Rig Veda 7.37.5 — Mandala 7, Sukta 37, Mantra 5

Sukta 7.37

Rishi: Vasiṣṭha (mandala context)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; not explicitly provided in input)

Samhita Patha (Devanagari)

सनितासि प्रवतो दाशुषे चिद्याभिर्विवेषो हर्यश्व धीभिः । ववन्मा नु ते युज्याभिरूती कदा न इन्द्र राय आ दशस्येः ॥

Transliteration

sánitāsi praváto dāśúṣe cid yā́bhir víveṣo hary-aśva dhī́bhiḥ | vávann mā́ nú te yújyābhir ūtī́ kadā́ na indra rāyá ā́ daśasyeḥ ||

Translation

Du bist der Sieger über die vorandrängenden Strömungen (pravátas), selbst für den Opfergeber; durch jene Einsichten (dhī́bhiḥ), durch die du bewegt wirst, o Indra mit den fahlen Rossen. Nun rufen wir nach deiner Hilfe beim Anjochen (yujyā́bhir ūtí): wann wirst du uns, Indra, mit Reichtum beschenken – mit der Fülle des Seins?

Word by Word

• सनि॑ता: winner, bestower (gainer)
• सनि॑ता: Kartā (स्तुत्य-कर्ता/विशेष्य) / संबोधन-सम्बन्ध (अगले ‘असि’ के साथ विधेय)
• Type: Noun
• Root: सनि- (प्रातिपदिक; ‘सनि’ = लाभ/प्राप्ति) अथवा √सन् (to gain) से बना नाम

• असि: you are
• असि: (क्रिया) विधेय
• Type: Verb
• Root: √अस् (भू)

• प्रवतः: from/among the slopes, from the descents (streams)
• प्रवतः: Apādāna/Adhikaraṇa (स्रोत/क्षेत्र: ‘from/among the slopes/streams’)
• Type: Noun
• Root: प्रवत्- (प्रातिपदिक) ‘ढाल/प्रवाह/उतार’

• दाशुषे: to the worshipper/giver
• दाशुषे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: √दाश् (to worship/give) → दाशुष् (कृदन्त/प्रातिपदिक) ‘दाता/यजमान’

• चिद्: indeed, even
• चिद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चिद् (निपात)

• याभिः: with which (with those)
• याभिः: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विवेषो: you have entered/come (approached)
• विवेषो: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विश् (to enter) with वि-; परिपूर्ण/परफेक्ट रूप

• हर्यश्व: O you of tawny horses
• हर्यश्व: Sambodhana
• Type: Noun (vocative epithet)
• Root: हरि-अश्व (समास; प्रातिपदिक)

• धीभिः: with hymns/insights
• धीभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धी- (प्रातिपदिक) ‘धिया/प्रज्ञा/स्तोत्र’

• ववन्मा: winning/striving, now
• ववन्मा: Kartā (ववन्) + निपात
• Type: Participle + Indeclinable
• Root: ववन् (√वन् ‘to win/desire’ का कृदन्त/अव्ययभाव; यहाँ ‘ववन्’ = ‘winning/striving’) + मा (अव्यय ‘now/indeed’ वैदिक)

• नु: now, indeed
• नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

• युज्याभिः: with your yoking/ready (helping) [powers]
• युज्याभिः: Karaṇa
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: युज्य- (√युज् ‘to yoke/join’ से निष्पन्न विशेषण ‘युक्त/योग्य’)

• ऊती: with (your) help
• ऊती: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: ऊति- (प्रातिपदिक) ‘सहायता/रक्षा’

• कदा: when?
• कदा: —
• Type: Indeclinable
• Root: कदा (प्रश्नाव्यय)

• नः: our, for us
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: इन्द्र- (प्रातिपदिक)

• रायः: of wealth
• रायः: सम्बन्ध (genitive with ‘दशस्येः’—‘bestow of wealth’)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि- (प्रातिपदिक) ‘धन’

• आ: towards, forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• दशस्येः: may you grant/favour (bestow)
• दशस्येः: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दशस्/दशस्य (denom. ‘to show favour, to bestow’)