Rig Veda 3.53.6: Mandala 3, Sukta 53, Mantra 6

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अपाः सोममस्तमिन्द्र प्र याहि कल्याणीर्जाया सुरणं गृहे ते । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो दक्षिणावत् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.53.6

Transliteration

apā́ḥ sómam ástam indra prá yāhi kalyāṇī́r jāyā́ su-ráṇaṃ gṛhé te | yátrā rathásya bṛható nidhā́naṃ vimócanam vājíno dakṣiṇā́vat ||

Translation

Nachdem du Soma getrunken hast, zieh aus, o Indra, zu deinem Heim — wo in deinem Hause die schöne, glückverheißende Gattin wohnt, reich an Freude. Dort ist die Setzung des weiten Wagens und die Lösung des Kraftvollen, begleitet von Dakṣiṇā, der rechten Gabe.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अपाः: the waters
• अपाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक) अप्- ‘जल’

• सोमम्: Soma (drink)
• सोमम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• अस्तम्: homeward, to the house
• अस्तम्: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: अस्त (प्रातिपदिक) ‘गृह/निवास’ (अव्ययीभाव-प्रयोग) अथवा अव्यय ‘अस्तम्’

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, onward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• याहि: go
• याहि: —
• Type: Verb
• Root: या (धातु) ‘गच्छ’

• कल्याणीः: the auspicious/beautiful (ones)
• कल्याणीः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: कल्याणी (प्रातिपदिक) ‘सुन्दर/शुभ’

• जायाः: wives
• जायाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जाया (प्रातिपदिक)

• सुरणम्: delight, joy
• सुरणम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सुरण (प्रातिपदिक) ‘आनन्द/हर्ष’ (RV-प्रयोग)

• गृहे: in the house
• गृहे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: अधिकारण
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• रथस्य: of the chariot
• रथस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• बृहतः: of the great
• बृहतः: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• निधानम्: the placing, the resting-place
• निधानम्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: निधान (प्रातिपदिक) ‘स्थापन/निक्षेप’

• विमोचनम्: the unyoking, release
• विमोचनम्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विमोचन (प्रातिपदिक) ‘मुक्ति/उन्मोचन’

• वाजिनः: of the steed (race-horse)
• वाजिनः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक) ‘वेगवान्/अश्व’

• दक्षिणावत्: accompanied by a gift (dakṣiṇā)
• दक्षिणावत्: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: दक्षिणावत् (प्रातिपदिक) ‘दक्षिणा-युक्त’