Rig Veda 4.41.3: Mandala 4, Sukta 41, Mantra 3

Sukta 4.41

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Indra-Varuṇa (dual)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रा ह रत्नं वरुणा धेष्ठेत्था नृभ्यः शशमानेभ्यस्ता । यदी सखाया सख्याय सोमैः सुतेभिः सुप्रयसा मादयैते ॥

Sanskrit recitationRig Veda 4.41.3

Transliteration

índrā ha rátnaṃ váruṇā dhéṣṭhe ítthā nṛ́-bhyaḥ śaśamānébhyas tā́ | yadī́ sákhāyā sakhyā́ya sómaiḥ sutébhiḥ su-prayásā mā́dayaite ||

Translation

Indra und Varuṇa legen wahrlich so den Schatz für die Menschen nieder – für die Strebenden, die Mühevollen. Wenn die beiden Freunde um der Freundschaft willen sich an Soma erfreuen, an den ausgepressten Strömen, reich an schöner Opferkraft, dann geraten sie in berauschende Wonne (in Kraftfreude).

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रा: O Indra (addressed, with Varuṇa)
• इन्द्रा: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वरुणा: O Varuṇa (addressed, with Indra)
• वरुणा: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• रत्नम्: treasure, precious gift
• रत्नम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• धेष्ठे: you two bestow / place
• धेष्ठे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु) / धे (वैदिक रूप)

• इत्था: thus, in this manner
• इत्था: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत्था

• नृभ्यः: to men, to heroes
• नृभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• शशमानेभ्यः: to the striving/zealous (worshipping) ones
• शशमानेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Participle (adjectival)
• Root: शम् (धातु) → शशमान (कृदन्त, परिपूर्ण/परिपक्व अर्थ: ‘शान्त/समर्पित’)

• अस्ताः: you two are
• अस्ताः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) → सन्त्/अस्त् (वैदिक रूप)

• यदि: when, if
• यदि: —
• Type: Indeclinable
• Root: यदि

• सखायौ: the two friends
• सखायौ: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• सख्याय: for friendship, for companionship
• सख्याय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक)

• सोमैः: with soma (draughts)
• सोमैः: करण
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• सुतेभिः: with the pressed (soma-juices)
• सुतेभिः: करण
• Type: Participle used as adjective/noun
• Root: सु (धातु) → सुत (कृदन्त ‘pressed’)

• सुप्रयसा: with good refreshment/strength
• सुप्रयसा: करण
• Type: Adjective
• Root: सुप्रयस् (प्रातिपदिक: सु- + प्रयस् ‘refreshment/strength’)

• मादयैते: you two become exhilarated / rejoice
• मादयैते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मद् (धातु) → मादय (णिच् causative stem)