Rig Veda 8.72.18 — Mandala 8, Sukta 72, Mantra 18

Sukta 8.72

Devata: Soma (with an implicit Vāk/utterance symbolism; heaven as dyu)

Samhita Patha (Devanagari)

उतो न्वस्य यत्पदं हर्यतस्य निधान्यम् । परि द्यां जिह्वयातनत् ॥

Transliteration

utó nv asya yát padáṃ haryatásya nidhā́nyam | pári dyā́ṃ jihváyā atanat ||

Translation

Und nun: jene Stätte von ihm, dem Begehrenswerten, sein geheimes Niedergelegtes — er spannte sie mit der Zunge rings um den Himmel: die Macht des Wortes, die den lichten Denkraum umschließt.

Word by Word

• उतो: and also
• उतो: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (उत) अव्यय-प्रातिपदिक

• नु: now, indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• अस्य: of him/its
• अस्य: सम्बन्ध (genitive) — ‘of him/it’
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यत्: which (that)
• यत्: कर्म/विषय (relative object/topic)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (संबन्ध-सर्वनाम)

• पदम्: step; footprint; place
• पदम्: कर्म (that which is ‘stretched/extended’) / विषय
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)

• हर्यतस्य: of the tawny/bright one (Hari); of the desirable one
• हर्यतस्य: सम्बन्ध (genitive) — qualifying the possessor
• Type: Adjective
• Root: हर्यत (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘हरि/हरित्’ से)

• निधान्यम्: a deposit; a resting-place; a laid-down treasure
• निधान्यम्: विशेषण/कर्म (as apposition to पदम्)
• Type: Noun/Adjective
• Root: निधान्य (विशेषण/नाम; नि-धा से ‘निधान’ ‘स्थापन/निक्षेप’)

• परि: around
• परि: — (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• द्याम्: the heaven, sky
• द्याम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• जिह्वया: with the tongue
• जिह्वया: करण (instrument)
• Type: Noun
• Root: जिह्वा (प्रातिपदिक)

• अतनत्: he stretched/extended
• अतनत्: क्रिया (मुख्य क्रियापद); कर्ता अव्यक्त (अस्य = ‘he’)
• Type: Verb
• Root: √तन् (तनू) ‘to stretch, extend’