Rig Veda 4.29.4: Mandala 4, Sukta 29, Mantra 4

Sukta 4.29

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4); specific hymn attribution not provided in input

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; requires scan)

Samhita Patha (Devanagari)

अच्छा यो गन्ता नाधमानमूती इत्था विप्रं हवमानं गृणन्तम् । उप त्मनि दधानो धुर्याशून्त्सहस्राणि शतानि वज्रबाहुः ॥

Transliteration

acchā́ yó gantā́ nā́dhamānam ūtī́ itthā́ vípraṃ hávamānaṃ gṛṇántam | úpa tmáni dádhāno dhuryā́śū́n sahásrāṇi śatā́ni vájra-bāhuḥ ||

Translation

Der, der geradewegs zum Bedrängten mit seiner Hilfe kommt — so zum inspirierten Rishi, der ruft und preist —, er, der den Vajra trägt, legt sich das Joch des Gespanns schneller Kräfte auf, zu Tausenden und zu Hunderten, um uns voranzutragen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अच्छा: towards, hither
• अच्छा: Adhikaraṇa (गत्यर्थ-निर्देशः) / उपपद-निर्देश
• Type: Indeclinable
• Root: अञ्च् (गत्यर्थ) → अव्यय ‘अच्छा’

• यः: who
• यः: Kartā (सापेक्ष-सम्बन्धे) / सम्बन्ध-प्रवर्तक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गन्ता: the goer, the one who comes
• गन्ता: Kartā
• Type: Noun (agent) / Adjective
• Root: गम् (धातु) → गन्तृ (कर्तृ-नाम) / गन्ता

• नाधमानम्: the distressed one, the one in need
• नाधमानम्: Karma
• Type: Adjective (participle)
• Root: नाध्/नाधय् (पीडने/क्लेशे) → नाधमान (वर्तमान-कृदन्त)

• ऊती: with help, by aid
• ऊती: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अव्/ऊ (रक्षणे) → ऊति (स्त्री. प्रातिपदिक)

• इत्था: thus, in this manner
• इत्था: Adhikaraṇa (प्रकारे)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय-प्रातिपदिक) → इत्था

• विप्रम्: the inspired poet/seer
• विप्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• हवमानम्: calling, invoking
• हवमानम्: Karma (विप्रम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective (participle)
• Root: ह्वे (आह्वाने) → हवमान (वर्तमान-कृदन्त)

• गृणन्तम्: praising, singing
• गृणन्तम्: Karma (विप्रम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective (participle)
• Root: गॄ/गृ (स्तुतौ) → गृणत् (वर्तमान-कृदन्त शतृ)

• उप: near, towards
• उप: Adhikaraṇa (सामीप्ये) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• त्वमनि: in oneself, in one’s own person
• त्वमनि: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: त्वमन् (प्रातिपदिक; ‘स्व-देह/स्व-आत्मन्’ अर्थे; वेदिक रूप)

• दधानः: placing, bearing, putting on
• दधानः: Kartā (यः/गन्ता इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Verb (participle)
• Root: धा (धारणे) → दधान (वर्तमान-कृदन्त शानच्)

• धुर्याशून्: swift ones fit for the yoke (yoked swift steeds)
• धुर्याशून्: Karma
• Type: Noun (compound)
• Root: धुर्य (प्रातिपदिक ‘धुरि-योग्य’) + अशु (प्रातिपदिक ‘swift’)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karma (संख्याविशेषण-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• शतानि: hundreds
• शतानि: Karma (संख्याविशेषण-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: शत (प्रातिपदिक)

• वज्रबाहुः: the one whose arm is the vajra (Indra)
• वज्रबाहुः: Kartā (यः/गन्ता इत्यस्य अप्पोजिशन)
• Type: Noun (compound)
• Root: वज्र (प्रातिपदिक) + बाहु (प्रातिपदिक)