Rig Veda 8.41.6: Mandala 8, Sukta 41, Mantra 6

Sukta 8.41

Devata: Varuṇa (as central binder) with Trita as associated figure

Samhita Patha (Devanagari)

यस्मिन्विश्वानि काव्या चक्रे नाभिरिव श्रिता । त्रितं जूती सपर्यत व्रजे गावो न संयुजे युजे अश्वाँ अयुक्षत नभन्तामन्यके समे ॥

Transliteration

yasmin viśvāni kāvyā cakre nābhir iva śritā | tritaṃ jūtī saparyata vraje gāvo na sam-yuje yuje aśvān ayukṣata nabhantām anyake same ||

Translation

In wem alle inspirierten Dichtwerke (kāvya) gefügt sind und wie an einem Nabel zusammenhalten,— Trita diente ihm in schneller Bewegung; im Pferch, wie Kühe zum Anspannen, schirrten sie die Rosse zum Joch,— mögen die Lichter in einer anderen Einheit erglänzen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यस्मिन्: in which
• यस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विश्वानि: all things
• विश्वानि: Karma
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• काव्यानि: poetic works / sacred compositions
• काव्यानि: Karma
• Type: Noun
• Root: काव्य (प्रातिपदिक) < कवि

• चक्रे: has made / fashioned
• चक्रे: Kartā (implicit subject)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• नाभिः: the nave (hub)
• नाभिः: Kartā/Upamāna (in simile)
• Type: Noun
• Root: नाभि (प्रातिपदिक)

• इव: like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• श्रिता: resting / placed / supported
• श्रिता: Kartā (of ‘is resting/placed’ in sense)
• Type: Participle
• Root: श्रि (धातु) → श्रित (कृदन्त)

• त्रितम्: Trita
• त्रितम्: Karma
• Type: Proper noun
• Root: त्रित (प्रातिपदिक; देव/ऋषि-नाम)

• जूती: with speed / with impetuous aid
• जूती: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: जूति (प्रातिपदिक)

• सपर्यत: worship / serve
• सपर्यत: Kartā
• Type: Verb
• Root: सपर्य् (धातु)

• व्रजे: in the enclosure / pen
• व्रजे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: व्रज (प्रातिपदिक)

• गावः: cows
• गावः: Kartā
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• संयुजे: at the yoking / in the harnessing
• संयुजे: Adhikaraṇa
• Type: Noun (action/occasion)
• Root: संयुज् (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधार) < युज्

• युजे: at the yoking (time)
• युजे: Adhikaraṇa
• Type: Noun (purpose/occasion)
• Root: युज् (धातु) → युज्/युजि (कृदन्त/नाम)

• अश्वान्: horses
• अश्वान्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• अयुक्षत: they yoked
• अयुक्षत: Kartā
• Type: Verb
• Root: युज् (धातु) + अ (अग्म) → अयुक्षत

• नभन्ताम्: let them resound / cry out
• नभन्ताम्: Kartā
• Type: Verb
• Root: नभ्/नम्भ् (धातु) (वेद. ‘to burst forth/cry out/resound’)

• अन्यके: in another (place/way)
• अन्यके: Adhikaraṇa
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: अन्यक (प्रातिपदिक)

• समे: in the meeting / together / in the same (assembly)
• समे: Adhikaraṇa
• Type: Noun/Adjective used adverbially
• Root: सम (प्रातिपदिक)