Rig Veda 8.100.4: Mandala 8, Sukta 100, Mantra 4

Sukta 8.100

Devata: Indra (implied), with strong self-assertive voice; also resonates with the seer’s identification with Ṛta-supported expansion

Samhita Patha (Devanagari)

अयमस्मि जरितः पश्य मेह विश्वा जातान्यभ्यस्मि मह्ना । ऋतस्य मा प्रदिशो वर्धयन्त्यादर्दिरो भुवना दर्दरीमि ॥

Transliteration

ayám asmi jaritaḥ páśya mehá víśvā jātā́ny abhyàsmi mahnā́ | ṛtásya mā prádiśo vardhayanty ādardiró bhúvanā dardarīmi ||

Translation

Ich bin hier, o Sänger—sieh mich: durch Größe umfasse ich alles, was geboren ist. Die Bereiche des Ṛta mehren mich; von jenem Antrieb getrieben lasse ich die Welten widerhallen und sprenge ihre erstarrte Festigkeit auf.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: I (this person here)
• अयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मि: am
• अस्मि: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• जरितः: the singer/praiser
• जरितः: Kartā (अयम् अस्मि …) / विशेषण-भावः
• Type: Noun
• Root: जरितृ (प्रातिपदिक; √जॄ/जर् ‘स्तुतौ’ से)

• पश्य: see!
• पश्य: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)

• मे: of me / to me
• मे: सम्बन्ध/सम्प्रदान (प्रसङ्गानुसार)
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इह: here
• इह: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)

• विश्वा: all
• विश्वा: Karma (अभ्यस्मि इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• जातानि: beings that are born / created things
• जातानि: Karma
• Type: Participle (Adjectival noun)
• Root: √जन् → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over, against
• अभि: (उपसर्ग; क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• अस्मि: am
• अस्मि: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• मह्ना: by (my) greatness/might
• मह्ना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: महन/मह्न् (प्रातिपदिक; ‘महत्त्व/महिमा’)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• मा: me
• मा: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रदिशः: the directions/regions
• प्रदिशः: Kartā
• Type: Noun
• Root: प्रदिश् (प्रातिपदिक)

• वर्धयन्ति: increase, make grow
• वर्धयन्ति: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु)

• आ: towards, fully
• आ: (उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• दर्दिरः: the splitter/cleaver
• दर्दिरः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: दर्दिर (प्रातिपदिक; ‘भेदक/विदारक’)

• भुवना: the worlds
• भुवना: Karma
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक)

• दर्दरीमि: I split/cleave (repeatedly)
• दर्दरीमि: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: दर्दरि (धातु; पुनरुक्त-धातु, ‘विदारणे/भेदन’)