Rig Veda 3.56.7: Mandala 3, Sukta 56, Mantra 7

Sukta 3.56

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Savitṛ (with Mitra-Varuṇa co-invoked; cosmic supports)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

त्रिरा दिवः सविता सोषवीति राजाना मित्रावरुणा सुपाणी । आपश्चिदस्य रोदसी चिदुर्वी रत्नं भिक्षन्त सवितुः सवाय ॥

Transliteration

trír ā́ diváḥ savitā́ sóṣavīti rājānā mitrā́váruṇā supāṇī́ | ā́paś cid asya ródasī cid urvī́ rátnam bhikṣanta savitúḥ savā́ya ||

Translation

Dreimal vom Himmel her treibt Savitar seinen Anstoß an; und Mitra und Varuṇa, die beiden Könige mit guten Händen, stützen ihn. Selbst die Wasser und das weite Paar Himmel-und-Erde erbitten den Schatz — um des Anstoßes Savitars willen, seines schöpferischen Dranges.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Adhikaraṇa (काल/आवृत्ति-निर्देश) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)

• आ: towards, forth
• आ: — (क्रियाविशेषक-उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• दिवः: of heaven / of the sky
• दिवः: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘sky, heaven’)

• सविता: Savitar (the impeller, Sun-god)
• सविता: Kartā
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• सोषवीति: impels, sets in motion
• सोषवीति: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √सू (सुवति/सोषव-) + इति (निपात)

• राजानौ: the two kings
• राजानौ: Kartā (सहकर्तृ—सविता सह)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• मित्रावरुणा: Mitra and Varuṇa
• मित्रावरुणा: Kartā (राजानौ इत्यस्य विशेषण/अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: मित्र + वरुण (द्वन्द्व-समास)

• सुपाणी: having good hands (kind-handed)
• सुपाणी: Kartā-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु- + पाणि (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि/कर्मधारय-भाव: ‘सु-पाणी’)

• आपः: the waters
• आपः: Kartā (अन्ये कर्तारः)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: — (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• अस्य: of him / of this (one)
• अस्य: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: Kartā
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्यावापृथिव्यौ; द्विवचन-प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• उर्वी: broad, wide
• उर्वी: Kartā-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उर्वी (प्रातिपदिक)

• रत्नम्: treasure, boon
• रत्नम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• भिक्षन्त: they beg/ask for
• भिक्षन्त: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भिक्ष् (याचते)

• सवितुः: of Savitar
• सवितुः: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः) / हेतु-निर्देश
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• सवाय: for the impelling (impulse)
• सवाय: Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: सव (प्रातिपदिक: ‘impulsion, instigation’)