Rig Veda 7.99.3: Mandala 7, Sukta 99, Mantra 3

Sukta 7.99

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for Maṇḍala 7)

Devata: Viṣṇu (with cosmological support imagery)

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

इरावती धेनुमती हि भूतं सूयवसिनी मनुषे दशस्या । व्यस्तभ्ना रोदसी विष्णवेते दाधर्थ पृथिवीमभितो मयूखैः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.99.3

Transliteration

īrā́vatī dhenúmatī hí bhūtáṃ sūyavasínī mánuṣe daśasyā́ | vy àstabhnā rodasī víṣṇav ete dā́dhartha pṛthivīm abhíto mayū́khaiḥ ||

Translation

Iravati, voll strömender Fülle, reich an melkender Kraft, gute Weide tragend, ist dem Menschen zu einem Gut geworden, das zu ehren und zu pflegen ist. Diese beiden Welten hast du für Vishnu auseinander gestützt; und die Erde hast du ringsum mit Lichtstrahlen gehalten.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इरा॑वती: food-/nourishment-rich
• इरा॑वती: Kartā (समुच्चित-कर्ता; धेनुमती सह)
• Type: Adjective (f.)
• Root: इरावत् (प्रातिपदिक; इरा ‘अन्न/पोषण’ + -वत्)

• धेनु॒मती॒: abounding in cows/milk
• धेनु॒मती॒: Kartā (समुच्चित-कर्ता)
• Type: Adjective (f.)
• Root: धेनुमत् (प्रातिपदिक; धेनु ‘दुग्धधेनु’ + -मत्)

• हि: indeed, for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• भूतम्: has become; is (come to be)
• भूतम्: — (विधेय/प्रेडिकेटिव)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: भू (धातु) → भूत (कृदन्त, भूत-)

• सू॑यव॒सिनी॒: rich in good pasture
• सू॑यव॒सिनी॒: Kartā (समुच्चित-कर्ता)
• Type: Adjective (f.)
• Root: सूयवसिन् (प्रातिपदिक; सु- + यवस ‘घास/चारा’)

• मनु॑षे: for man/mankind
• मनु॑षे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)

• दश॒स्या: worthy of worship/service
• दश॒स्या: — (विधेय)
• Type: Adjective (predicative)
• Root: दशस्य (धातु √दशस्/दश् ‘पूज्/सेव्’ से; ‘दशस्य’ = ‘पूज्य/पूजनीय’)

• व्य॑स्तभ्नाः: you propped apart; you upheld
• व्य॑स्तभ्नाः: Kartā (अन्तर्निहित ‘त्वम्’ = विष्णोः)
• Type: Verb
• Root: √स्तभ् (स्तम्भने) + वि-

• रोद॑सी: the two worlds (heaven and earth)
• रोद॑सी: Karma
• Type: Noun (dual)
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ)

• विष्णवे॒ते: for Viṣṇu—these (deeds)
• विष्णवे॒ते: Sampradāna (विष्णवे); ‘एते’ = अनुवाद/निर्देश
• Type: Noun + Pronoun (enclitic)
• Root: विष्णु (देवनाम) + इते/इता (एतद्-प्रातिपदिक का रूप; ‘एते’ = ‘these’/‘thus’—वैदिक प्रयोग)

• दा॒धर्थ॑: you have held/placed firmly
• दा॒धर्थ॑: Kartā (अन्तर्निहित ‘त्वम्’ = विष्णोः)
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे) → दाधर्थ (परिपूर्ण/परफेक्ट-रूप)

• पृथि॒वीम्: the earth
• पृथि॒वीम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• अ॒भितः॑: around, on all sides
• अ॒भितः॑: Adhikaraṇa (परिसर/परितः)
• Type: Indeclinable
• Root: अभितः

• म॒यूखै॑ः: with rays/beams
• म॒यूखै॑ः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: मयूख (प्रातिपदिक)