Varaha Purana 99.64: Adhyaya 99, Shloka 64

The Greatness and Rite of the Sesame-Cow (Tiladhenu) Gift

Devanagari script

पुनर्विमानमारुह्य दिवमाचक्रमे नृपः ॥ अथ कालेन महता स राजा संशितव्रतः

Recitation with translationVaraha Purana 99.64

Transliteration

punarvimānamāruhya divamācakrame nṛpaḥ || atha kālena mahatā sa rājā saṃśitavrataḥ

Translation

Dann bestieg der König erneut das Vimāna und zog zum Himmel. Nach langer Zeit blieb jener König — fest in seiner Gelübde-Disziplin — in diesem Zustand.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• विमानम्: the aerial chariot
• विमानम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विमान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आरुह्य: having mounted
• आरुह्य: पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: रुह् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त)
• Form: उपसर्ग: आ-; क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• दिवम्: to heaven
• दिवम्: कर्म/गत्यर्थक-लक्ष्य (Goal as object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक: दिव)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (दिव्), द्वितीया, एकवचन

• आचक्रमे: went/advanced
• आचक्रमे: क्रिया (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; उपसर्ग: आ-

• नृपः: the king
• नृपः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अथ: then
• अथ: सम्बन्ध/निपात (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• कालेन: with/by time
• कालेन: करण/हेतु (Instrument/means; by time/करण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• महता: great/long
• महता: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (qualifying कालेन)

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• राजा: king
• राजा: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• संशित-व्रतः: one whose vow is firm/strict
• संशित-व्रतः: कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: संशित (कृदन्त: शा/शि? ‘to sharpen/discipline’ as PPP) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (यस्य व्रतं संशितम्), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of राजा)

Speaker

Narrator (default framework: Varāha → Pṛthivī)

Tags

• Classical Literature
• Purāṇic Narrative

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It preserves narrative motifs (vimāna travel, heavenward ascent) used in Purāṇas to connect moral causality with cosmic settings.

Which geographic location is identified?

No specific earthly location is named here; “divaḥ” indicates a celestial realm rather than a mapped site.

What is the primary ethical instruction?

The emphasis on saṃśita-vrata highlights disciplined conduct as a valued royal attribute, setting up subsequent moral explanation.