Rig Veda 6.74.2: Mandala 6, Sukta 74, Mantra 2

Sukta 6.74

Rishi: Bharadvāja (traditional for Maṇḍala 6)

Devata: Soma-Rudra

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

सोमारुद्रा वि वृहतं विषूचीममीवा या नो गयमाविवेश । आरे बाधेथां निॠतिं पराचैरस्मे भद्रा सौश्रवसानि सन्तु ॥

Transliteration

somā́rudrā ví vṛhataṃ viṣū́cīm amī́vā yā́ no gáyam āviveśá | āré bādhethāṃ níṛtiṃ parācáiḥ asmè bhadrā́ sauśravasā́ni santu ||

Translation

O Soma und Rudra, reißt weg und werft hinaus die Krankheit, die von vielen Seiten trifft, die in unser Lebenswesen eingedrungen ist. Wehrt Nirṛti, die Macht der Auflösung, weit fort auf nach außen gewendeten Wegen; in uns mögen heilvolle, ruhmreiche Kräfte und Erfüllungen sein.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सोमा: O Soma
• सोमा: सम्बोधन/कर्तृ (देवताद्वय-आह्वान)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) < √सु (सवने) / सोम- (देवता/रस)

• रुद्रा: O Rudra
• रुद्रा: सम्बोधन/कर्तृ (देवताद्वय-आह्वान)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)

• वि: apart, asunder, widely
• वि: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• वृहतम्: (you two) drive away / push away
• वृहतम्: क्रिया (आज्ञा) — कर्तृ: सोमा-रुद्रा
• Type: Verb (imperative) / Adjectival stem used with verb
• Root: √वृह् (वर्धने) → वृहत् (कृदन्त/विशेषण)

• विषूचीम्: the straying/wayward (disease/evil)
• विषूचीम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: विषूची (प्रातिपदिक; ‘विकृत-दिशा/विपथगामिनी’)

• अमीवाम्: the sickness, disease
• अमीवाम्: कर्म (विषूचीम् के विशेषण/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: अमीवा (प्रातिपदिक; ‘रोग/व्याधि’)

• या: which (she/that)
• या: कर्तृ (अविवेश क्रिया का)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्ध (possessive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• गयम्: household, dwelling
• गयम्: कर्म/अधिकरण (अविवेश ‘entered’ का लक्ष्य)
• Type: Noun
• Root: गय (प्रातिपदिक; ‘गृह/आवास/जीवन-क्षेत्र’)

• आ: into, towards
• आ: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• अविवेश: has entered
• अविवेश: क्रिया — कर्तृ: या (अमीवा)
• Type: Verb
• Root: √विश् (प्रवेशने) + अवि- (वेदिक परफेक्ट/आओरिस्ट रूप)

• आरे: far away
• आरे: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आरे (अव्यय)

• बाधेथाम्: (you two) repel, drive off
• बाधेथाम्: क्रिया (आज्ञा) — कर्तृ: सोमा-रुद्रा
• Type: Verb
• Root: √बाध् (पीडने/निवारणे)

• निॠतिम्: Nirṛti (destruction/misfortune)
• निॠतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: निॠति (प्रातिपदिक; ‘विनाश/दुर्दैव/राक्षसी-शक्ति’)

• पराचैः: away, backwards, far off
• पराचैः: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable (adverbial instrumental plural form)
• Root: पराच् (अव्यय/तद्धित-प्रयोग; ‘पश्चात्/दूरम्’)

• अस्मे: for us / in us
• अस्मे: अधिकरण (locative: ‘among/for us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• भद्रा: auspicious, благоприятные
• भद्रा: कर्तृ/विशेषण (सन्तु के)
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• सौश्रवसानि: good fame, fair renown
• सौश्रवसानि: कर्तृ (सन्तु के)
• Type: Noun
• Root: सु-श्रवस् (प्रातिपदिक; ‘सुयशस्/सुकीर्ति’), तद्धित/समास → सौश्रवस (नपुंसक)

• सन्तु: let there be / may they be
• सन्तु: क्रिया (आशीः/विधि)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भुवि) → सन्तु