Varaha Purana 119.4: Adhyaya 119, Shloka 4

Ritual Regulations on Permissible Foods for Offering and Consumption

Devanagari script

उवाच धर्मसंयुक्तं धर्मज्ञो वाक्यकोविदः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ येन मन्त्रेण संयुक्तो मम प्रापणकं नयेत् ॥

Recitation with translationVaraha Purana 119.4

Transliteration

uvāca dharma-saṁyuktaṁ dharmajño vākya-kovidaḥ || śrī-varāha uvāca || yena mantreṇa saṁyukto mama prāpaṇakaṁ nayet

Translation

Er sprach Worte, mit Dharma verbunden—er, der Dharma kannte und der Rede kundig war. Śrī Varāha sprach: „Mit welchem Mantra, damit verbunden, soll man mein prāpaṇaka vollziehen?“

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• धर्म-संयुक्तम्: connected with dharma; righteous
• धर्म-संयुक्तम्: कर्म (Object—what was spoken/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (धर्मेण संयुक्तम् / धर्मसम्बद्धम्)

• धर्मज्ञः: knower of dharma
• धर्मज्ञः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (धर्मं जानाति इति)

• वाक्य-कोविदः: skilled in speech
• वाक्य-कोविदः: कर्ता (Appositional to subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक) + कोविद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (वाक्येषु कोविदः)

• श्री-वराहः: Śrī-Varāha
• श्री-वराहः: कर्ता (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + वराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समास (श्रीमान् वराहः)

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• येन: by which
• येन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• मन्त्रेण: with a mantra
• मन्त्रेण: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• संयुक्तः: being joined/combined
• संयुक्तः: क्रिया (Predicate participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मम: my/of me
• मम: सम्बन्ध (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• प्रापणकम्: means of attaining (me)
• प्रापणकम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रापणक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नयेत्: should lead/bring
• नयेत्: क्रिया (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Varāha (explicit)

Tags

• Classical Literature
• Vaiṣṇavism
• Mantra-vidhi
• Dharma Discourse

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It highlights the formal linkage between mantra and offering (dravya/karma), a key feature of Sanskrit ritual literature and a marker of textual systematization.

Which geographic location is identified?

No geographic identification occurs in this verse.

What is the primary ethical instruction?

That ritual practice should be integrated with dharma-oriented speech and correct formulaic knowledge, rather than performed mechanically.