Rig Veda 4.6.1: Mandala 4, Sukta 6, Mantra 1

Sukta 4.6

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

ऊर्ध्व ऊ षु णो अध्वरस्य होतरग्ने तिष्ठ देवताता यजीयान् । त्वं हि विश्वमभ्यसि मन्म प्र वेधसश्चित्तिरसि मनीषाम् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.6.1

Transliteration

ūrdhvó u ṣú ṇo adhvarasyá hotar agne tíṣṭha deva-tātā́ yajī́yān | tváṃ hí víśvam abhyási mánma prá védhasaś cít tirási manīṣā́m ||

Translation

Erhebe dich wahrlich für uns, o Hotṛ des Opferganges; steh auf, o Agni, der die Götter festsetzt, der Opferwürdigste. Denn du umschließt all unser Denken; du bist die unterscheidende Einsicht der Seher, du trägst die Kraft des Verstehens voran.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ऊर्ध्वः: upright, raised
• ऊर्ध्वः: Kartā (आह्वान/विधेय-विशेषणः)
• Type: Adjective
• Root: ऊर्ध्व- (प्रातिपदिक)

• उ: indeed, now
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• सु: well, surely
• सु: —
• Type: Indeclinable
• Root: सु (निपात)

• नः: of us, our
• नः: Sampradāna/सम्बन्ध (our)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अध्वरस्य: of the sacrifice/rite
• अध्वरस्य: सम्बन्ध (genitive dependent)
• Type: Noun
• Root: अध्वर- (प्रातिपदिक)

• होतः: O Hotar (invoking priest)
• होतः: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: होतृ- (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन (address)
• Type: Noun
• Root: अग्नि- (प्रातिपदिक)

• तिष्ठ: stand, take your station
• तिष्ठ: क्रिया (imperative)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)

• देवताता: divinity; the divine order/estate
• देवताता: Adhikaraṇa/विशेषण-भाव (as ‘in/with divinity’ or ‘divine state’)
• Type: Noun (abstract/collective)
• Root: देवताता- (प्रातिपदिक; देवता+ता)

• यजीयान्: more worthy of worship, most worshipful
• यजीयान्: Kartā-विशेषण (predicate adjective of Agni)
• Type: Adjective
• Root: यजीयस्- (प्रातिपदिक; comparative of यज्य/यजनीय)

• त्वम्: you
• त्वम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• विश्वम्: all, the whole (everything)
• विश्वम्: Karma
• Type: Adjective/Substantive
• Root: विश्व- (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, over
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• असि: you are
• असि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• मन्म: thought, intention, hymn-thought
• मन्म: Karma (object of ‘know/attend’ implied; or apposition to विश्वम्)
• Type: Noun
• Root: मन्मन्- (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• वेधसः: of the wise one/ordainer (seer)
• वेधसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: वेधस्- (प्रातिपदिक)

• चित्तिः: perception, understanding
• चित्तिः: Kartā/विधेय (predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: चित्ति- (प्रातिपदिक)

• असि: you are
• असि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• मनीषाम्: insight, inspired thought
• मनीषाम्: Karma (object/apposition)
• Type: Noun
• Root: मनीषा- (प्रातिपदिक)