Rig Veda 7.75.4: Mandala 7, Sukta 75, Mantra 4

Sukta 7.75

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Uṣas

Chandas: Triṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

एषा स्या युजाना पराकात्पञ्च क्षितीः परि सद्यो जिगाति । अभिपश्यन्ती वयुना जनानां दिवो दुहिता भुवनस्य पत्नी ॥

Sanskrit recitationRig Veda 7.75.4

Transliteration

eṣā́ syā́ yujānā́ parākā́t páñca kṣitī́ḥ pári sadyó jigāti | abhí-paśyantī vayúnā jánānāṃ divó duhitā́ bhúvanasya pátnī ||

Translation

Sie, sich von fern anspannend, umschreitet sogleich die fünf Wohnstätten. In die Ordnungen (vayuná) der Menschen hineinschauend, schreitet die Tochter des Himmels — Herrin der Welt, Gattin des Werdens.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एषा: this (she)
• एषा: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• स्या: may be / is (optative nuance)
• स्या: कर्तृ-सम्बन्धी (विधेय)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) / स्य (विधिलिङ्-आदेश)

• युजानā: yoking herself / being yoked (harnessing)
• युजानā: कर्तृ (एषा इत्यस्य विशेषणम्) / करण-भावः (युक्ता/संयुज्यमाना) संदर्भतः
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: युज् (धातु) → युजान (वर्तमान-कृदन्त, आत्मनेपद)

• पराकात्: from afar
• पराकात्: अपादान
• Type: Indeclinable (ablatival adverb) / Noun-form
• Root: पराक (अव्यय/प्रातिपदिक ‘दूर’)

• पञ्च: five
• पञ्च: विशेषण (क्षि॒तीः इत्यस्य)
• Type: Numeral
• Root: पञ्चन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• क्षि॒तीः: dwellings/regions; (often) the five tribes/peoples
• क्षि॒तीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्षिति (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)

• परि: around
• परि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• सद्यः: at once
• सद्यः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय)

• जिगाति: goes, hastens, traverses
• जिगाति: कर्तृ (एषा)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → जिगाति (वेदिक-रूप; desiderative/intensive-like present)

• अभिपश्यन्ती: beholding, looking upon
• अभिपश्यन्ती: कर्तृ (एषा इत्यस्य विशेषणम्) / क्रियासहचर
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: पश् (धातु) + अभि (उपसर्ग) → अभि-पश्यन्त् (वर्तमान-कृदन्त)

• वयुना: with discernment/skill; with wise insight
• वयुना: करण
• Type: Noun
• Root: वयुन (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

• जनानाम्: of people, of men
• जनानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of’
• Type: Noun
• Root: जन (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)

• दिवः: of heaven
• दिवः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक ‘heaven’)

• दुहिता: daughter
• दुहिता: कर्तृ/समानााधिकरण (एषा इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: दुहितृ (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)

• भुवनस्य: of the world/existence
• भुवनस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: भुवन (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)

• पत्नी: lady, mistress; wife
• पत्नी: कर्तृ/समानााधिकरण (एषा इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)