Rig Veda 4.1.6: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 6

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (described through his vision and bounty)

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्य श्रेष्ठा सुभगस्य संदृग्देवस्य चित्रतमा मर्त्येषु । शुचि घृतं न तप्तमघ्न्यायाः स्पार्हा देवस्य मंहनेव धेनोः ॥

Transliteration

asyá śréṣṭhā su-bhágasya saṃ-dṛ́g devásya citrá-tamā mártyeṣu | śúci ghṛtáṃ ná táptam aghnyā́yāḥ spārhā́ devásya maṃhánéva dhenóḥ ||

Translation

Die beste Schau ist die dieses Begnadeten; unter den Sterblichen ist sie die wundersamste: die Schau des Gottes. Rein, wie Ghee, zur rechten Glut erhitzt aus der unverletzten Kuh, ist sie begehrenswert; die Gabe des Gottes ist wie der überströmende Reichtum einer Milchkuh.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of this (one)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• श्रेष्ठा: the best, most excellent
• श्रेष्ठा: विशेषण (of the implied subject) / कर्तृ-सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक; श्रेयस्-तमा)

• सुभगस्य: of the fortunate/auspicious one
• सुभगस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सुभग (प्रातिपदिक)

• संदृक्: the vision, the (good) sight
• संदृक्: कर्तृ/विधेय (predicate-noun: ‘(is) the sight/vision’)
• Type: Noun
• Root: संदृश्/दृश् (कृदन्त-प्रातिपदिक: सं-दृक् ‘seeing, sight’)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• चित्रतमा: most wondrous/most brilliant
• चित्रतमा: विशेषण (of ‘संदृक्’)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक) + तमप् (superlative)

• मर्त्येषु: among mortals
• मर्त्येषु: अधिकारण (locative: among/in)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)

• शुचि: pure, bright
• शुचि: कर्म (in simile with ‘घृतम्’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)

• घृतम्: ghee, clarified butter
• घृतम्: कर्म (in simile: ‘like ghee’)
• Type: Noun
• Root: घृत (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• तप्तम्: heated, warmed
• तप्तम्: विशेषण
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: तप् (धातु) → तप्त (कृदन्त-भूतकृदन्त)

• अघ्न्यायाः: of the cow (the ‘not-to-be-slain’ one)
• अघ्न्यायाः: सम्बन्ध (Genitive: of the cow)
• Type: Noun
• Root: अघ्न्या (प्रातिपदिक; ‘cow’ as inviolable)

• स्पार्हा: desirable, longed-for
• स्पार्हा: विशेषण (of ‘संदृक्’/implied subject)
• Type: Adjective
• Root: स्पृह् (धातु) → स्पार्ह (कृदन्त/प्रातिपदिक ‘desirable’)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• मंहना: by (his) bounty, with generosity
• मंहना: करण (instrumental: by/with bounty)
• Type: Noun
• Root: मंहना (प्रातिपदिक; ‘bounty, generosity, gift’)

• इव: as, like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• धेनोः: of the milch-cow
• धेनोः: सम्बन्ध (Genitive: of the milch-cow)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)