Rig Veda 3.3.10 — Mandala 3, Sukta 3, Mantra 10
Sukta 3.3
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Devata: Agni Vaiśvānara
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
वैश्वानर तव धामान्या चके येभिः स्वर्विदभवो विचक्षण । जात आपृणो भुवनानि रोदसी अग्ने ता विश्वा परिभूरसि त्मना ॥
Transliteration
vaiśvā́nara táva dhā́māny ā́ cakre yébhiḥ svaḥ-víd ábhavo vi-cákṣaṇa | jā́ta ā́pṛṇo bhúvanāni ródasī́ agne tā́ víśvā pári-bhū́r asi tmánā ||
Translation
O Vaiśvānara, du hast deine Machtstätten gestaltet, durch die du zum Kenner des lichtvollen Himmels wurdest, zum Weitblickenden. Geboren, erfülltest du die Welten und die beiden Firmamente; o Agni, aus deinem eigenen Selbstsein umschließt und überragst du dies alles.
Word by Word
वैश्वानरO Vaiśvānara (Agni)
वैश्वानर:
सम्बोधन
TypeNoun (proper/epithet)
Rootवैश्वानर- (प्रातिपदिक; विश्+वानर/अग्नि-विशेष)
तवof you / your
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धामानिabodes; stations; powers
धामानि:
कर्म (with चके) / or विषय
TypeNoun
Rootधामन्- (प्रातिपदिक)
आtowards; unto; fully
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
चकेyou have made; you have established
चके:
कर्तृ (implicit: त्वम्/अग्निः)
TypeVerb
Root√कृ (करणे) with reduplication (चकार-प्रयोग)
येभिःby which (means); with which
येभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वः-वित्finder of heaven/light
स्वः-वित्:
विशेषण (कर्तृ/सम्बोधन-सम्बन्ध)
TypeAdjective (kṛdanta)
Rootस्वर्- (स्वर्ग/प्रकाश) + √विद् (ज्ञाने) → वित् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अभवःyou became
अभवः:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Root√भू (भवति)
विचक्षणO discerning one; far-seeing
विचक्षण:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootवि- + √चक्ष्/√चक्ष (दर्शने) → विचक्षण- (प्रातिपदिक)
जातःborn
जातः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (past passive)
Root√जन् (जायते) → जात- (क्त, कृदन्त)
आपृणःyou filled; you made full
आपृणः:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Rootआ- + √पॄ/√पृ (पूरणे)
भुवनानिthe worlds; beings/realms
भुवनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभुवन- (प्रातिपदिक; √भू)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
कर्म (सम्बन्ध-अप्पोजिशन)
TypeNoun (dual fixed)
Rootरोदसी- (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिवी)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
ताःthose
ताः:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
विशेषण (कर्म)
TypeAdjective
Rootविश्व- (प्रातिपदिक)
परिभूःsurpassing; encompassing; overpowering
परिभूः:
कर्तृ-विशेषण (with असि)
TypeAdjective (kṛdanta used predicatively)
Rootपरि- + √भू (भवति) → परिभू- (प्रातिपदिक/कृदन्त ‘overpowering, surpassing’)
असिyou are
असि:
कर्तृ (त्वम्)
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
त्मनाby yourself; by your own power
त्मना:
करण/हेतु (by yourself; by your own power)
TypeNoun (instrumental of manner)
Rootत्मन्- (प्रातिपदिक; ‘self, own person/power’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.