Rig Veda 5.63.1: Mandala 5, Sukta 63, Mantra 1

Sukta 5.63

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Mitra-Varuṇa

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

ऋतस्य गोपावधि तिष्ठथो रथं सत्यधर्माणा परमे व्योमनि । यमत्र मित्रावरुणावथो युवं तस्मै वृष्टिर्मधुमत्पिन्वते दिवः ॥

Transliteration

ṛtásya gopā́v ádhi tiṣṭhatho ráthaṃ sátya-dharmāṇā paráme vyòmani | yám átra mitrāvaruṇā́v ávatho yuváṃ tásmai vṛṣṭír mádhu-mat pinvate diváḥ ||

Translation

Hüter des Ṛta: Auf eurem Wagen steht ihr im höchsten Himmel, im Gesetz der Wahrheit fest gegründet. Wen ihr beide hier schützt, dem wird der Regen vom Himmel als Süße ausgepresst — nährende Kraft zum Wachsen der Seele.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• गोपौ: two guardians/protectors
• गोपौ: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गोपा (प्रातिपदिक)

• अधि: upon, over
• अधि: अधिकारण (locative sense with verb)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि

• तिष्ठथः: you two stand
• तिष्ठथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• सत्यधर्माणौ: (you two) whose ordinances are true / of true law
• सत्यधर्माणौ: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सत्य-धर्मन् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)

• परमे: in the highest
• परमे: अधिकारण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• व्योमनि: in the sky/firmament
• व्योमनि: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: व्योमन् (प्रातिपदिक)

• यम्: whom
• यम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र

• मित्रावरुणौ: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणौ: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मित्र-वरुण (प्रातिपदिक; द्वन्द्व-समास)

• अवथः: you two help/protect
• अवथः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु; ‘to help/protect’)

• युवम्: you two
• युवम्: कर्तृ (पुनरुक्त-प्रयोगः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तस्मै: to him / for him
• तस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वृष्टिः: rain
• वृष्टिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक)

• मधुमत्: honey-sweet, rich (in sweetness)
• मधुमत्: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधुमत् (प्रातिपदिक)

• पिन्वते: swells/abounds, is made to flow
• पिन्वते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पिव्/पिन् (धातु; ‘to swell, make abound, set in motion’)

• दिवः: of/from heaven
• दिवः: अपादान/सम्बन्ध (source: ‘from heaven’ / genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)