Adhyaya 44

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां सहितायां पूर्वविभागे त्रिचत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच चतुर्दशसहस्त्रणि योजनानां महापुरी / मेरोरुपरि विख्याता देवदेवस्य वेधसः

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa, en el Pūrvabhāga, el capítulo cuadragésimo cuarto. Dijo Sūta: Sobre el monte Meru es célebre la gran ciudad del Dios de los dioses, Vedhas (Brahmā) el Creador, que se extiende por catorce mil yojanas.

Verse 2

तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः / उपास्यमानो योगीन्द्रैर्मुनीन्द्रोपेन्द्रशङ्करैः

Allí estaba sentado el venerable Señor Brahmā, Alma del universo y quien hace surgir el universo, siendo reverentemente adorado por los supremos yoguis: los mejores sabios, Indra y Śaṅkara (Śiva).

Verse 3

तत्र देवेश्वरेशानं विश्वात्मानं प्रजापतिम् / सनत्कुमारो भगवानुपास्ते नित्यमेव हि

Allí el venerable Sanatkumāra adora constantemente al Señor Supremo: el Señor de los dioses, el gran Īśāna, el Alma del universo y Prajāpati, el Progenitor cósmico.

Verse 4

स सिद्धैरृषिगन्धर्वैः पूज्यमानः सुरैरपि / समास्ते योगयुक्तत्मा पीत्वा तत्परमामृतम्

Venerado por los Siddhas, los rishis y los Gandharvas—y aun por los dioses—permanece sentado, con el ser interior unido al Yoga, tras haber bebido ese néctar supremo, el amṛta.

Verse 5

तत्र देवादिदेवस्य शंभोरमिततेजसः / दीप्तमायतनं शुभ्रं पुरस्ताद् ब्रह्मणः स्थितम्

Allí, ante Brahmā, se alzaba el santuario resplandeciente e inmaculado de Śambhu—Dios de dioses—cuyo fulgor es inconmensurable.

Verse 6

दिव्यकान्तिसमायुक्तं चतुर्धारं सुशोभनम् / महर्षिगणसंकीर्णं ब्रह्मविद्भिर्निषेवितम्

Dotado de fulgor divino, espléndido a la vista y derramándose en cuatro corrientes, está colmado de huestes de grandes rishis y es frecuentado sin cesar por los conocedores de Brahman.

Verse 7

देव्या सह महादेवः शशाङ्कार्काग्निलोचनः / रमते तत्र विश्वेशः प्रमथैः प्रमथेश्वरः

Allí, Mahādeva—Señor del universo—cuyos ojos son la Luna, el Sol y el Fuego, se deleita con la Diosa, servido por los Pramathas, como Pramathêśvara, soberano de los Pramathas.

Verse 8

तत्र वेदविदः शान्ता मुनयो ब्रह्मचारिणः / पूजयन्ति महादेवं तापसाः सत्यवादिनः

Allí, los sabios conocedores de los Vedas—serenos y firmes en el brahmacarya—rinden culto a Mahādeva; los ascetas veraces lo veneran con austeridad y disciplina.

Verse 9

तेषां साक्षान्महादेवो मुनीनां ब्रह्मवादिनाम् / गृह्णाति पूजां शिरसा पार्वत्या परमेश्वरः

Para aquellos munis que proclaman a Brahman, el propio Mahādeva—Parameśvara, junto con Pārvatī—acepta su adoración, inclinando la cabeza en reverencia.

Verse 10

तत्रैव पर्वतवरे शक्रस्य परमा पुरी / नाम्नामरावती पूर्वे सर्वशोभासमन्विता

Allí mismo, en aquella montaña excelsa, se halla la ciudad suprema de Śakra (Indra), llamada Amarāvatī, hacia el oriente, colmada de toda clase de esplendor.

Verse 11

तमिन्द्रमप्सरः सङ्घा गन्धर्वा गीततत्पराः / उपासते सहस्त्राक्षं देवास्तत्र सहस्त्रशः

Allí, huestes de apsaras y gandharvas, entregados al canto, sirven a Indra, el señor de los mil ojos; y miles y miles de dioses también lo veneran en aquel lugar.

Verse 12

ये धार्मिका वेदविदो यागहोमपरायणाः / तेषां तत् परमं स्थानं देवानामपि दुर्लभम्

Quienes son justos, conocedores de los Vedas y firmemente entregados al yajña y al homa—para ellos existe esa morada suprema, difícil de alcanzar incluso para los dioses.

Verse 13

तस्य दक्षिणदिग्भागे वह्नेरमिततेजसः / तेजोवती नाम पुरी दिव्याश्चर्यसमन्विता

En su región meridional se halla la ciudad llamada Tejovatī, perteneciente a Agni (Vahni) de resplandor inconmensurable, colmada de prodigios divinos y maravillosos.

Verse 14

तत्रास्ते भगवान् वह्निर्भ्राजमानः स्वतेजसा / जपिनां होमिनां स्थानं दानवानां दुरासदम्

Allí mora el Bienaventurado Fuego, Agni, resplandeciente por su propio fulgor: morada de quienes practican japa y de quienes ofrecen oblaciones en el homa; mas fortaleza inexpugnable que los dāṇavas (fuerzas asúricas hostiles) no pueden asaltar.

Verse 15

दक्षिणे पर्वतवरे यमस्यापि महापुरी / नाम्ना संयमनी दिव्या सिद्धगन्धर्वसेविता

Al sur, sobre una montaña excelsa, se halla la gran ciudad de Yama: la divina Saṃyamanī por nombre, servida y frecuentada por Siddhas y Gandharvas.

Verse 16

तत्र वैवस्वतं देवं देवाद्याः पर्युपासते / स्थानं तत् सत्यसंधानां लोके पुण्यकृतां नृणाम्

Allí los dioses y los más excelsos de los celestes veneran sin cesar a Vaivasvata (Yama), el Señor divino. Ese reino es la morada de los firmes en la verdad: de los hombres virtuosos del mundo que han realizado obras meritorias.

Verse 17

तस्यास्तु पश्चिमे भागे निरृतेस्तु महात्मनः / रक्षोवती नाम पुरी राक्षसैः सर्वतो वृता

En su flanco occidental se extiende el dominio del gran Nirṛti; allí hay una ciudad llamada Rakṣovatī, cercada por rākṣasas por todos los lados.

Verse 18

तत्र तं निरृतिं देवं राक्षसाः पर्युपासते / गच्छन्ति तां धर्मरता ये वै तामसवृत्तयः

Allí los rākṣasas veneran debidamente a la deidad Nirṛti; y quienes se entregan a su propio (oscuro) código de deber—hombres de disposición tamásica—van a su reino.

Verse 19

पश्चिमे पर्वतवरे वरुणस्य महापुरी / नाम्ना सुद्धवती पुण्या सर्वकामर्धिसंयुता

En el occidente, sobre una montaña excelsa, se halla la gran ciudad de Varuṇa. Se la conoce como Suddhavatī—santa y auspiciosa—dotada del poder de conceder el cumplimiento de todos los deseos y propósitos.

Verse 20

तत्राप्सरोगणैः सिद्धैः सेव्यमानो ऽमराधिपः / आस्ते स वरुणो राजा तत्र गच्छन्ति ये ऽम्बुदाः / तीर्थयात्रापरी नित्यं ये च लोके ऽधमर्षिणः

Allí, servido por huestes de Apsarās y por Siddhas consumados, mora el señor entre los dioses: el rey Varuṇa. A ese mismo lugar acuden las nubes portadoras de lluvia; y también van quienes están siempre entregados a la peregrinación a los tīrthas, y quienes en el mundo están libres de envidia e intolerancia.

Verse 21

तस्या उत्तरदिग्भागे वायोरपि महापुरी / नाम्ना गन्धवती पुण्या तत्रास्ते ऽसौ प्रभञ्जनः

Al norte de aquella región se halla la gran ciudad de Vāyu, el dios del Viento, santa y conocida con el nombre de Gandhavatī; allí mora en verdad Prabhañjana, el Viento impetuoso.

Verse 22

अप्सरोगणगन्धर्वैः सेव्यमानो ऽमरप्रभुः / प्राणायामपरामर्त्यास्थानन्तद्यान्ति शाश्वतम्

Servido por huestes de Apsarās y Gandharvas, mora allí el Señor de los inmortales; los mortales entregados al prāṇāyāma alcanzan ese estado eterno.

Verse 23

तस्याः पूर्वेण दिग्भागे सोमस्य परमा पुरी / नाम्ना कान्तिमती शुभ्रा तत्र सोमो विराजते

Al oriente de aquella región se halla la ciudad suprema de Soma (la Luna), morada radiante y auspiciosa llamada Kāntimatī; allí Soma resplandece con gloria.

Verse 24

तत्र ये भोगनिरता स्वधर्मं पुर्यपासते / तेषां तद् रचितं स्थानं नानाभोगसमन्वितम्

Allí, quienes se deleitan en los goces y, sin embargo, cumplen debidamente su propio svadharma—para ellos se dispone un reino acorde, colmado de múltiples placeres.

Verse 25

तस्याश्च पूर्वदिग्भागे शङ्करस्य महापुरी / नाम्ना यशोवती पुण्या सर्वेषां सुदुरासदा

En su sector oriental se halla la gran ciudad de Śaṅkara, la santa metrópoli llamada Yaśovatī—pura y, para todos, sumamente difícil de alcanzar.

Verse 26

तत्रेशानस्य भवनं रुद्रविष्णुतनोः शुभम् / घमेश्वरस्य विपुलं तत्रास्ते स गणैर्वृतः

Allí se alza la morada auspiciosa de Īśāna, cuya forma es Rudra y Viṣṇu a la vez. Allí también está el vasto santuario de Ghameśvara; y allí mora Él, rodeado de sus gaṇas.

Verse 27

तत्र भोगाभिलिप्सूनां भक्तानां परमेष्ठिनः / निवासः कल्पितः पूर्वं देवदेवेन शूलिना

Allí, para los devotos de Parameṣṭhin (el Señor Supremo) que aún anhelan los goces, fue dispuesto antaño un lugar de morada por el Dios de los dioses: Śūlin (Śiva), el Portador del Tridente.

Verse 28

विष्णुपादाद् विनिष्क्रान्ता प्लावयित्वेन्दुमण्डलम् / समन्ताद् ब्रह्मणः पुर्यां गङ्गा पतति वै दिवः

Surgida del pie de Viṣṇu, la Gaṅgā—tras inundar el orbe de la Luna—cae desde el cielo, por todas partes, en la ciudad de Brahmā.

Verse 29

सा तत्र पतिता दिक्षु चतुर्धा ह्यभवद् द्विजाः / सीता चालकनन्दा च सुचक्षुर्भद्रनामिका

Al caer allí y fluir hacia las cuatro direcciones, oh nacidos dos veces, ella se hizo cuádruple: llamada Sītā, Cālakanandā, Sucakṣus y Bhadrā.

Verse 30

पूर्वेण सीता शैलात् तु शैलं यात्यन्तरिक्षतः / ततश्च पूर्ववर्षेण भद्राश्वेनैति चार्णवम्

Hacia el oriente, desde el monte Sītā, la cordillera (Sītā) avanza por el cielo intermedio; luego, atravesando la región oriental, Bhadrāśva-varṣa, llega al océano.

Verse 31

तथैवालकनन्दा च दक्षिणादेत्य भारतम् / प्रयाति सागरं भित्त्वा सप्तभेदा द्विजोत्तमाः

Asimismo, el río Ālakanandā, viniendo por el curso meridional hacia Bhārata, llega al océano—después de dividirse y abrirse paso, oh el mejor de los nacidos dos veces, en siete brazos.

Verse 32

सुचक्षुः पश्चिमगिरीनतीत्य सकलांस्तथा / पश्चिमं केतुमालाख्यं वर्षं गत्वैति चार्णवम्

El río Sucakṣus, tras cruzar todas las montañas occidentales, avanza hacia la región del oeste llamada Ketumāla-varṣa y luego llega al océano.

Verse 33

भद्रा तथोत्तरगिरीनुत्तरांश्च तथा कुरून् / अतीत्य चोत्तराम्भोधिं समभ्येति महर्षयः

Tras pasar más allá de Bhadrā, de las montañas del norte y de las tierras septentrionales—incluida la región de los Kurus—y aun cruzar el Océano del Norte, oh grandes rishis, prosiguen su marcha (hacia el extremo norte).

Verse 34

आनीलनिषधायामौ माल्यवान् गन्धमादनः / तयोर्मध्यगतो मेरुः कर्णिकाकारसंस्थितः

Entre los montes Nīla y Niṣadha se hallan Mālyavān y Gandhamādana; y en medio de ambos se alza el monte Meru, dispuesto como el pericarpio, el núcleo central de un loto.

Verse 35

भारताः केतुमालाश्च भद्राश्वाः कुरवस्तथा / पत्राणि लोकपद्मस्य मर्यादाशैलबाह्यतः

Bhārata, Ketumāla, Bhadrāśva y asimismo Kuru: éstos son los “pétalos” del loto del mundo, situados fuera de las montañas-límite que señalan su frontera.

Verse 36

जठरो देवकूटश्च मर्यादापर्वतावुभौ / दक्षिणोत्तरमायामावानीलनिषधायतौ

Jathara y Devakūṭa—ambos montes fronterizos—se extienden de sur a norte, alcanzando hasta las cordilleras llamadas Ānīla y Niṣadha.

Verse 37

गन्धमादनकैलासौ पूर्वपश्चायतावुभौ / अशीतियोजनायामावर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

Gandhamādana y Kailāsa—ambos extendidos de oriente a occidente—se hallan dentro de la región interior del Varṇavān, y cada uno abarca ochenta yojanas de anchura.

Verse 38

निषधः पारियात्रश्च मर्यादापर्वताविमौ / मेरोः पश्चिमदिग्भागे यथापूर्वौ तथा स्थितौ

Estos dos montes fronterizos—Niṣadha y Pāriyātra—se sitúan al occidente del monte Meru, permaneciendo en el mismo orden ya descrito.

Verse 39

त्रिशृङ्गो जारुधैस्तद्वदुत्तरे वर्षपर्वतौ / पूर्वपश्चायतावेतौ अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

Al norte se hallan las montañas de Varṣa llamadas Triśṛṅga y Jārudhā; ambas se extienden de oriente a occidente y permanecen dentro de la vasta extensión oceánica que media entre ellas.

Verse 40

मर्यादापर्वताः प्रोक्ता अष्टाविह मया द्विजाः / जठराद्याः स्थिता मेरोश्चतुर्दिक्षु महर्षयः

Oh sabios dos veces nacidos, aquí he declarado las ocho montañas que marcan los límites. Comenzando por Jaṭhara y las demás, esos grandes ṛṣi están apostados en torno al monte Meru en las cuatro direcciones.