Rig Veda 9.97.49: Mandala 9, Sukta 97, Mantra 49

Sukta 9.97

Rishi: Pavamāna Soma seers (generic)

Devata: Soma Pavamāna (invoked in relation to Vāyu, Mitra-Varuṇa, Nara, Indra)

Chandas: Jagatī (probable; confirm by scan)

Samhita Patha (Devanagari)

अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः । अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.97.49

Transliteration

abhí vāyúṃ vītī́ arṣā gṛṇānó ’bhí mitrā́varuṇā pūyámānaḥ | abhī́ náraṃ dhī-jávanaṃ rathe-sthā́m abhī́ndraṃ vṛ́ṣaṇaṃ vájra-bāhum ||

Translation

Zu Vāyu, zum Mahl der Inspiration, ströme, besungen; zu Mitra und Varuṇa ströme, dich reinigend. Zu Nara ströme, dem schnellen im treibenden Denken, fest auf der Wagenbahn; zu Indra ströme, dem starken Stier mit dem Donnerkeil-Arm.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अभि: towards, unto
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वायुम्: Vāyu (Wind-god)
• वायुम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वायु (प्रातिपदिक)

• वीति: invitation/feast (ritual welcome)
• वीति: Karma
• Type: Noun
• Root: वीति (प्रातिपदिक; √वा/√वे ‘to blow, to weave/seek’ से व्युत्पन्न; वैदिक ‘वीति’ = ‘भोज/पान/आह्वान/संगति’)

• अर्षा: rush/flow (towards)!
• अर्षा: —
• Type: Verb
• Root: √ऋष् (गत्यर्थ/प्रवाहे) / वैदिक √अर्ष् ‘to flow, rush’

• गृणानः: praising, singing
• गृणानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √गॄ/गृ (स्तुतौ) + शानच्

• अभि: towards
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: Karma
• Type: Noun
• Root: मित्र-वरुण (द्वन्द्व प्रातिपदिक)

• पूयमानः: being purified (in the filter)
• पूयमानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: √पू (पवने/शोधने ‘to purify’) + यमान (मध्यम/आत्मनेपद वर्तमान कृदन्त)

• अभी: towards
• अभी: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (अव्यय; स्वर-संहितायां ‘अभी’)

• नरम्: the man/hero (divine hero)
• नरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• धीजवनम्: swift through inspired thought (or: impelled by prayer)
• धीजवनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धी-जवन (तत्पुरुष प्रातिपदिक; ‘धी’ = thought/prayer + ‘जवन’ = speed/impulse)

• रथेष्ठाम्: chariot-standing, stationed on the car
• रथेष्ठाम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: रथ-स्था (प्रातिपदिक; ‘standing on/at the chariot’)

• अभी: towards
• अभी: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (अव्यय)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृषणम्: the bull-like, mighty one
• वृषणम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• वज्रबाहुम्: vajra-armed
• वज्रबाहुम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वज्र-बाहु (बहुव्रीहि/तत्पुरुष प्रातिपदिक; ‘whose arm is the vajra’ / ‘vajra-armed’)