simple estanque (kāsāra) otorga sólo la mitad del mérito de construir un verdadero embalse (taḍāga).

Verse 14

कूपे पादफलं ज्ञेयं वाप्यां पद्माकरोन्मितम् । वापीशतगुणं प्रोक्तं कुल्यायां भूपतेः फलम् ॥ १४ ॥

Sabe que un pozo concede sólo la cuarta parte del mérito; y que un estanque da mérito según el número de lechos de loto que sostiene. Un gran depósito (vāpi) se dice que otorga cien veces el mérito del estanque; y el mérito de un canal de riego (kulyā) se declara perteneciente al rey.

Verse 15

दृषद्भिस्तु धनी कुर्यान्मृदा निष्किञ्चनो जनः । तयोः फलं समानं स्यादित्याह कमलोद्भवः ॥ १५ ॥

El rico debe realizar la obra piadosa con piedras, y el desposeído puede hacerla con barro; el fruto de ambos es el mismo, así lo declara Kamalodbhava (Brahmā).

Verse 16

दद्यादाढ्यस्तु नगरं हस्तमात्रमकिञ्चनः । भुवं तयोः समफलं प्राहुर्वेदविदो जनाः ॥ १६ ॥

El rico debe dar incluso una ciudad, mientras que el desvalido debe dar sólo lo que quepa en su mano; los sabios conocedores del Veda declaran que el fruto espiritual de ambos dones es igual.

Verse 17

धनाढ्यः कुरुते यस्तु तडागं फलसाधनम् । दरिद्र ः कुरुते कूपं समं पुण्यं प्रकीर्तितम् ॥ १७ ॥

El rico que construye un estanque como obra pública fecunda, y el pobre que excava un pozo: de ambos se proclama que obtienen el mismo mérito espiritual.

Verse 18

आश्रमं कारयेद्यस्तु बहुजन्तूपकारकम् । स याति ब्रह्मभुवनं कुलत्रयसमन्वितः ॥ १८ ॥

Quien haga construir un āśrama (refugio/ermita) para el bien de muchos seres vivientes, llega al mundo de Brahmā, acompañado del mérito que eleva a tres generaciones de su linaje.

Verse 19

धेनुर्वा ब्राह्मणो वापि यो वा को वापि भूपते । क्षणार्द्धं तस्य छायायां तिष्ठन्स्वर्गं नयत्यमुम् ॥ १९ ॥

Oh rey, sea una vaca o un brāhmaṇa—o quienquiera que sea—quien permanezca siquiera medio instante en su sombra, por ese mérito es conducido al cielo.

Verse 20

आरामकारका राजन्देवतागृहकारिणः । तडागग्रामकर्त्तारः पूज्यन्ते हरिणा सह ॥ २० ॥

Oh rey, quienes crean jardines de recreo (ārāma), quienes edifican templos para las deidades, y quienes construyen estanques y fundan aldeas, son honrados junto con Hari (Viṣṇu).

Verse 21

सर्वलोकोपकारार्थं पुष्पारामं जनेश्वर । कुर्वते देवतार्थं वा तेषां पुण्यफलं शृणु ॥ २१ ॥

Oh señor de los hombres, escucha el fruto meritorio de quienes crean un jardín de flores, ya sea para el bien de todos o como ofrenda destinada a las deidades.

Verse 22

तत्र यावन्ति पर्णानि कुसुमानि भवन्ति च । तावद्वर्षाणि नाकस्थो मोदते कुलकोटिभिः ॥ २२ ॥

Allí, por tantos años como hojas y flores haya, quien alcanza el cielo mora en las regiones celestiales, gozándose junto con decenas de millones de su linaje.

Verse 23

प्राकारकारिणस्तस्य कण्टकावरणप्रदाः । प्रयान्ति ब्रह्मणः स्थानं युगानामेकसप्ततिम् ॥ २३ ॥

Quienes levantan para ello murallas protectoras, y quienes proveen cubiertas contra las espinas, alcanzan la morada de Brahmā por setenta y un yugas.

Verse 24

तुलसीरोपणं ये तु कुर्वते मनुजेश्वर । तेषां पुण्यफलं राजन्वदतो मे निशामय ॥ २४ ॥

Oh señor entre los hombres, quienes plantan Tulasi—oh Rey, escucha ahora mientras describo el fruto meritorio que se acumula para ellos.

Verse 25

सप्तकोटिकुलैर्युक्तो मातृतः पितृतस्तथा । वसेत्कल्पशतं साग्रं नारायणपदे नृप ॥ २५ ॥

Oh rey, quien está vinculado con siete crores de linajes—por la madre y asimismo por el padre—mora por cien kalpas completos (y aún más) en la morada de Nārāyaṇa.

Verse 26

ऊर्ध्वपुण्ड्रधरो यस्तु तुलसीमूलमृत्स्नया । गोपिकाचन्दनेनापि चित्रकूटमृदापि वा । गङ्गामृत्तिकया चैव तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ २६ ॥

Escucha ahora el fruto meritorio de quien porta la marca vertical vaiṣṇava en la frente (ūrdhva-puṇḍra), hecha con la tierra sagrada de la raíz de Tulasi, o con Gopī-candana, o con la tierra de Citrakūṭa, o con la arcilla del Gaṅgā.

Verse 27

विमानवरमारुढो गन्धर्वाप्सरसां गणैः । सङ्गीयमानचरितो मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ २७ ॥

Montado en un excelso carro celestial, acompañado por huestes de Gandharvas y Apsaras, y siendo cantadas sus hazañas en alabanza, se regocija en el templo, morada de Viṣṇu.

Verse 28

पत्राणि तुलसीमूलाद्यावन्ति पतितानि वै । तावन्ति ब्रह्महत्यादिपातकानि हतानि च ॥ २८ ॥

Tantas hojas como han caído de la raíz de la Tulasi, tantos pecados—comenzando por brahmahatyā, el grave pecado de matar a un brāhmaṇa—son igualmente destruidos.

Verse 29

तुलस्यां सेचयेद्यस्तु जलं चुलुकमात्रकम् । क्षीरोदवासिना सार्द्धं वसेदाचन्द्र तारकम् ॥ २९ ॥

Quien riega la planta de Tulasi aunque sea con un puñado de agua, morará junto al Señor que habita en el Océano de Leche, mientras perduren la luna y las estrellas.

Verse 30

ददाति ब्राह्मणानां यः कोमलं तुलसीदलम् । स याति ब्रह्मसदने कुलत्रितयसंयुतः ॥ ३० ॥

Quien ofrece a los brāhmaṇas una tierna hoja de Tulasi, alcanza la morada de Brahmā, acompañado del mérito que eleva a tres generaciones de su linaje.

Verse 31

शालग्रामेऽपयेद्यस्तु तुलस्यास्तु दलानि च । स वसेद्विष्णुभवने यावदाभूतसम्प्लवम् ॥ ३१ ॥

Quien ofrece hojas de Tulasi al Śālagrāma (la piedra-emblema de Viṣṇu) mora en la casa de Viṣṇu hasta la disolución cósmica de todos los seres.

Verse 32

कण्टकावरणं यस्तु प्राकारं वापि कारयेत् । सोऽप्येकविंशतिकुलैर्मोदते विष्णुमन्दिरे ॥ ३२ ॥

Quien haga construir una cerca protectora de espinas, o incluso un muro de recinto, ese—junto con veintiuna generaciones de su linaje—se regocija en el templo, morada de Viṣṇu.

Verse 33

योऽच्चयेद्धरिपादाब्जं तुलस्याः कोमलैर्दलैः । न तस्य पुनरावृत्तिर्विष्णुलोकान्नरेश्वर ॥ ३३ ॥

Oh señor entre los hombres, quien adore los pies de loto de Hari con las tiernas hojas de Tulasi no vuelve a renacer; para él no hay retorno desde el mundo de Viṣṇu.

Verse 34

द्वादश्यां पौर्णमास्यां यः क्षीरेण स्नापयेद्धरिम् । कुलायुतयुतः सोऽपि मोदते वैष्णवे पदे ॥ ३४ ॥

Quien bañe a Hari con leche en la Dvādaśī que coincide con la luna llena—aunque cargue pecados acumulados por diez mil linajes—se regocija en la suprema morada vaiṣṇava.

Verse 35

प्रस्थमात्रेण पयसा यः स्नापयति केशवम् । कुलायुतायुतयुतः सोऽपि विष्णुपुरे वसेत् ॥ ३५ ॥

Quien bañe a Keśava con leche en la medida de un prastha, aun él—con mérito multiplicado a través de incontables linajes—habitará en la divina morada de Viṣṇu.

Verse 36

घृतप्रस्थेन यो विष्णुं द्वादश्यां स्नापयेन्नरः । कुलकोटियुतो राजन्सायुज्यं लभते हरेः ॥ ३६ ॥

Oh Rey, el hombre que bañe al Señor Viṣṇu en Dvādaśī con un prastha de ghee queda dotado de crores de linajes y alcanza sāyujya: la plena unión con Hari.

Verse 37

पञ्चामृतेन यः स्नानमेकादश्यां तु कारयेत् । विष्णोः सायुज्यकं तस्य भवेत्कुलशतायुतैः ॥ ३७ ॥

Quien en Ekādaśī se bañe con el pañcāmṛta alcanza el sāyujya, la unión con el Señor Viṣṇu; y junto con cientos de miles de su linaje, queda bendecido con tal logro.

Verse 38

एकादश्यां पौर्णमास्यां द्वादश्यां वा नृपोत्तम । नालिकेरोदकैर्विष्णुं स्नापयेत्तत्फलं शृणु ॥ ३८ ॥

Oh excelso rey, en Ekādaśī, en la luna llena (Paurṇamāsī) o en Dvādaśī, debe bañarse al Señor Viṣṇu con agua de coco. Escucha ahora el fruto de ello.

Verse 39

दशजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो नृपसत्तम । शतद्वयकुलैर्युक्तो मोदते विष्णुना सह ॥ ३९ ॥

Oh el mejor de los reyes, queda libre de los pecados acumulados durante diez nacimientos; y, acompañado por doscientas ramas de su linaje, se regocija junto al Señor Viṣṇu.

Verse 40

इक्षुत्येन देवेशं यः स्नापयति भूपते । केशवं लक्षपितृभिः सार्द्धं विष्णुपदं व्रजेत् ॥ ४० ॥

Oh rey, quien bañe al Señor de los dioses—Keśava—con jugo de caña de azúcar alcanzará el Viṣṇu-pada, la morada suprema de Viṣṇu, junto con cien mil de sus antepasados.

Verse 41

पुष्पोदकेन गोविन्दं तथा गन्धोदकेन च । स्नापयित्वा हरिं भक्त्या वैष्णवं पदमाप्नुयात् ॥ ४१ ॥

Habiendo bañado a Govinda—Hari—con agua infusionada con flores y también con agua perfumada, la persona, con bhakti, alcanza el estado vaiṣṇava, la morada suprema de Viṣṇu.

Verse 42

जलेन वस्त्रपूतेन यः स्नापयति माधवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते ॥ ४२ ॥

Quien baña a Mādhava con agua purificada al colarse por un paño queda libre de todo pecado y se regocija junto a Viṣṇu.

Verse 43

क्षीराद्यैः स्नापयेद्यस्तु रविसङ्क्रमणे हरिम् । स वसेद्विष्णुसदने त्रिसप्तपुरुषैः सह ॥ ४३ ॥

Quien, en el tránsito del Sol (saṅkramaṇa), baña devotamente al Señor Hari con leche y otras sustancias auspiciosas, morará en la morada de Viṣṇu junto con veintiuna generaciones de su linaje.

Verse 44

शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यामष्टम्यां पूर्णिमादिने ॥ ४४ ॥

En la quincena luminosa (śukla-pakṣa): en el decimocuarto día lunar, en el octavo y en el día de luna llena.

Verse 45

एकादश्यां भानुवारे द्वादश्यां पञ्चमीतिथौ । सोमसूर्योपरागे च मन्वादिषु युगादिषु ॥ ४५ ॥

En Ekādaśī cuando cae en domingo; en Dvādaśī cuando coincide con el tithi de Pañcamī; durante los eclipses lunar y solar; y en los comienzos de los Manvantaras y de los Yugas—estos tiempos son especialmente sagrados para las observancias.

Verse 46

अर्द्धोदये च सूर्यस्य पुष्यार्के रोहिणीबुधे । तथैव शनिरोहिण्यां भौमाश्विन्यां तथैव च ॥ ४६ ॥

Asimismo, cuando el Sol está a medio ascenso; cuando el Sol se halla en Puṣyā; cuando Mercurio está en Rohiṇī; del mismo modo cuando Saturno está en Rohiṇī; y cuando Marte está en Aśvinī—la observancia se vuelve especialmente eficaz.

Verse 47

शन्यां भृगुमृगे चैव भृगुरेवतिसङ्गमे । तथा बुधानुराधायां श्रवणार्के तथैव च ॥ ४७ ॥

Asimismo, (se obtiene este fruto auspicioso) cuando Saturno está en Mṛgaśīrṣā y Venus también en Mṛgaśīrṣā; cuando Venus se halla en conjunción con Revatī; cuando Mercurio está en Anurādhā; y de igual modo cuando el Sol está en Śravaṇā.

Verse 48

तथा च सोमश्रवणे हस्तयुक्ते बृहस्पतौ । बुधाष्टम्यां बुधाषाढे पुण्ये चान्ये दिने तथा ॥ ४८ ॥

Asimismo, (debe realizarse el rito) cuando el lunes coincide con la constelación Śravaṇa; cuando el jueves coincide con Hasta; cuando el octavo tithi cae en miércoles; en el auspicioso tiempo de Āṣāḍha; y del mismo modo en otros días santos.

Verse 49

स्नापयेत्पयसा विष्णुं शान्तिमान् वाग्यतः शुचिः । घृतेन मधुना वापि दध्ना वा तत्फलं शृणु ॥ ४९ ॥

Con la mente serena, la palabra contenida y la pureza guardada, debe uno bañar (abhiṣeka) al Señor Viṣṇu con leche—o con ghee, miel o cuajada. Ahora escucha el fruto de ese rito.

Verse 50

सर्वयज्ञफलं प्राप्य सर्वपापविवर्जितः । वसेद्विष्णुपुरे सार्द्धं त्रिसप्तपुरुषैर्नृप ॥ ५० ॥

Habiendo alcanzado el fruto de todos los sacrificios y quedando libre de todo pecado, él mora en la ciudad de Viṣṇu, oh rey, junto con veintiuna generaciones de su linaje.

Verse 51

तत्रैव ज्ञानमासाद्य योगिनामपि दुर्लभम् । मोक्षमाप्नोति नृपते पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ५१ ॥

Allí mismo, tras alcanzar ese conocimiento—raro incluso entre los yoguis—obtiene la liberación, oh rey: un estado en el que el retorno (al renacer) es imposible.

Verse 52

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां सोमवारे च भूपते । शिवं संस्नाप्य दुग्धेन शिवसायुज्यमाप्नुयात् ॥ ५२ ॥

Oh rey, en la Caturdaśī (decimocuarto día lunar) de la quincena oscura, si cae en lunes, debe bañarse a Śiva con leche; así se alcanza el sāyujya, la unión con Śiva.

Verse 53

नालिकेरोदकेनापि शिवं संस्नाप्य भक्तितः । अष्टम्यामिन्दुवारे वा शिवसायुज्यमश्नुते ॥ ५३ ॥

Incluso con agua de coco, si se baña a Śiva con devoción, se alcanza el sāyujya con Śiva, especialmente si se realiza en Aṣṭamī (octavo día lunar) o en lunes.

Verse 54

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वापि भूपते । घृतेन मधुना स्नाप्य शिवं तत्साम्यतां व्रजेत् ॥ ५४ ॥

Oh rey, en la Caturdaśī de la quincena luminosa (Śukla-pakṣa), o bien en Aṣṭamī, debe bañarse a Śiva con ghee y miel; así se alcanza la sāmyatā, la semejanza y cercanía a Śiva.

Verse 55

तिलतैलेन संस्नाप्य विष्णुं वा शिवमेव च । स याति तत्तत्सारूप्यं पितृभिः सह सप्तभिः ॥ ५५ ॥

Quien bañe con aceite de sésamo a Viṣṇu o al mismo Śiva, alcanza el sārūpya, la semejanza con esa deidad, junto con sus siete pitṛs, los antepasados.

Verse 56

शिवमिक्षुरसेनापि यः स्नापयति भक्तितः । शिवलोके वसेत्कल्पं स सप्तपुरुषैः सह ॥ ५६ ॥

Incluso quien, con devoción, bañe a Śiva con jugo de caña de azúcar, morará en el mundo de Śiva durante un kalpa, junto con sus siete generaciones (saptapuruṣa).

Verse 57

घृतेन स्नापयेल्लिङ्गमुत्थाने द्वादशीदिने । क्षीरेण वा महाभाग तत्फलं शृणु मद्गिरा ॥ ५७ ॥

Oh noble, en el día de Dvādaśī, al tiempo del utthāna (al levantarse), debe bañarse el liṅga con ghee, o bien con leche. Escucha de mis palabras el fruto de ese acto.

Verse 58

जन्मायुतार्जितैः पापैर्विमुक्तो मनुजो नृप । कोटिसङ्ख्यं समुद्धृत्य स्वकुलं शिवतां व्रजेत् ॥ ५८ ॥

Oh Rey, el hombre queda libre de los pecados acumulados durante decenas de miles de nacimientos; y, habiendo elevado a su propio linaje—contado por crores—alcanza el estado auspicioso (śivatā).

Verse 59

सम्पूज्य गन्धकुसुमैर्विष्णुं विष्णुतिथौ नृप । जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तो व्रजति तत्पदम् ॥ ५९ ॥

Oh rey, quien adora debidamente a Viṣṇu con fragancias y flores en el tithi sagrado de Viṣṇu queda libre de los pecados acumulados durante decenas de miles de nacimientos y va a Su morada suprema.

Verse 60

पद्मपुष्पेण यो विष्णुं शिवं वा पूजयन्नेरः । स याति विष्णुभवनं कुलकोटिसमन्वितः ॥ ६० ॥

Quien, sin negligencia, adore a Viṣṇu—o incluso a Śiva—con una flor de loto, llega a la morada de Viṣṇu, acompañado por crores de su linaje.

Verse 61

हरिं च केतकीपुष्पैः शिवं धत्तूरजैर्निशि । सम्पूज्य पापनिर्मुक्तो वसेद्विष्णुपुरे युगम् ॥ ६१ ॥

Adorando a Hari con flores de ketakī y a Śiva de noche con flores de dhattūra—tras honrarlos debidamente—uno queda libre de pecado y mora en la ciudad de Viṣṇu por un yuga.

Verse 62

हरिं तु चाम्पकैः पुष्पैरर्कपुष्पैश्च शङ्करम् । समभ्यर्च्य महाराज तत्तत्सालोक्यमाप्नुयात् ॥ ६२ ॥

Oh gran rey, quien adore a Hari (Viṣṇu) con flores de campaka y venere a Śaṅkara (Śiva) con flores de arka, alcanzará el sālokya: la comunión y morada en el propio reino de cada deidad.

Verse 63

शङ्करस्याथवा विष्णोर्घृतयुक्तं च गुग्गुलुम् । दत्त्वा धूपे नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ६३ ॥

Quien, con devoción, ofrezca como incienso guggulu mezclado con ghee a Śaṅkara o a Viṣṇu, queda liberado de todos los pecados.

Verse 64

तिलतैलान्वितं दीपं विष्णोर्वा शङ्करस्य वा । दत्त्वा नरः सर्वकामान्संप्राप्नोति नृपोत्तम ॥ ६४ ॥

Oh excelso rey, quien ofrezca una lámpara colmada de aceite de sésamo a Viṣṇu o a Śaṅkara alcanza el cumplimiento de todos sus deseos.

Verse 65

घृतेन दीपं यो दद्याच्छङ्करायाथ विष्णवे । स मुक्तः सर्वपापेभ्यो गङ्गास्नानफलं लभेत् ॥ ६५ ॥

Quien ofrezca una lámpara alimentada con ghee a Śaṅkara y también a Viṣṇu queda libre de todos los pecados y obtiene el mérito equivalente a bañarse en el Gaṅgā.

Verse 66

ग्राम्येण वापि तैलेन राजन्नन्येन वा पुनः । दीपं दत्त्वा महाविष्णोः शिवस्यापि फलं शृणु ॥ ६६ ॥

Oh rey, ya sea con aceite común o con otro aceite, tras ofrecer una lámpara a Mahāviṣṇu, escucha también el fruto del mérito cuando se ofrece a Śiva.

Verse 67

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः । तत्तत्सालोक्यमाप्नोति त्रिःसप्तपुरुषान्वितः ॥ ६७ ॥

Libre de todos los pecados y colmado de toda prosperidad divina, alcanza el sālokya: la comunión de morar en el mismo mundo de ese Señor; y este mérito se extiende, junto con el bienestar, a tres veces siete personas, es decir, veintiuna generaciones.

Verse 68

यद्यदिष्टतमं भोज्यं तत्तदीशाय विष्णवे । दत्वा तत्तत्पदं याति चत्वारिंशत्कुलान्वितः ॥ ६८ ॥

Cualquier alimento que uno más estime—ofreciendo precisamente ese, y solo ese, al Señor Viṣṇu—alcanza el estado divino correspondiente, junto con cuarenta generaciones de su linaje.

Verse 69

यद्यदिष्टतमं वस्तु तत्तद्विप्राय दापयेत् । स याति विष्णुभवनं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ६९ ॥

Cualquier objeto que uno ame más, debe hacer que se entregue a un brāhmaṇa erudito; así llega a Viṣṇu-bhavana, la morada de Viṣṇu, un estado en el que el retorno al renacimiento mundano es difícil de obtener.

Verse 70

भ्रूणहा स्वर्णदानेन शुद्धो भवति भूपते । अन्नतोयसमं दानं न भूतं न भविष्यति ॥ ७० ॥

Oh rey, incluso quien mata un bhrūṇa (embrión) se purifica mediante el don de oro. Sin embargo, jamás ha habido ni habrá dádiva igual a la entrega de alimento y agua.

Verse 71

अन्नदः प्राणदः प्रोक्तः प्राणदश्चापि सर्वदः । सर्वदानफलं यस्मादन्नदस्य नृपोत्तम ॥ ७१ ॥

Al que da alimento se le llama dador de vida; y el dador de vida es, en verdad, dador de todo. Por ello, oh el mejor de los reyes, el que da alimento obtiene el fruto de todas las dádivas.

Verse 72

अन्नदो ब्रह्मसदनं याति वंशायुतान्वितः । न तस्य पुनरावृत्तिरिति शास्त्रेषु निश्चितम् ॥ ७२ ॥

Quien da alimento llega a la morada de Brahmā, acompañado por decenas de miles de descendientes; para él no hay retorno al renacimiento—así queda firmemente establecido en los śāstras.

Verse 73

सद्यस्तुष्टिकरं ज्ञेयं जलदानं यतोऽधिकम् । अन्नदानान्नृपश्रेष्ठ निर्दिष्टं ब्रह्मवादिभिः ॥ ७३ ॥

Sabe que el don del agua otorga satisfacción inmediata; sin embargo, oh mejor de los reyes, los conocedores de Brahman han declarado que el don del alimento es aún más excelso.

Verse 74

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । जलदो मुच्यते तेभ्य इत्याह कमलोद्भवः ॥ ७४ ॥

Sea que uno esté manchado por un gran pecado (mahāpātaka) o por pecados secundarios (upapātaka), quien da agua queda liberado de esas faltas—así lo declara el Nacido del Loto (Brahmā).

Verse 75

शरीरमन्नजं प्राहुः प्राणानप्यन्नजान्विदुः । तस्मादन्नप्रदो ज्ञेयः प्राणदः पृथिवीपते ॥ ७५ ॥

Dicen que el cuerpo nace del alimento, y que los alientos vitales (prāṇa) también surgen del alimento. Por eso, oh señor de la tierra, debe entenderse que quien da comida es quien da el aliento mismo de la vida.

Verse 76

यद्यत्तुष्टिकरं दानं सर्वकामफलप्रदम् । तस्मादन्नसमं दानं नास्ति भूपाल भूतले ॥ ७६ ॥

Cualquier don que otorgue satisfacción y conceda los frutos de todos los deseos; sin embargo, oh protector del pueblo, en esta tierra no existe caridad igual al don del alimento.

Verse 77

अन्नदस्य कुले जाता आसहस्रं नृपोत्तम । नरकं ते न पश्यन्ति तस्मादन्नप्रदो वरः ॥ ७७ ॥

Oh el mejor de los reyes, hasta mil personas nacidas en el linaje de quien da alimento no contemplan el infierno; por ello, el dador de comida es el más excelso entre los donantes.

Verse 78

पादाभ्यङ्गं भक्तियुक्तो योऽतिथेः कुरुतेनरः । स स्नातः सर्वतीर्थेषु गङ्गास्नानपुरःसरम् ॥ ७८ ॥

Quien, lleno de devoción, unge y masajea los pies del huésped (atithi), es tenido por quien se ha bañado en todos los tīrthas sagrados, encabezados por el baño en el Gaṅgā.

Verse 79

तैलाभ्यङ्गं महाराज ब्राह्मणानां करोति यः । स स्नातोऽष्टशतं साग्रं गङ्गायां नात्र संशयः ॥ ७९ ॥

Oh gran rey, quien provee la unción y masaje con aceite (tailābhyaṅga) a los brāhmaṇas es tenido por quien se ha bañado en el Gaṅgā ochocientas veces y aún más; de ello no hay duda.

Verse 80

रोगितान्ब्राह्मणान्यस्तु प्रेम्णा रक्षति रक्षकः । स कोटिकुलसंयुक्तो वसेद् ब्रह्मपुरे युगम् ॥ ८० ॥

Mas aquel protector que, con amoroso cuidado, ampara a los brāhmaṇas afligidos por la enfermedad, dotado del mérito de diez millones de linajes, mora en la ciudad de Brahmā por un yuga.

Verse 81

यो रक्षेत्पृथिवीपाल रङ्कं वा रोगिणं नरम् । तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा सर्वान्कामान्प्रयच्छति ॥ ८१ ॥

Oh rey, quien protege a un desvalido o a un enfermo, sobre él Viṣṇu se complace en el corazón y concede todos los dones deseados.

Verse 82

मनसा कर्मणा वाचा यो रक्षेदामयान्वितम् । सर्वान्कामानवाप्नोति सर्वपापविवर्जितः ॥ ८२ ॥

Quien protege y cuida al enfermo—con la mente, con la acción y con la palabra—alcanza todos los deseos y queda libre de todo pecado.

Verse 83

यो ददाति महीपाल निवासं ब्राह्मणाय वै । तस्य प्रसन्नो देवेशः स्वलोकं सम्प्रयच्छति ॥ ८३ ॥

Oh rey, quien concede una morada a un brāhmaṇa, el Señor de los dioses se complace con él y le otorga Su propio reino celestial.

Verse 84

ब्राह्मणाय ब्रह्मविदे यो दद्याद्गां पयस्विनीम् । स याति ब्रह्मसदनमन्येषामतिदुर्लभम् ॥ ८४ ॥

Quien da una vaca abundante en leche a un brāhmaṇa conocedor de Brahman, alcanza la morada de Brahmā, logro sumamente difícil para los demás.

Verse 85

अन्येभ्यः प्रतिगृह्यापि यो दद्याद्गां पयस्विनीम् । तस्य पुण्यफलं वक्तुं नाहं शक्तोऽस्मि पण्डित ॥ ८५ ॥

Aunque uno haya recibido (bienes) de otros, si luego entrega una vaca abundante en leche, oh sabio, no soy capaz de expresar por completo el fruto meritorio de ese don.

Verse 86

कपिलां वेदविदुषे यो ददाति पयस्विनीम् । स एव रुद्रो भूपाल सर्वपापविवर्जितः ॥ ८६ ॥

Oh rey, quien ofrece una vaca Kapilā, de color leonado y abundante en leche, a un conocedor del Veda, se vuelve en verdad como Rudra mismo y queda libre de todo pecado.

Verse 87

विप्राय वेदविदुषे दद्यादुभयतोमुखीम् । यस्तस्य पुण्यं सङ्ख्यातुं न शक्तोऽब्दशतैरपि ॥ ८७ ॥

Debe ofrecerse el don «ubhayato-mukhī» a un brāhmaṇa versado en los Vedas; pues nadie puede calcular el mérito de ese acto, ni aun en cientos de años.

Verse 88

तस्य पुण्यफलं राजञ्श्छृणु वक्ष्यामि तत्त्वतः । एकतः क्रतवः सर्वे समग्रवरदक्षिणाः ॥ ८८ ॥

Oh Rey, escucha: te expondré en verdad el fruto de ese mérito. Es equivalente, por un lado, a todos los kratus realizados en conjunto, completos con dakṣiṇās plenas y excelentes.

Verse 89

एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम् । संरक्षति महीपाल यो विप्रं भयविह्वलम् ॥ ८९ ॥

Por un lado, es como preservar la vida de un ser aterrorizado por el peligro. Del mismo modo, el rey que protege a un brāhmaṇa turbado por el miedo, en verdad salvaguarda esa vida misma.

Verse 90

स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु दीक्षितः । वस्त्रदो रुद्र भवनं कन्यादो ब्रह्मणः पदम् ॥ ९० ॥

Se le considera como quien se ha bañado en todos los tīrthas y como quien ha sido iniciado para todos los sacrificios. El que da vestiduras alcanza la morada de Rudra; el que entrega a una doncella en matrimonio alcanza la condición de Brahmā.

Verse 91

हेमदो विष्णुभवनं प्रयाति स्वकुलान्वितः । यस्तु कन्यामलङ्कृत्य ददात्यध्यात्मवेदिने ॥ ९१ ॥

Quien dona oro llega a la morada de Viṣṇu junto con su linaje. Pero quien adorna a una doncella y la entrega en matrimonio a un conocedor del Ser interior (adhyātma-vedin) alcanza ese mismo fin supremo.

Verse 92

शतवंशसमायुक्तः स व्रजेद् ब्रह्मणः पदम् । कार्तिक्यां पौर्णमास्यां वा आषाढ्यां वापि भूपते ॥ ९२ ॥

Dotado de cien linajes (una vasta y meritoria descendencia), alcanza la morada de Brahmā—ya sea en la luna llena de Kārttika o en la luna llena de Āṣāḍha, oh rey.

Verse 93

वृषभं शिवतुष्ट्यर्थमुत्सृजेत्तत्फलं शृणु । सप्तजन्मार्जितैः पापैर्विमुक्तो रुद्र रूपभाक् ॥ ९३ ॥

Debe soltarse un toro para complacer a Śiva—escucha el fruto de ese acto: liberado de los pecados acumulados en siete nacimientos, se obtiene una forma semejante a Rudra (Śiva).

Verse 94

कुलसप्ततिसंयुक्तो रुद्रे ण सह मोदते । शिवलिङ्गाङ्कितं कृत्वा महिषं यः समुत्सृजेत् ॥ ९४ ॥

Quien libera un búfalo después de marcarlo con el emblema del liṅga de Śiva, se regocija junto a Rudra, acompañado por setenta generaciones de su linaje.

Verse 95

न तस्य यातनालोको भवेन्नृपतिसत्तम । ताम्बूलदानं यः कुर्याच्छक्तितो नृपसत्तम ॥ ९५ ॥

Oh el mejor de los reyes, quien, según su capacidad, ofrece tāmbūla (ofrenda de hoja de betel) no experimentará el mundo de tormento y castigo.

Verse 96

तस्य विष्णुः प्रसन्नात्मा ददात्यायुर्यशः श्रियम् । क्षीदो घृतदश्चैव मधुदो दधिदस्तथा ॥ ९६ ॥

Viṣṇu, complacido en su corazón con tal persona, concede larga vida, fama y prosperidad. Del mismo modo, quien ofrece leche, ghee, miel y cuajada obtiene esas bendiciones.

Verse 97

दिव्याब्दायुतपर्यन्तं स्वर्गलोके महीयते । प्रयाति ब्रह्मसदनमिक्षुदाता नृपोत्तम ॥ ९७ ॥

Oh rey excelso, quien ofrece caña de azúcar es honrado en el reino del cielo durante diez mil años divinos; y después alcanza la morada de Brahmā.

Verse 98

गन्धदः पुण्यफलदः प्रयाति ब्रह्मणः पदम् । गुडेक्षुरसदश्चैव प्रयाति क्षीरसागरम् ॥ ९८ ॥

Quien ofrece fragancias, otorgando fruto de mérito, alcanza la morada de Brahmā; y asimismo, quien ofrece jaggery y jugo de caña llega al Océano de Leche (Kṣīra-sāgara).

Verse 99

भटानां जलदो याति सूर्यलोकमनुत्तमम् । विद्यादानेन सायुज्यं माधवस्य व्रजेन्नरः ॥ ९९ ॥

Al dar agua a los necesitados, se alcanza el insuperable mundo del Sol (Sūrya-loka); pero al donar conocimiento sagrado, el ser humano llega al sāyujya, la unión con Mādhava (Viṣṇu).

Verse 100

विद्यादानं महीदानं गोदानं चोत्तमोत्तमम् । नरकादुद्धरन्त्येव जपवाहनदोहनात् ॥ १०० ॥

El don de la sabiduría, el don de la tierra y—supremo entre los supremos—el don de una vaca: éstos en verdad rescatan del infierno, por su uso en el yajña y la adoración, como medio de transporte y por el ordeño de su leche.

Verse 101

सर्वेषामपि दानानां विद्यादानं विशिष्यते । विद्यादानेन सायुज्यं विष्णोर्याति नृपोत्तम ॥ १०१ ॥

Entre todas las dádivas, la dádiva del conocimiento es la más excelsa. Al conceder conocimiento, oh rey excelso, se alcanza el sāyujya, la unión con Viṣṇu.

Verse 102

नरस्त्विन्धनदानेन मुच्यते ह्युपपातकैः । शालग्रामशिलादानं महादानं प्रकीर्तितम् ॥ १०२ ॥

Al donar leña para el fuego, el hombre queda ciertamente libre de faltas menores; y la ofrenda de una piedra Śālagrāma es proclamada como el don supremo, el gran dāna.

Verse 103

यद् दत्वा मोक्षमाप्नोति लिङ्गदानं तथा स्मृतम् । ब्रह्माण्डकोटिदानेन यत्फलं लभते नरः ॥ १०३ ॥

Aquel don que, al ofrecerse, conduce a la liberación se recuerda como la ofrenda de un liṅga. Otorga el mismo mérito que obtiene un hombre al donar crores de Brahmāṇḍas, universos enteros.

Verse 104

तत्फलं समवाप्नोति लिङ्गदानान्न संशयः । शालग्रामशिलादाने ततोऽपि द्विगुणं फलम् ॥ १०४ ॥

Ciertamente se alcanza ese fruto mediante el don de un liṅga, sin duda alguna. Y al ofrecer una piedra Śālagrāma, el mérito es aún el doble de aquel.

Verse 105

शालग्रामशिलारूपी विष्णुरेवेति विश्रुतः । यो ददाति नरो दानं गृहेषु महतां प्रभो ॥ १०५ ॥

Oh Señor, es bien sabido que Viṣṇu mismo está presente en la forma de la piedra Śālagrāma. El hombre que ofrece tal don en las casas de los nobles y grandes obtiene un mérito religioso inmenso.

Verse 106

गङ्गास्नानफलं तस्य निश्चितं नृप जायते । रत्नान्वितसुवर्णस्य प्रदानेन नृपोत्तम ॥ १०६ ॥

Oh rey, quien dona oro engalanado con gemas alcanza con certeza el fruto mismo de bañarse en el río Gaṅgā, oh el mejor de los soberanos.

Verse 107

भुक्तिमुक्तिमवाप्नोति महादानं यतः स्मृतम् । नरो माणिक्यदानेन परं मोक्षमवाप्नुयात् ॥ १०७ ॥

Porque se recuerda como una “gran dádiva” que otorga tanto goce mundano como liberación, quien ofrece en donación un māṇikya (rubí) puede alcanzar el estado supremo de mokṣa.

Verse 108

ध्रुवलोकमवाप्नोति वज्रदानेन मानवः । स्वर्गं विद्रुमदानेन रुद्र लोकमवाप्नुयात् ॥ १०८ ॥

Al donar un vajra (diamante), el ser humano alcanza Dhruvaloka; al donar vidruma (coral), llega al cielo y puede alcanzar Rudraloka.

Verse 109

प्रयाति यानदानेन मुक्तादानेन चैन्दवम् । वैडूर्यदो रुद्र लोकं पुष्परागप्रदस्तथा ॥ १०९ ॥

Con el don de un yāna (vehículo) se alcanza la senda celeste; con el don de muktā (perlas) se llega al reino lunar. Quien ofrece vaidūrya (gema ojo de gato) alcanza el mundo de Rudra; y del mismo modo, quien ofrece puṣparāga (topacio) alcanza la morada excelsa correspondiente.

Verse 110

पुष्परागप्रदानेन सर्वत्र सुखमश्नुते । अश्वदो ह्यश्वसान्निध्यं चिरं व्रजति भूमिप ॥ ११० ॥

Con la ofrenda de puṣparāga (topacio), se goza de dicha en todas partes. Y, oh rey, quien dona un caballo obtiene por largo tiempo la compañía de los caballos.

Verse 111

गजदानेन महता सर्वान्कामानवाप्नुयात् । प्रयाति यानदानेन स्वर्गं स्वर्यानमास्थितः ॥ १११ ॥

Con el gran don de un elefante, uno puede obtener todos los deseos. Y con el don de un vehículo, parte hacia el cielo, montado en una carroza celestial.

Verse 112

महिषीदो जयत्येव ह्यपमृत्युं न संशयः । गवां तृणप्रदानेन रुद्र लोकमवाप्नुयात् ॥ ११२ ॥

En verdad, quien dona una búfala vence con certeza la muerte prematura—sin duda alguna. Y al ofrecer hierba y forraje a las vacas, alcanza el mundo de Rudra (Śiva).

Verse 113

वारुणं लोकमाप्नोति महीश लवणप्रदः । स्वाश्रमाचारनिरता सर्वभूतहिते रताः ॥ ११३ ॥

Oh rey, quien ofrece sal alcanza el mundo de Varuṇa. Y quienes se mantienen fieles a los deberes de su propio āśrama y se entregan al bien de todos los seres, también obtienen destinos auspiciosos.

Verse 114

अदाम्भिका गतासूयाः प्रयान्ति ब्रह्मणः पदम् । परोपदेशनिरता वीतरागा विमत्सरा ॥ ११४ ॥

Quienes están libres de fingimiento, han desterrado la envidia, se dedican a instruir a otros, son desapegados y sin celos: tales personas alcanzan el estado supremo de Brahman.

Verse 115

हरिपादार्चनरताः प्रयान्ति सदनं हरेः । सत्सङ्गाह्लादनिरताः सत्कर्मसु सदोद्यताः ॥ ११५ ॥

Quienes se deleitan en adorar los pies de Hari alcanzan la morada de Hari. Gozando del júbilo del satsanga (la santa compañía), permanecen siempre diligentes en las obras justas.

Verse 116

परापवादविमुखाः प्रयान्ति हरिमन्दिरम् । नित्यं हितकरा ये तु ब्राह्मणेषु च गोषु च ॥ ११६ ॥

Quienes se apartan de la calumnia contra los demás alcanzan el templo de Hari; y también quienes, siempre benéficos, velan por el bien de los brāhmaṇas y de las vacas.

Verse 117

परस्त्रीसङ्गविमुखा न पश्यन्ति यमालयम् । जितेन्द्रि या जिताहारा गोषु क्षान्ताः सुशीलिनः ॥ ११७ ॥

Quienes se apartan del trato con la esposa ajena no contemplan la morada de Yama. Dominando los sentidos y moderados en el alimento, pacientes y mansos en el trato con las vacas, y dotados de buena conducta, no van al reino del castigo.

Verse 118

ब्राह्मणेषु क्षमाशीलाः प्रयान्ति भवनं हरेः । अग्निशुश्रूषवश्चैव गुरुशुश्रूषकास्तथा ॥ ११८ ॥

Quienes son pacientes y perdonadores con los brāhmaṇas alcanzan la morada de Hari; del mismo modo, los dedicados al servicio del fuego sagrado y los dedicados al servicio del guru también llegan a ella.

Verse 119

पतिशुश्रूषणरता न वै संसृतिभागिनः । सदा देवार्चनरता हरिनामपरायणाः ॥ ११९ ॥

Quienes se deleitan en servir al esposo no son, en verdad, partícipes del saṃsāra. Siempre dedicados a la adoración de la Deidad y entregados por completo al Nombre de Hari, alcanzan la liberación del ciclo mundano.

Verse 120

प्रतिग्रहनिवृत्ताश्च प्रयान्ति परमं पदम् । अनाथं विप्रकुणपं ये दहेयुर्नृपोत्तम ॥ १२० ॥

Quienes se abstienen de aceptar dádivas (que comprometen el dharma) alcanzan el supremo estado. Y, oh mejor de los reyes, quienes incineran el cadáver no reclamado de un brāhmaṇa también llegan a la condición más alta.

Verse 121

अश्वमेधसहस्राणां फलमश्नुवते सदा । पत्रैः पुष्पैः फलैर्वापि जलैर्वा मनुजेश्वर ॥ १२१ ॥

Oh señor de los hombres, quien ofrece continuamente en la adoración aunque sea hojas, flores, frutos o agua, obtiene siempre el mérito equivalente al de mil sacrificios Aśvamedha.

Verse 122

पूजया रहितं लिङ्गमचर्येत्तत्फलं शृणु । अप्सरोगणगन्धर्वैः स्तूयमानो विमानगः ॥ १२२ ॥

Escucha el fruto de venerar el liṅga sin las ofrendas y honores prescritos: se llega a morar en un vimāna celestial, alabado por huestes de apsarās y gandharvas.

Verse 123

प्रयाति शिवसान्निध्यमित्याह कमलोद्भवः । चुलुकोदकमात्रेण लिङ्गं संस्नाप्य भूमिप ॥ १२३ ॥

«Alcanza la cercanía de Śiva», así habló Kamalodbhava (Brahmā), oh rey: incluso con bañar el Śiva-liṅga con tan solo un puñado de agua en la palma.

Verse 124

लक्षाश्वमेधजं पुण्यं संप्राप्नोति न संशयः । पूजया रहितं लिङ्गं कुसुमैर्योऽचयेत्सुधीः ॥ १२४ ॥

No hay duda: el sabio que ofrece flores al liṅga—aunque esté sin culto ritual formal—alcanza el mérito nacido de cien mil sacrificios Aśvamedha.

Verse 125

अश्वमेधायुतफलं भवेत्तस्य जनेश्वर । भक्ष्यैर्भोज्यैः फलैर्वापि शून्यं लिङ्गं प्रपूज्य च ॥ १२५ ॥

Oh señor de los hombres, para esa persona la recompensa se vuelve igual a la de diez mil Aśvamedha, si venera debidamente el Liṅga sin forma (no manifestado) aun con ofrendas sencillas: alimentos, viandas preparadas o frutos.

Verse 126

शिवसायुज्यमाप्नोति पुनरावृत्तिवर्जितम् । पूजया रहितं विष्णुं योऽचयेदर्कवंशज ॥ १२६ ॥

Oh vástago de la estirpe solar, quien honra debidamente a Viṣṇu—aun sin culto ritual formal—alcanza el Śiva-sāyujya, la unión con Śiva, estado libre de todo retorno (renacimiento).

Verse 127

जलेनापि स सालोक्यं विष्णोर्याति नरोत्तम । देवतायतने यस्तु कुर्यात्सम्मार्जनं सुधीः ॥ १२७ ॥

Oh el mejor de los hombres, aun con solo limpiar con agua, el sabio que barre y purifica en el templo de la Deidad alcanza sālokya: morar en el mismo reino del Señor Viṣṇu.

Verse 128

यावत्पांसु युगावासं वैष्णवे मन्दिरे लभेत् । शीर्णं स्फटिकलिङ्गं तु यः संदध्यान्नृपोत्तम ॥ १२८ ॥

Oh mejor de los reyes, así como basta obtener morada y servicio en un templo vaiṣṇava, aunque sea por un instante, del mismo modo se acumula el mérito para quien restaura y vuelve a establecer el emblema de cristal (liṅga) ya gastado.

Verse 129

शतजन्मार्जितैः पापैर्मुच्यते स तु मानवः । यस्तु देवालये राजन्नपि गोचर्ममात्रकम् ॥ १२९ ॥

Oh Rey, queda libre de los pecados acumulados en cien nacimientos aquel que, en el recinto del templo, aunque sea en una extensión tan solo como la medida de una piel de vaca, realiza un acto sagrado, como donar o consagrar tierra o espacio.

Verse 130

जलेन सिञ्चेद् भूभागं सोऽपि स्वर्गं लभेन्नरः । गन्धोदकेन यः सिञ्चेद्देवतायतने भुवम् ॥ १३० ॥

Quien tan solo rocía con agua una porción de tierra alcanza el cielo; y quien rocía la tierra del santuario de la Deidad con agua perfumada obtiene un mérito aún mayor.

Verse 131

यावत्कणानुकल्पं तु तिष्ठेत देवसन्निधौ । मृदा धातुविकारैर्वा यो लिम्पेद्देवतागृहम् ॥ १३१ ॥

Aunque sea solo por un instante, igual al tiempo de una sola partícula, permanecer ante la presencia de la Deidad; o enlucir y reparar el templo del Señor con arcilla o con preparaciones de metales: todo ello es de gran mérito.

Verse 132

स कोटिकुलमुद्धृत्य याति साम्यं मधुद्विषः । शिलाचूर्णेन यो मर्त्यो देवागारं तु लेपयेत् ॥ १३२ ॥

Aquel mortal que enluce el templo de la Deidad con polvo de piedra eleva a un crore de su linaje y alcanza la igualdad, la cercanía, con Madhudviṣa (Viṣṇu, el matador de Madhu).

Verse 133

स्वस्तिकादीनि वा कुर्यात्तस्य पुण्यमनन्तकम् । यः कुर्याद्दीपरचनां देवतायतने नृप ॥ १३३ ॥

O bien puede trazar emblemas auspiciosos como la svastika: su mérito se vuelve infinito. Oh rey, quien disponga y ofrezca lámparas en el templo de la Deidad obtiene un mérito religioso inconmensurable.

Verse 134

तस्य पुण्यं प्रसङ्ख्यातुं नोत्सहेऽब्दशतैरपि । अखण्डदीपं यः कुर्याद्विष्णोर्वा शङ्करस्य च ॥ १३४ ॥

No me es posible enumerar su mérito ni siquiera en cientos de años: el de quien establece una lámpara ininterrumpida para Viṣṇu, o también para Śaṅkara.

Verse 135

क्षणे क्षणेऽश्वमेधस्य फलं तस्य न दुर्लभम् । अर्चितं शङ्करं दृष्ट्वा विष्णुं वापि नमेत्तु यः ॥ १३५ ॥

Para quien, a cada instante, contempla a Śaṅkara ya adorado y luego se inclina también ante Viṣṇu, el fruto del sacrificio Aśvamedha se vuelve fácil de alcanzar, una y otra vez.

Verse 136

स विष्णुभवनं प्राप्य मोदते च युगायुतम् । देव्याः प्रदक्षिणामेकां सप्त सूर्यस्य भूमिप ॥ १३६ ॥

Habiendo alcanzado la morada de Viṣṇu, allí se regocija por diez mil yugas. Oh rey, incluso una sola pradakṣiṇā en torno a la Diosa otorga un mérito equivalente a siete circunvalaciones del Sol.

Verse 137

तिस्रो विनायकस्यापि चतस्रो विष्णुमन्दिरे । कृत्वा तत्तद्गृहं प्राप्य मोदते युगलक्षकम् ॥ १३७ ॥

Habiendo erigido tres santuarios para Vināyaka y cuatro en el templo de Viṣṇu, se alcanza la morada divina correspondiente y allí se goza por doscientos mil yugas.

Verse 138

यो विष्णोर्भक्तिभावेन तथैव गोद्विजस्य च । प्रदक्षिणां चरेत्तस्य ह्यश्वमेधः पदे पदे ॥ १३८ ॥

Quien, con bhakti hacia Viṣṇu, y del mismo modo circunvala a una vaca y a un brāhmaṇa, obtiene en cada paso el mérito de un sacrificio Aśvamedha.

Verse 139

काश्यां माहेश्वरं लिङ्गं संपूज्य प्रणमेत्तु यः । न तस्य विद्यते कृत्यं संसृतिर्नैव जायते ॥ १३९ ॥

Quien en Kāśī venera debidamente el Liṅga Māheśvara y luego se inclina con reverencia, para él no queda ya deber obligatorio alguno; y no surge en absoluto el renacer en el saṃsāra.

Verse 140

शिवं प्रदक्षिणं कृत्वा सव्येनैव विधानतः । नरो न च्यवते स्वर्गाच्छङ्करस्य प्रसादतः ॥ १४० ॥

Habiendo circunvalado a Śiva según el rito prescrito, manteniéndolo a la izquierda, el hombre no cae del cielo, por la gracia de Śaṅkara.

Verse 141

स्तुत्वा स्तोत्रैर्जगन्नाथं नारायणमनामयम् । सर्वान्कामानवाप्नोति मनसा यद्यदिच्छति ॥ १४१ ॥

Al alabar con himnos a Jagannātha—Nārāyaṇa, el Señor sin enfermedad y sin mancha—se alcanzan todos los deseos, cuanto la mente anhele.

Verse 142

देवतायतने यस्तु भक्तियुक्तः प्रनृत्यति । गायते वा स भूपाल रुद्र लोके च मुक्तिभाक् ॥ १४२ ॥

Oh rey, quien, lleno de bhakti, danza o canta en el templo de la Deidad, recibe la liberación y alcanza también el mundo de Rudra.

Verse 143

ये तु वाद्यं प्रकुर्वन्ति देवतायतने नराः । ते हंसयानमारूढा व्रजन्ति ब्रह्मणः पदम् ॥ १४३ ॥

Pero quienes tocan instrumentos musicales en el templo de la Deidad, montados en un vehículo celeste semejante a un cisne, van a la morada de Brahmā.

Verse 144

करतालं प्रकुर्वन्ति देवतायतने तु ये । ते सर्वपापनिर्मुक्ता विमानस्था युगायुतम् ॥ १४४ ॥

Quienes aplauden (karatāla) en el templo de la Deidad quedan libres de todo pecado; sentados en un vimāna, moran en el cielo por diez mil yugas.

Verse 145

देवतायतने ये तु घण्टानादं प्रकुर्वते । तेषां पुण्यं निगदितुं न समर्थः शिवः स्वयम् ॥ १४५ ॥

A quienes hacen sonar la campana en el templo de la Deidad, ni el propio Śiva es capaz de describir plenamente el mérito que obtienen.

Verse 146

भेरीमृदङ्गपटहमुरजैश्च सडिण्डिमैः । संप्रीणयन्ति देवेशं तेषां पुण्यफलं शृणु ॥ १४६ ॥

Con bhērīs, mṛdaṅgas, paṭahas, murajas y también ḍiṇḍimas, complacen al Señor de los dioses. Escucha ahora el fruto meritorio que de ello se obtiene.

Verse 147

देवस्त्रीगणसंयुक्ताः सर्वकामैः समर्चिताः । स्वर्गलोकमनुप्राप्य मोदन्ते कल्पपञ्चकम् ॥ १४७ ॥

Acompañados por huestes de doncellas celestiales y honrados con toda clase de gozos deseados, alcanzan el mundo del cielo y allí se regocijan durante cinco kalpas.

Verse 148

देवतामन्दिरे कुर्वन्नरः शङ्खं नृप । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुना सह मोदते ॥ १४८ ॥

Oh Rey, quien fabrica (o instala) una caracola sagrada (śaṅkha) en el templo de la Deidad queda libre de todo pecado y se regocija junto a Viṣṇu.

Verse 149

तालकांस्यादिनिनदं कुर्वन् विष्णुगृहे नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकमवाप्नुयात् ॥ १४९ ॥

Quien hace resonar címbalos, campanas, instrumentos de bronce y similares en el templo-casa de Viṣṇu queda libre de todo pecado y alcanza el mundo de Viṣṇu.

Verse 150

यो देवः सर्वदृग्विष्णुर्ज्ञानरूपी निरञ्जनः । सर्वधर्मफलं पूर्णं संतुष्टः प्रददाति च ॥ १५० ॥

Esa Deidad—Viṣṇu—que todo lo ve, cuya forma misma es conocimiento y que es inmaculado, cuando se complace otorga plenamente el fruto perfecto de todo dharma.

Verse 151

यस्य स्मरणमात्रेण देवदेवस्य चक्रिणः । सफलानि भवन्त्येव सर्वकर्माणि भूपते ॥ १५१ ॥

Oh rey, con el solo recuerdo de ese Señor de señores, el Portador del disco, todas las acciones en verdad se vuelven fructíferas.

Verse 152

परमात्मा जगन्नाथः सर्वकर्म्मफलप्रदः । सत्कर्मकर्तृभिर्नित्यं स्मृतः सर्वार्तिनाशनः । तमुद्दिश्य कृतं यच्च तदानन्त्याय कल्पते ॥ १५२ ॥

El Paramātmā, Jagannātha, Señor del universo, otorga los frutos de todas las acciones. Es recordado siempre por quienes realizan obras justas y destruye toda aflicción. Todo lo que se hace teniéndolo a Él como propósito se convierte en causa de mérito infinito e imperecedero.

Verse 153

धर्माणि विष्णुश्च फलानि विष्णुः कर्माणि विष्णुश्च फलानि भोक्ता । कार्यं च विष्णुः करणानि विष्णुरस्मान्न किञ्चिद्व्यतिरिक्तमस्ति ॥ १५३ ॥

El dharma es Viṣṇu, y los frutos son Viṣṇu; las acciones son Viṣṇu, y el que goza de sus frutos es Viṣṇu. El efecto es Viṣṇu y los instrumentos son Viṣṇu: fuera de Él, nada existe en absoluto.

Verse 154

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मानुकथनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः ॥ १३ ॥

Así concluye el capítulo decimotercero, llamado “Dharmānukathana” (Narración del Dharma), en la Pūrva-bhāga, Primer Pāda del Śrī Bṛhan-Nāradīya Purāṇa.