Maṅgalācaraṇa, Naimiṣāraṇya-Sabhā, Sūta-Āhvāna, and Narada Purāṇa-Māhātmya

Verse 1

ॐ श्रीगुरुभ्यो नमः । ॐ श्रीगणेशाय नमः । ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । ॐ नारायाणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं चैवततो जयमुदीरयेत् ॥ १ ॥

Om: salutación a los venerables gurús. Om: salutación a Śrī Gaṇeśa. Om: salutación a Bhagavān Vāsudeva. Tras postrarse ante Nārāyaṇa, y también ante Nara y el supremo Nara (Narottama), y ante la Diosa Sarasvatī, debe proclamarse entonces “¡Victoria!” para este sagrado discurso.

Verse 2

ॐ वेदव्यासाय नमः । वृन्दे वृन्दावनासीनमिन्दिरानन्दन्दमन्दिरम् । उपेन्द्रं सांद्रकारुण्यं परानन्दं परात्परम् ॥ १॥ १ ॥

Om—salutación a Vedavyāsa. ¡Oh Vṛndā! Adoro a Upendra, sentado en Vṛndāvana, morada-templo del gozo de Indirā (Lakṣmī); cuya compasión es densa y desbordante; que es el Bienaventurado supremo, trascendente más allá de lo más alto.

Verse 3

ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यां यस्यांशा लोकसाधकाः । तमादिदेवं चिद्रूपं विशुद्ध परमं भजे ॥ २ ॥

Yo adoro a ese Ser Divino Primordial—supremamente puro, de naturaleza de conciencia luminosa—cuyas manifestaciones parciales, llamadas Brahmā, Viṣṇu y Maheśa, realizan el gobierno de los mundos.

Verse 4

शौनकाद्या महात्मान ऋषयो ब्रह्मवादिनः । नैमिषाख्ये महारण्ये तपस्तेपुर्मुमुक्षवः ॥ ३ ॥

Los grandes sabios—Śaunaka y otros—expositores de Brahman, realizaron austeridades en el gran bosque llamado Naimiṣa, anhelando la liberación.

Verse 5

जितेन्द्रिया जिताहाराः सन्तः सत्यपराक्रमाः । यजन्तः परया भक्त्या विष्णुमाद्यं सनातनम् ॥ ४ ॥

Dueños de sus sentidos y moderados en el alimento, los virtuosos—cuyo valor se asienta en la verdad—adoraban con suprema bhakti a Viṣṇu, el Señor primordial y eterno.

Verse 6

अनीर्ष्याः सर्वधर्म्मज्ञा लोकानुग्रहतत्पराः । निर्म्ममा निरहंकाराः परस्मिन्नतमानसाः ॥ ५ ॥

Libres de envidia, conocedores de la esencia de todos los dharmas, entregados al bien del mundo; sin apego posesivo y sin ego, mantienen la mente inclinada en ofrenda al Supremo.

Verse 7

न्यस्तकामा विवृजिनाः शमादिगुणसंयुताः । कृष्णाजिनोत्तरीयास्ते जटिला ब्रह्मचारिणः ॥ ६ ॥

Habiendo depuesto todos los deseos y quedando libres de pecado, dotados de virtudes que comienzan con la serenidad; vestían piel de antílope negro como manto superior, con el cabello enmarañado, y vivían como brahmacārins en celibato.

Verse 8

गृणन्तः परमं ब्रह्म जगच्चक्षुः समौजसः । धर्म्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञास्तेपुर्नैमिषकानने ॥ ७ ॥

Alabando al Brahman Supremo—el Señor, ojo del universo—, aquellos sabios, iguales en vigor espiritual y versados en la verdad esencial de los Dharma-śāstras, practicaron austeridades en el bosque de Naimiṣa.

Verse 9

यज्ञैर्यज्ञपतिं केचिज्ज्ञानैर्ज्ञानात्मकं परे । केचिच्च परया भक्त्या नारायणमपूजयन् ॥ ८ ॥

Unos adoraron al Señor del sacrificio mediante sacrificios; otros, mediante el conocimiento, adoraron a Aquel cuya naturaleza es el conocimiento. Y otros, con bhakti suprema, adoraron a Nārāyaṇa.

Verse 10

एकदा ते महात्मानः समाजं चक्रुरुतमाः । धर्मार्थकाममोक्षाणामुपायाञ्ज्ञातुमिच्छवः ॥ ९ ॥

Una vez, aquellos grandes sabios de alma excelsa convocaron una asamblea, deseosos de conocer los medios para alcanzar dharma, artha, kāma y mokṣa.

Verse 11

षङ्विंशतिसहस्त्राणि मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । तेषां शिष्यप्रशिष्याणां संख्या वक्तुं न शक्यते ॥ १० ॥

Hay veintiséis mil sabios muni, firmes en el brahmacarya y elevados en lo espiritual; y el número de sus discípulos y de los discípulos de sus discípulos no puede expresarse.

Verse 12

मुनयो भावितात्मानो मिलितास्ते महौजसः । लोकानुग्रहकर्तारो वीतरागा विमत्सराः ॥ ११ ॥

Aquellos sabios—de alma cultivada y de gran fulgor espiritual—se habían reunido. Libres de pasión y de envidia, obraban para el bien y el amparo de los mundos.

Verse 13

कानि क्षेत्राणि पुण्यानि कानि तीर्थानि भूतले । कथं वा प्राप्यते मुक्तिर्नृणां तापार्तचेतसाम् ॥ १२ ॥

¿Qué regiones sagradas son verdaderamente meritorias, y qué tīrtha—vados de peregrinación—hay sobre la tierra? ¿Y cómo alcanza la liberación el ser humano cuya mente está afligida por el sufrimiento?

Verse 14

कथं हरौ मनुष्याणां भक्तिरव्यभिचारिणी । केन सिध्येत च फलं कर्मणस्त्रिविधात्मनः ॥ १३ ॥

¿Cómo surge en los seres humanos una bhakti hacia Hari (Viṣṇu) que no se desvía ni se corrompe? ¿Y por qué medio llega a cumplirse el fruto del karma, de triple naturaleza?

Verse 15

इत्येवं प्रष्टुमात्मानमुद्यतान्प्रेक्ष्य शौनकः । प्राञ्जलिर्वाक्यमाहेदं विनयावनतः सुधीः ॥ १४ ॥

Al verlos así dispuestos a interrogarle, el sabio Śaunaka, con las manos unidas en añjali y la cabeza inclinada en humildad, pronunció estas palabras.

Verse 16

शौनक उवाच । आस्ते सिद्धाश्रमे पुण्ये सूतः पौराणिकोत्तमः । यजन्मखैर्बहुविधैर्विश्वरुपं जनार्दनम् ॥ १५ ॥

Dijo Śaunaka: En el santo Siddhāśrama mora Sūta, el más excelso entre los expositores de los Purāṇas, adorando a Janārdana—el Señor de Forma Universal—mediante muchos ritos de sacrificio.

Verse 17

स एतदखिलं वेत्ति व्यासशिष्यो महामुनिः । पुराणसंहितावक्ता शान्तो वै रोमहर्षणिः ॥ १६ ॥

Él conoce todo esto en su totalidad: el gran sabio Romaharṣaṇa, discípulo de Vyāsa, de naturaleza serena y recitador del compendio puránico.

Verse 18

युगे युगेऽल्पकान्धर्मान्निरीक्ष्य मधुसूदनः । वेदव्यास स्वरूपेण वेदभागं करोति वै ॥ १७ ॥

En cada era, Madhusūdana (el Señor Viṣṇu), al ver que el dharma se ha menguado, asume en verdad la forma de Vedavyāsa y divide el Veda en porciones.

Verse 19

वेदव्यासमुनिः साक्षान्नारायण इति द्विजाः । शुश्रुमः सर्वशास्त्रेषु सूतस्तु व्यासशासितः ॥ १८ ॥

Oh sabios dos veces nacidos, hemos oído en todas las escrituras que el muni Vedavyāsa es en verdad Nārāyaṇa mismo encarnado; y que Sūta es aquel instruido y designado por Vyāsa.

Verse 20

तेन संशासितः सूतो वेदव्यासेन धीमता । पुराणानि स वेत्त्येव नान्यो लोके ततः परः ॥ १९ ॥

Instruido por el sabio Vedavyāsa, Sūta (Romaharṣaṇa) conoce en verdad los Purāṇas; en este mundo no hay nadie superior a él en ese conocimiento.

Verse 21

स पुराणार्थविल्लोके स सर्वज्ञः स बुद्धिमान् । स शान्तो मोक्षधर्मज्ञः कर्मभक्तिकलापवित् ॥ २० ॥

En este mundo, sólo él está verdaderamente versado en el sentido de los Purāṇa; es omnisciente, sabio, sereno, conocedor del dharma que conduce a la liberación (mokṣa), y plenamente familiarizado con toda la amplitud del karma y la bhakti.

Verse 22

वेदवेदाङ्गशास्त्राणां सारभूतं मुनीश्वराः । जगद्धितार्थं तत्सर्वं पुराणेषूक्तवान्मुनिः ॥ २१ ॥

Oh, excelentísimos sabios: la esencia de los Vedas y de las disciplinas del Vedāṅga fue expuesta por el muni en los Purāṇa—toda ella—para el bien del mundo.

Verse 23

ज्ञानार्णवो वै सूतस्तत्सर्वतत्त्वार्थकोविदः । तस्मात्तमेव पृच्छाम इत्यूचे शौनको मुनीन् ॥ २२ ॥

Sūta es, en verdad, un océano de conocimiento, experto en el sentido y la intención de todos los tattva. Por ello, preguntémosle sólo a él—así habló Śaunaka a los sabios.

Verse 24

ततस्ते मुनयः सर्वे शौनकं वाग्विदां वरम् । समाश्लिष्य सुसंप्रीताः साधु साध्विति चाब्रुवन् ॥ २३ ॥

Entonces todos aquellos sabios abrazaron a Śaunaka—el más excelso entre los maestros de la palabra sagrada—colmados de gozo, y exclamaron: «¡Bien dicho! ¡Bien dicho!»

Verse 25

अथ ते मुनयो जग्मुः पुण्यं सिद्धाश्रमं वने । मृगव्रजसमाकीर्णं मुनिभिः परिशोभितम् ॥ २४ ॥

Luego aquellos sabios se dirigieron al santo Siddhāśrama en el bosque—colmado de manadas de ciervos y embellecido por la presencia de ascetas y otros munis.

Verse 26

मनोज्ञभूरुहलताफलपुष्पविभूषितम् । युक्तं सरोभिरच्छोदैरतिथ्यातिथ्यसंकुलम् ॥ २५ ॥

Aquel lugar estaba engalanado con árboles y enredaderas encantadores, cargados de frutos y flores; provisto de lagos límpidos y puros, y colmado de la incesante acogida y hospitalidad hacia los huéspedes.

Verse 27

ते तु नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । यजन्तमग्निष्टोमेन ददृशू रोमहर्षणिम् ॥ २६ ॥

Pero contemplaron al Dios Nārāyaṇa—sin fin e invencible—oficiando el sacrificio Agniṣṭoma; una visión que erizaba la piel y colmaba de sagrada admiración.

Verse 28

यथार्हमर्चितास्तेन सूतेन प्रथितौजसः । तस्यावभृथमीक्षन्तस्तत्र तस्थुर्मखालये ॥ २७ ॥

Habiendo sido honrados como corresponde por aquel Sūta de vigor renombrado, permanecieron allí, en el recinto del sacrificio, aguardando y contemplando el avabhṛtha, el rito final de ablución del yajña.

Verse 29

अधरावभृथस्नातं सूतं पौराणिकोत्तमम् । पप्रच्छुस्ते सुखासीनां नैमिषारण्यवासिनः ॥ २८ ॥

Después de que Sūta—el más excelso de los narradores puránicos—se hubo bañado tras el avabhṛtha, los moradores de Naimiṣāraṇya, mientras él se sentaba con sosiego, le formularon preguntas.

Verse 30

ऋषय ऊचुः । वयं त्वतिथयः प्राप्ता आतिथेयास्तु सुव्रत । ज्ञानदानोपचारेण पूजयास्मान्यथाविधिः ॥ २९ ॥

Dijeron los sabios: “Hemos llegado como tus huéspedes, oh virtuoso de noble voto. Por ello, como anfitrión, recíbenos y hónranos debidamente según la norma prescrita, mediante el don del conocimiento y los actos apropiados de hospitalidad.”

Verse 31

दिवौकसो हि जीवन्ति पीत्वा चन्द्रकलामृतम् । ज्ञानामृतं भूसुरास्तु मुने त्वन्मुखनिःसृतम् ॥ ३० ॥

Los moradores del cielo viven, en verdad, bebiendo el néctar que mana de los rayos de la Luna; mas los brāhmaṇas, oh sabio, viven del néctar del conocimiento que brota de tu boca.

Verse 32

येनेदमखिलं जातं यदाधारं यदात्मकम् । यस्मिन्प्रतिष्ठितं तात यस्मिन्वा लयमेष्यति ॥ ३१ ॥

Aquello por lo cual ha nacido este universo entero—cuyo sostén es, y cuya propia esencia es; en quien está establecido, querido, y en quien, al final, habrá de disolverse.

Verse 33

केन विष्णुः प्रसन्नः स्यात्स कथं पूज्यते नरैः । कथं वर्णाश्रमाचारश्चातिथेः पूजनं कथम् ॥ ३२ ॥

¿Por qué medios se complace Viṣṇu, y cómo debe ser adorado por los hombres? ¿Cómo se observa la recta conducta de los varṇa y los āśrama, y cómo, en verdad, se honra al huésped?

Verse 34

सफलं स्याद्यथा कर्म मोक्षोपायः कथं नृणाम् । भक्त्या किं प्राप्यते पुंभिस्तथा भक्तिश्च कीदृशी ॥ ३३ ॥

¿Cómo puede la acción volverse verdaderamente fructífera, y cuál es el medio de liberación para los hombres? ¿Qué se alcanza mediante la devoción, y qué clase de devoción debe practicarse?

Verse 35

वद सूत मुनिश्रेष्ट सर्वमेतदसंशयम् । कस्य नो जायते श्रद्धा श्रोतुं त्वद्वचनामृतम् ॥ ३४ ॥

Habla, oh Sūta, el mejor de los sabios: expón todo esto sin duda alguna. ¿Quién no sentiría fe y anhelo de escuchar el néctar de tus palabras?

Verse 36

सूत उवाच । श्रृणुध्वमृषयः सर्वे यदिष्टं वो वदामि तत् । गीतं सनकमुख्यैस्तु नारदाय महात्मने ॥ ३५ ॥

Sūta dijo: «Escuchad, oh sabios ṛṣi, todos vosotros. Os diré exactamente lo que deseáis: esta enseñanza sagrada que Sanaka y los demás grandes videntes cantaron al magnánimo Nārada».

Verse 37

पुराणं नारदोपाख्यमेतद्वेदार्थसंमितम् । सर्वपापप्रशमनं दुष्टग्रहनिवारणम् ॥ ३६ ॥

Este Purāṇa, conocido como el Nārada Purāṇa, concuerda plenamente con el sentido de los Vedas. Aplaca todos los pecados y aleja las aflicciones causadas por influencias planetarias malévolas.

Verse 38

दुःस्वप्ननाशनं धर्म्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । नारायणकथोपेतं सर्वकल्याणकारणम् ॥ ३७ ॥

Destruye los malos sueños, es de naturaleza justa y concede los frutos tanto del goce mundano como de la liberación. Enriquecido con la sagrada narración de Nārāyaṇa, se vuelve causa de toda auspiciosidad.

Verse 39

धर्मार्थकाममोक्षाणां हेतुभूतं महाफलम् । अपूर्वपुण्यफलदं श्रृणुध्वं सुसमाहिताः ॥ ३८ ॥

Escuchad con plena atención: esta enseñanza es causa de dharma, artha, kāma y mokṣa; produce grandes frutos y otorga el mérito de una virtud jamás vista.

Verse 40

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । श्रृत्वैतदार्षं दिव्यं च पुराणं शुद्धिमाप्नुयात् ॥ ३९ ॥

Aunque alguien esté manchado por grandes pecados, o incluso por pecados menores, al escuchar este Purāṇa divino de los videntes, alcanza la purificación.

Verse 41

यस्यैकाध्यायपठनाद्वाजिमेधफलं लभेत् । अध्यायद्वयपाठेन राजसूयफलं तथा ॥ ४० ॥

Por la recitación de un solo capítulo de este Purāṇa se obtiene el mérito del sacrificio Aśvamedha; y por recitar dos capítulos, se alcanza igualmente el mérito del sacrificio Rājasūya.

Verse 42

ज्येष्ठमासे पूर्णिमायां मूलक्षें प्रयतो नरः । स्नात्वा च यमुना तोये मथुरायामुपोषितः ॥ ४१ ॥

En la luna llena del mes de Jyeṣṭha, bajo el asterismo Mūla, el hombre disciplinado debe bañarse en las aguas del Yamunā y guardar ayuno (upavāsa) en Mathurā.

Verse 43

अभ्यर्च्य विधितवत्कृष्णं यत्फलं लभते द्विजाः । तत्फलं समवाप्रोति अध्यायत्रयपाठतः ॥ ४२ ॥

Oh, nacidos dos veces: el fruto que se obtiene al adorar debidamente a Kṛṣṇa conforme a los ritos prescritos, ese mismo fruto se alcanza por la recitación de tres capítulos.

Verse 44

तत्प्रवक्ष्यामि वः सम्यक् शृणुध्वं गदतो मम । जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तः कोटिकुलान्वितः ॥ ४३ ॥

Os lo explicaré correctamente: escuchad lo que digo. Por ello, uno queda libre de los pecados acumulados durante decenas de miles de nacimientos, junto con incontables generaciones de su linaje.

Verse 45

ब्रह्मणः पदमासाद्य तत्रैव प्रतितिष्ठति । श्रुत्वास्य तु दशाध्यायान्भक्तिभावेन मानवः ॥ ४४ ॥

Habiendo alcanzado la morada de Brahmā, allí mismo queda firmemente establecido. Pero el ser humano que escucha estos diez capítulos con bhakti, con ánimo devocional, alcanza ese estado.

Verse 46

निर्वाणमूक्तिं लभते नात्र कार्या विचारणा । श्रेयसां परमं श्रेयः पवित्राणामनुत्तमम् ॥ ४५ ॥

Se alcanza la liberación del nirvāṇa; aquí no hay necesidad de duda ni de más deliberación. Éste es el bien supremo entre todos los bienes y el purificador insuperable entre todo lo puro.

Verse 47

दुःखप्रनाशनं पुण्यं श्रोतव्यं यत्नतो द्विजाः । श्रद्धया सहितो मर्त्यः श्लोकं श्लोकार्द्धमेव वा ॥ ४६ ॥

Oh, nacidos dos veces, esta enseñanza meritoria que destruye el dolor debe escucharse con empeño. El mortal, acompañado de fe, debe oír aunque sea un solo śloka—o incluso medio śloka.

Verse 48

पठित्वा मुच्यते सद्यो महापातकराशिभिः । सतामेव प्रवक्तव्यं गुह्याद्गुह्यतरं यतः ॥ ४७ ॥

Al leerlo, uno queda liberado de inmediato de montones de grandes pecados. Por ello debe enseñarse sólo a los virtuosos, pues es más secreto que lo secreto mismo.

Verse 49

वावयेत्पुरतो विष्णोः पुण्यक्षेत्रे द्विजान्तिके । ब्रह्यद्रोहपराणां च दंभाचारयुतात्मनाम् ॥ ४८ ॥

Debe hacerse que esta recitación sagrada se realice ante Viṣṇu—en un lugar santo y en presencia de brāhmaṇas—especialmente para quienes se empeñan en la hostilidad hacia lo sagrado (Brahman/los brāhmaṇas) y cuya mente está unida a la hipocresía y a la mala conducta.

Verse 50

जनानां बकवृतीनां न ब्रूयादिदमुत्तमम् । त्यक्तकामादिदोषाणां विष्णुभक्तिरतात्मनाम् ॥ ४९ ॥

Esta enseñanza suprema no debe decirse a quienes visten un disfraz de hipocresía. Está destinada a los que han abandonado faltas como la lujuria y cuyo corazón se deleita en la bhakti hacia Viṣṇu.

Verse 51

सदाचारपराणां च वक्तव्यं मोक्षयसाधनम् । सर्वदेवमयो विष्णुः स्मरतामार्तिनाशनः ॥ ५० ॥

A quienes están consagrados a la recta conducta, debe enseñárseles el medio para la liberación. Viṣṇu—que contiene en Sí a todos los dioses—destruye la aflicción de quienes lo recuerdan.

Verse 52

सद्भक्तिवत्सलो विप्रा भक्त्या तुष्यति नान्यथा । अश्रद्धयापि यांन्नाच्चि कीर्तितेऽथ स्मूतेऽपि वा ॥ ५१ ॥

Oh brāhmaṇas, el Señor es tierno con los verdaderos devotos; sólo se complace con la bhakti y con nada más. Aun sin fe, cuando Su Nombre es pronunciado, cantado en kīrtana o incluso recordado, produce efecto espiritual.

Verse 53

विमुक्तः पातकैर्मर्त्यो लभते पदमव्ययम् । संसारधोरकान्ताग्दावाग्रिर्मधुसुदनः ॥ ५२ ॥

Liberado de los pecados, el mortal alcanza el estado imperecedero. Para el incendio del bosque que arde al extremo del temible desierto del saṃsāra, Madhusūdana (Viṣṇu) es el fuego que lo consume y lo extingue.

Verse 54

स्मरतां सर्वपापानि नाशयत्याशु सत्तमाः । तदर्थद्योतकमिदं पुराणं श्राव्यमुत्तमम् ॥ ५३ ॥

Oh los más virtuosos, para quienes lo recuerdan, ello destruye pronto todos los pecados. Por eso, este excelso Purāṇa—que ilumina precisamente ese sentido—debe ser escuchado sin falta.

Verse 55

श्रवणात्पठनाद्वापि सर्वपापविनाशकृत् । यस्यास्य श्रवणे बुद्धिर्जायते भक्तिसंयुता ॥ ५४ ॥

Con sólo escucharlo, o incluso recitarlo, se convierte en destructor de todos los pecados. Para aquel en quien, al oírlo, nace una comprensión unida a la bhakti, para él madura su fruto supremo.

Verse 56

स एव कृतकृत्यस्तु सर्वशास्त्रार्थकोविदः । यदर्जितं तपः पुण्यं तन्मन्ये सफलं द्विजाः ॥ ५५ ॥

Sólo él está verdaderamente realizado y es diestro en comprender el sentido de todas las śāstras. La austeridad (tapas) y el mérito (puṇya) que haya acumulado—oh, nacidos dos veces—los considero de fruto auténtico.

Verse 57

यदस्य श्रवणे भाक्तिरन्यथा नहि जायते । सत्कथासु प्रर्वतन्ते सज्जना ये जगाद्धिताः ॥ ५६ ॥

Al oír esto, nace la bhakti—de ningún otro modo. Los hombres buenos, que buscan el bien del mundo, se entregan a las sat-kathā, los relatos sagrados y nobles.

Verse 58

निन्दायां कलहे वापि ह्यसन्तः पाप्तात्पराः । पुराणेष्वर्थवादत्वं ये वदन्ति नराधमाः ॥ ५७ ॥

Quienes se deleitan en la calumnia y la riña son verdaderamente malvados—peores que los pecadores. Y los más viles, que afirman que los Purāṇas son sólo arthavāda, mera alabanza vacía, quedan igualmente reprobados.

Verse 59

तैरर्जितानि पुण्यानि क्षयं यान्ति द्विजोत्तमाः । समस्तकर्मनिर्मूलसाधनानि नराधमः ॥ ५८ ॥

Oh, el mejor de los nacidos dos veces, los méritos obtenidos por esos medios llegan a extinguirse. Pero el más vil se apoya en instrumentos que arrancan de raíz toda acción kármica.

Verse 60

पुराणान्यर्थवादेन ब्रुवन्नरकमश्नुते । अन्यानि साधयन्त्येव कार्याणि विधिना नराः ॥ ५९ ॥

Quien habla de los Purāṇas como si fueran sólo arthavāda, alabanza exagerada, cae en el infierno. En cambio, las demás obligaciones las cumplen los hombres únicamente cuando se realizan conforme a la regla y al rito debidos.

Verse 61

पुराणानि द्विजश्रेष्टाः साधयन्ति न मोहिताः । अनायासेन यः पुण्यानीच्छतीह द्विजोत्तमाः ॥ ६० ॥

Oh, los mejores entre los nacidos dos veces: quienes no están engañados alcanzan sus fines por medio de los Purāṇas; y quien aquí desea obtener méritos sin esfuerzo—oh, brāhmaṇas eminentes—debe apoyarse en los Purāṇas.

Verse 62

श्रोतव्यानि पुराणानि तेन वै भक्तिभावतः । पुराणश्रवणे बुद्धिर्यस्य पुंसः प्रवर्तते ॥ ६१ ॥

Por ello, los Purāṇas deben escucharse ciertamente con disposición devocional; pues en aquel cuya inteligencia se inclina a oír los Purāṇas, la bhakti se despierta y se fortalece.

Verse 63

पुरार्जितानि पापानि तस्य नश्यन्त्यसंशयम् । पुराणे वर्तमानेऽपि पापपाशेन यन्त्रितः । आदरेणान्यगाथासु सक्तबुद्धिः पतत्यधः ॥ ६२ ॥

Los pecados acumulados desde antiguo se destruyen en él, sin duda. Pero aun cuando se recita el Purāṇa, si alguien está atado por el lazo del pecado y, con reverencia mal dirigida, fija su mente en otros cantos y relatos mundanos, cae hacia abajo.

Verse 64

सत्सङ्गदेवार्चनसत्कथासु हितोपदेशे निरतो मनुष्यः । प्रयाति विष्णोः परमं पदं यद्देहावसानेऽच्युततुल्यतेजाः ॥ ६३ ॥

Quien se dedica a la santa compañía (sat-saṅga), al culto de los Devas, a escuchar relatos sagrados y a las enseñanzas benéficas, alcanza la morada suprema de Viṣṇu; y al término de la vida del cuerpo resplandece, con un fulgor comparable al de Acyuta (Viṣṇu).

Verse 65

तस्मादिदं नारदनामधेयं पुण्यं पुराणं श्रुणुत द्विजेन्द्राः । यस्मिञ्छ्रुते जन्मजरादिहीनो नरो भवेदच्युतनिष्टचेताः ॥ ६४ ॥

Por eso, oh señores entre los nacidos dos veces, escuchad este Purāṇa santo que lleva el nombre de ‘Nārada’. Al ser oído, el ser humano queda libre del nacimiento, la vejez y lo semejante, con la mente firmemente establecida en Acyuta (Viṣṇu).

Verse 66

वरं वरेण्यं वरदं पुराणं निजप्रभाभावितसर्वलोकम् । संकल्पितार्थप्रदमादिदेवं स्मृत्वाव्रजेन्मुक्तिपदं मनुष्यः ॥ ६५ ॥

El ser humano que recuerda este Purāṇa excelso y dignísimo—dador de dones, que con su propio resplandor ilumina todos los mundos y concede los fines deseados—y recuerda al Ādi-deva, el Señor primordial, alcanza el estado de liberación.

Verse 67

ब्रह्मेशविष्ण्वादिशरीरभेदैर्विश्वं सृजत्यत्ति च पाति विप्राः । तमादिदेवं परमं परेशमाधाय चेतस्युपयाति मुक्तिम् ॥ ६६ ॥

Oh brāhmaṇas, asumiendo cuerpos diferenciados como Brahmā, Īśa (Śiva), Viṣṇu y otros, Él crea el universo, lo sostiene y también lo reabsorbe. Quien fija en su corazón a ese Dios primordial—el Supremo Señor, Señor de los señores—alcanza la liberación.

Verse 68

यो नाम जात्यादिविकल्पहीनः परः पराणां परमः परस्मात् । वेदान्तवेद्यः स्वजनप्रकाशः समीड्यते सर्वपुराणवेदैः ॥ ६७ ॥

Aquel cuyo mismo Nombre está libre de toda distinción como nacimiento, casta y semejantes—más allá de lo más allá, Supremo entre los supremos, más alto que lo más alto—conocible por el Vedānta y auto-luminoso para Sus propios devotos: Él es alabado por todos los Purāṇas y los Vedas.

Verse 69

तस्मात्तिमीशं जगतां विमुक्तिमुपासनायालमजं मुरारिम् । परं रहस्यं पुरुषार्थहेतुं स्मृत्वा नरो याति भवाब्धिपारम् ॥ ६८ ॥

Por ello, recordando y adorando a Murāri, el No Nacido—Señor de los mundos, la misma liberación del universo, el secreto supremo y la causa de todos los fines humanos—el hombre cruza la orilla del océano de la existencia mundana.

Verse 70

वक्तव्यं धार्मिकेभ्यस्तु श्रद्दधानेभ्य एव च । मुमुक्षुभ्यो यतिभ्यश्च वीतरागेभ्य एव च ॥ ६९ ॥

Esta enseñanza debe decirse sólo a los justos, y en verdad sólo a quienes tienen fe; también a los que anhelan la liberación, a los yatis (ascetas), y únicamente a quienes están libres de apego.

Verse 71

वक्तव्यं पुण्यदेशे च सभायां देवतागृहे । पुण्यक्षेत्रे पुण्यतीर्थे देव ब्राह्मणसन्निधौ ॥ ७० ॥

Esta enseñanza sagrada debe proclamarse en lugar santo, en asamblea y en el templo; en región meritoria y en un tīrtha sagrado, especialmente en presencia de los devas y de los brāhmaṇas.

Verse 72

उच्छिष्टदेशे वक्तार आख्यानमिदमुत्तमम् । पच्यन्ते नरके घोरे यावदाभूतसंप्लवम् ॥ ७१ ॥

Quienes recitan este relato sagrado supremo en un lugar impuro son cocidos en un infierno terrible hasta la disolución de todos los seres.

Verse 73

मृषा श्रृणोति यो मूढो दम्भी भक्तिविवर्जितः । सोऽपि तद्वन्महाघोरे नरके पच्यतेऽक्षये ॥ ७२ ॥

El necio que escucha con intención falsa—hipócrita y sin bhakti—también, como esos ofensores, es cocido en un infierno sumamente terrible e interminable.

Verse 74

नरो यः सत्कथामध्ये संभाषां कुरुतेऽन्यतः । स याति नरकं घोरं तदेकाग्रमना भवेत् ॥ ७३ ॥

Quien, en medio de la sat-kathā (discurso sagrado), se entrega a charlas laterales con otros, va a un infierno terrible; por ello, manténgase la mente unipuntual en la narración santa.

Verse 75

श्रोता वक्ता चविप्रेन्द्रा एष धर्मः सनातनः । असमाहितचित्तस्तु न जानाति हि किंचना ॥ ७४ ॥

Oh excelso entre los brāhmaṇas: ser oyente verdadero y orador verdadero, ése es el dharma eterno (sanātana). Pero quien no tiene la mente recogida y firme no comprende nada en absoluto.

Verse 76

तत एकमना भूत्वा पिबेद्धरिकथामृतम् । कथं संभ्रान्तचित्तस्य कथास्वादः प्रजायते ॥ ७५ ॥

Por ello, con la mente unificada, bébase el néctar de las sagradas narraciones de Hari. ¿Cómo podría nacer el gusto por tal discurso en quien tiene la mente turbada y dispersa?

Verse 77

किं सुखं प्राप्यते लोके पुंसा संभ्रान्तचेतसा । तस्मात्सर्वं परित्यज्य कामं दुःखस्य साधनम् ॥ ७६ ॥

¿Qué dicha se alcanza en este mundo por un hombre de mente agitada? Por eso, renunciándolo todo, abandona el kāma, el deseo, pues es el instrumento mismo que engendra el dolor.

Verse 78

समाहितमना भूत्वाकुर्यादच्युतचिन्तनम् । येन केनाप्युपायेन स्मृतो नारायणोऽव्ययः ॥ ७७ ॥

Con la mente recogida y serena, practíquese la contemplación de Acyuta. Por cualquier medio, que se recuerde al imperecedero Nārāyaṇa.

Verse 79

अपि पातकयुक्तस्य प्रसन्नः स्यान्नसंशयः । यस्य नारायणे भक्तिर्विभौ विश्वेश्वरेऽव्यये । तस्य स्यात्सफलं जन्म मुक्तिश्चैव करे स्थिता ॥ ७८ ॥

Aun quien está cargado de pecado llega a ser grato al Señor—sin duda—si posee devoción a Nārāyaṇa, el Omnipresente, el Señor del universo, el Imperecedero. Para tal devoto, la vida se vuelve fructífera y la liberación queda como en la palma de la mano.

Verse 80

धर्मार्थकाममोक्षाख्यपुरुषार्था द्विजोत्तमाः । हरिभक्तिपराणां वै संपद्यन्ते न संशयः ॥ ७९ ॥

Oh el mejor de los nacidos dos veces, los fines humanos llamados dharma, artha, kāma y mokṣa ciertamente se cumplen para quienes están entregados a la devoción a Hari; de ello no hay duda.