Rig Veda 2.19.4: Mandala 2, Sukta 19, Mantra 4

Sukta 2.19

Rishi: Gṛtsamada

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

सो अप्रतीनि मनवे पुरूणीन्द्रो दाशद्दाशुषे हन्ति वृत्रम् । सद्यो यो नृभ्यो अतसाय्यो भूत्पस्पृधानेभ्यः सूर्यस्य सातौ ॥

Sanskrit recitationRig Veda 2.19.4

Transliteration

só apratī́ni mánave purū́ṇī́ndro dāśad dāśúṣe hánti vṛtrám | sadyó yó nṛ́bhyo atasā́yyo bhū́t paspṛdhānébhyaḥ sū́ryasya sātáu ||

Translation

Er, Indra, gab dem Manu viele unwiderstehliche Gaben; er erschlägt Vṛtra um des Gebers willen. Er, der für die Männer sogleich unbezwingbar wird – beim Gewinnen der Sonne, gegen die, die in feindlichem Wettstreit ringen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अप्रतिनी: irresistible, unopposable
• अप्रतिनी: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रतिनी (प्रातिपदिक; नकारार्थक उपसर्ग अ- + प्रतिनी)

• मनवे: to Manu / for mankind
• मनवे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• पुरूणी: many (gifts/boons)
• पुरूणी: कर्म
• Type: Adjective (substantivized: ‘many (things)’)
• Root: पुरु (प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• दाशत्: gave, bestowed
• दाशत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दाश् (धातु; ‘to give, bestow’)

• दाशुषे: to the worshipper / to the giver
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश् ‘to worship/give’ → ‘giver/worshipper’)

• हन्ति: slays
• हन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु; ‘to slay’)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructor)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: अधिकारण (काल) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नृभ्यः: to men
• नृभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)

• अतसाय्यः: not to be overcome, unconquerable
• अतसाय्यः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ-तसाय्य (प्रातिपदिक; नकारार्थक अ- + तसाय्य ‘to be overcome/pressed down’)

• भूत्: became
• भूत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु; ‘to be, become’)

• पस्पृधानेभ्यः: to the contending (rivals)
• पस्पृधानेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective (participle used substantively)
• Root: पस्पृधान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्पृध् ‘to contend, vie’ → ‘contending’)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• सातौ: in the winning / in the contest for victory
• सातौ: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: साति (प्रातिपदिक; ‘winning, gaining, victory’)