Rig Veda 5.31.5: Mandala 5, Sukta 31, Mantra 5

Sukta 5.31

Rishi: Atri Bhauma (Ātreya) (traditional for RV 5.31)

Devata: Indra (with Aditi and Soma-pressing imagery as supporting powers)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

वृष्णे यत्ते वृषणो अर्कमर्चानिन्द्र ग्रावाणो अदितिः सजोषाः । अनश्वासो ये पवयोऽरथा इन्द्रेषिता अभ्यवर्तन्त दस्यून् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 5.31.5

Transliteration

vṛ́ṣṇe yát te vṛ́ṣaṇo arkám arcān índra grā́vāṇo áditiḥ sajóṣāḥ | anáśvāso yé paváyo ’rathā índreṣitā abhyávartanta dásyūn ||

Translation

Als, o stierhafter Indra, die Starken deinen strahlenden Hymnus sangen — die Presssteine und Aditi in Eintracht —, da wandten sich jene Felgen der Räder, pferdelos und wagenlos, von dir getrieben, gegen die Dasyus und überwältigten sie.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वृष्णे: for/to the bull (mighty one)
• वृष्णे: सम्प्रदान (लक्ष्य/प्रति) / अधिकरण (सम्बन्धे)
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• यत्: which/that
• यत्: कर्म (अर्कम् इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वृषणः: of the bull (mighty one)
• वृषणः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• अर्कम्: hymn/song of praise
• अर्कम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक)

• अर्चान्: praising/singing
• अर्चान्: कर्ता (अर्चान् = ‘praising’ as subject-qualifier)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: अर्च् (धातु) → अर्चन् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• ग्रावाणः: pressing-stones
• ग्रावाणः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: ग्रावन् (प्रातिपदिक)

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: कर्ता (समुच्चित-कर्ता)
• Type: Noun (proper)
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• सजोषाः: in concord/together, harmoniously
• सजोषाः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सजोषस् (प्रातिपदिक; स- + जोष ‘सन्तोष/अनुराग’)

• अनश्वासः: horseless
• अनश्वासः: कर्ता
• Type: Adjective
• Root: अनश्व (प्रातिपदिक; अ- + अश्व ‘horse’)

• ये: who/which
• ये: कर्ता (अनश्वासः इत्यस्य सम्बन्धि-यः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पवयः: fellies/rims (of wheels)
• पवयः: कर्ता (समुच्चित-कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पवि (प्रातिपदिक)

• अरथाः: without a chariot/chariotless
• अरथाः: कर्ता-विशेषण (पवयः इत्यादीनाम्)
• Type: Adjective
• Root: अरथ (प्रातिपदिक; अ- + रथ)

• इन्द्रेषिताः: impelled by Indra
• इन्द्रेषिताः: कर्ता-विशेषण (ये…)
• Type: Past participle (passive)
• Root: इन्द्र-इषित (कृदन्त-प्रातिपदिक; इष् ‘प्रेरणे’ + क्त)

• अभ्यवर्तन्त: they turned against/assailed
• अभ्यवर्तन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु; वर्तते) + अभि (उपसर्ग)

• दस्यून्: the Dasyus (hostile foes)
• दस्यून्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दस्यु (प्रातिपदिक)