Rig Veda 9.93.2: Mandala 9, Sukta 93, Mantra 2

Sukta 9.93

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

सं मातृभिर्न शिशुर्वावशानो वृषा दधन्वे पुरुवारो अद्भिः । मर्यो न योषामभि निष्कृतं यन्त्सं गच्छते कलश उस्रियाभिः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.93.2

Transliteration

sáṃ mātṛ́bhir ná śíśur vāvaśānó vṛ́ṣā dadhanve puru-vā́ro adbhiḥ | máryo ná yóṣām abhí níṣkṛtaṃ yán sáṃ gácchate kalaśá usríyābhiḥ ||

Translation

Begierig wie ein Kind bei den Müttern wird der Stier durch die Wasser in Bewegung gesetzt, reich an vielen Hüllen. Wie ein Jüngling zur Maid geht er zum bereiteten Ort; im Krug kommt er zusammen mit den leuchtenden Strömen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (upasarga) प्रत्यय/उपसर्ग

• मातृभिः: with the mothers
• मातृभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• शिशुः: a child
• शिशुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)

• वावशानः: eagerly longing, yearning
• वावशानः: Kartā (विशेषणम्) अथवा क्रियाविशेषणम्
• Type: Participle
• Root: √वश् (वशँ कान्तौ/इच्छायाम्) → वावशान- (कृदन्त)

• वृषा: the bull; the vigorous one
• वृषा: Kartā (सम्बोधन/विशेषण-भावः) अथवा कर्तृ-समनाधिकरण
• Type: Noun
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• दधन्वे: speeds/presses on; rushes
• दधन्वे: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √धन्/धन्व् (धन्वँ गत्यर्थे/प्रेरणे; वैदिक) अथवा √धन् (धनँ हिंसायाम्/वेगे) — रूपम्: दधन्वे

• पुरुवारः: rich in many boons/choices
• पुरुवारः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पुरु-वार (प्रातिपदिक; पुरु ‘many’ + वार ‘choice/boon/protection’)

• अद्भिः: with the waters
• अद्भिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अप्/अद् (प्रातिपदिक ‘water’) → अद्भिस्

• मर्यः: a young man, suitor
• मर्यः: Kartā (उपमान-आधार)
• Type: Noun
• Root: मर्य (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• योषाम्: a maiden, young woman
• योषाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: योषा (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, upon
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• निष्कृतम्: prepared, set out, made ready
• निष्कृतम्: Karma (विशेषणम्) अथवा कर्म-विशेषण
• Type: Participle
• Root: निष् + √कृ (कृञ् करणे) → निष्कृत (कृदन्त/भूतकृदन्त)

• यन्: which (that)
• यन्: Karma (सम्बन्धित)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम) → यत्

• सम्: together
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (upasarga) प्रत्यय/उपसर्ग

• गच्छते: goes, comes together, proceeds
• गच्छते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √गम् (गमॢँ गतौ)

• कलशः: the jar, vessel
• कलशः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक)

• उस्रियाभिः: with the usriyās (cows / bright rays)
• उस्रियाभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उस्रिया (प्रातिपदिक; ‘reddish/cow-like’; वैदिक: ‘cows’/‘rays’ depending on context)