Rig Veda 3.29.13: Mandala 3, Sukta 29, Mantra 13

Sukta 3.29

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional)

Devata: Agni (newborn; also cosmogonic birth imagery)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अजीजनन्नमृतं मर्त्यासोऽस्रेमाणं तरणिं वीळुजम्भम् । दश स्वसारो अग्रुवः समीचीः पुमांसं जातमभि सं रभन्ते ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.29.13

Transliteration

ájījanann amṛ́taṃ mártyāso ’sremā́ṇaṃ táraṇiṃ vīḷújambham | dáśa svásāro ágruvaḥ samīcī́ḥ púmāṃsaṃ jātám abhí sáṃ rabhante ||

Translation

Die Sterblichen haben das Unsterbliche geboren — das Unbeugsame, den schnellen Hinüberführer, den Brecher der Festen. Zehn Schwestern, geradgehend und einmütig vereint, umschlingen die neugeborene männliche Kraft.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अजीजनन्: they generated / produced
• अजीजनन्: (क्रिया) मुख्य क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनने)

• अमृतम्: immortality; the immortal (substance)
• अमृतम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अ-मृत (प्रातिपदिक: अमृत)

• मर्त्यासः: mortals
• मर्त्यासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)

• अस्रेमाणम्: the moving/streaming one
• अस्रेमाणम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: स्रेमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्रम्/√सृ? ‘to go/flow, to move’ → ‘moving, streaming’; Vedic form)

• तरणिम्: the crosser; deliverer
• तरणिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तरणि (प्रातिपदिक; from √तॄ ‘to cross’)

• वीळुजम्भम्: strong-jawed; crushing (foes)
• वीळुजम्भम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वीळु-जम्भ (समास; जम्भ ‘jaw/chewer, crusher’ with वीळु- ‘strong/firm’; epithet)

• दश: ten
• दश: (विशेषण) संख्या-निर्देश
• Type: Indeclinable
• Root: दशन् (संख्या)

• स्वसारः: sisters
• स्वसारः: Kartā
• Type: Noun
• Root: स्वसृ (प्रातिपदिक)

• अग्रुवः: straight; not deviating
• अग्रुवः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-ग्रु (प्रातिपदिक; ‘not crooked/ not going astray’ → ‘straight’)

• समीचीः: converging; facing/going together
• समीचीः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समीचि (प्रातिपदिक; ‘going together/meeting, aligned’)

• पुमांसम्: the man; male
• पुमांसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुमांस् (प्रातिपदिक)

• जातम्: born; arisen
• जातम्: Karma (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √जन् → जात (क्त-कृदन्त)

• अभि: towards; upon
• अभि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि

• सम्: together; completely
• सम्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्

• रभन्ते: they grasp; they seize
• रभन्ते: (क्रिया) मुख्य क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रभ् (रभते ‘to seize, grasp’)