Rig Veda 3.29.15: Mandala 3, Sukta 29, Mantra 15

Sukta 3.29

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (Kauśika lineage; hymn context)

Devata: Agni (as inner fire of the sacrifice; with Marut-like energisms as supporting powers)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 3.29; verse-level confirmation recommended)

Samhita Patha (Devanagari)

अमित्रायुधो मरुतामिव प्रयाः प्रथमजा ब्रह्मणो विश्वमिद्विदुः । द्युम्नवद्ब्रह्म कुशिकास एरिर एकएको दमे अग्निं समीधिरे ॥

Transliteration

amitrā́yudho marútām iva práyāḥ prathamajā́ bráhmaṇo víśvam íd viduḥ | dyumnávad bráhma kuśikā́sa érire éka-eko dáme agníṃ sám īdhire ||

Translation

Gegen die feindlichen Mächte gerüstet, gleich den Maruts in ihrem voranstürmenden Drang, kennen diese erstgeborenen Regungen des Brahman (des heiligen Wortes) das All — die Wahrheit des Wirkens. Die Kuśikas erhoben eine lichtvolle, sieghafte Brahma; und ein jeder entzündete in seinem Hause Agni, vollkommen, zu einer einzigen Flamme der Kraft.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अमित्रायुधः: having weapons against foes; foe-smiting
• अमित्रायुधः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: अमित्र- + आयुध- (प्रातिपदिक) (समासः बहुव्रीहिः)

• मरुताम्: of the Maruts
• मरुताम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: उपमान-निर्देशक
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• प्रयाः: advances, onsets; forward impulses
• प्रयाः: कर्तृ (विदुः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: प्र-या (प्रातिपदिक; ‘प्रयाः’ = ‘प्रयस्’/‘प्रयाः’ वैदिक रूप)

• प्रथमजाः: first-born
• प्रथमजाः: विशेषणम् (प्रयाः)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम- + ज (√जन्) (कृदन्त/समासः)

• ब्रह्मणः: of the sacred formulation (brahman)
• ब्रह्मणः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: कर्म (विदुः)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: अव्यय-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: इत्

• विदुः: they have known
• विदुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √विद् (जानने)

• द्यु्म्नवत्: possessing brilliance/renown
• द्यु्म्नवत्: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: द्यु्म्न-वत् (प्रातिपदिक; -वत् मतुप्)

• ब्रह्म: the sacred formulation; hymn
• ब्रह्म: कर्तृ (एरिर इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• कुशिकासः: the Kuśikas (a clan/lineage)
• कुशिकासः: कर्तृ (एरिर)
• Type: Noun
• Root: कुशिक (प्रातिपदिक; गोत्र/जननाम)

• एरिर: they have set in motion/raised
• एरिर: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ईर्/√इर् (प्रेरणे/उत्थापने) (वैदिक लिट्-रूप)

• एकः: one
• एकः: विशेषणम् (एकएकः)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• एकः: one (each)
• एकः: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• दमे: in the house, at home
• दमे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: दम (प्रातिपदिक; ‘घर/गृह’)

• अग्निम्: Agni; the fire
• अग्निम्: कर्म (समीधिरे)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• समीधिरे: they have kindled (for themselves/ritually)
• समीधिरे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: सम्-√इध् (दीप्तौ)