Rig Veda 10.99.1: Mandala 10, Sukta 99, Mantra 1

Sukta 10.99

Devata: Indra (implied through vajra and Vṛtra-slaying mythic frame)

Samhita Patha (Devanagari)

कं नश्चित्रमिषण्यसि चिकित्वान्पृथुग्मानं वाश्रं वावृधध्यै । कत्तस्य दातु शवसो व्युष्टौ तक्षद्वज्रं वृत्रतुरमपिन्वत् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.99.1

Transliteration

káṃ naś citrám iṣaṇyasi cikitvā́n pṛthugmā́naṃ vāśráṃ vāvṛdhádhyai | kát tásya dā́tu śávaso vyùṣṭau tákṣad vájraṃ vṛtráturam ápinvat ||

Translation

Welches strahlende Wunder treibst du uns an, o Wissender, damit der Weitziehende, der Mächtige, wachse? Wer war der Spender der Kraft, der beim Aufbrechen der Morgenröte den Vajra schmiedete und ihn vorantrieb, um Vṛtra, den Verhüller, zu zerschmettern?

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• कम्: what (object)?
• कम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा क (प्रश्नार्थक)

• नः: for us / our
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• चित्रम्: bright, wondrous (deed/thing)
• चित्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• इषण्यसि: you seek / you aim at
• इषण्यसि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु) / इषण्य (इच्छा-प्रेरणार्थक धात्वन्तर-प्रयोगः)

• चिकित्वान्: the wise one (knowing)
• चिकित्वान्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: चित् (धातु) → किकित्/चिकित् (परिपूर्ण-ज्ञानार्थक), क्तवतु-प्रत्यय

• पृथुग्मानम्: wide-striding / far-ranging
• पृथुग्मानम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: पृथुग्मन् (प्रातिपदिक; ‘broad-going/ wide-striding’)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• आश्रं: swift / strong
• आश्रं: Karma
• Type: Adjective
• Root: आश्र (प्रातिपदिक; RV-प्रयोगे ‘swift/strong’ इत्यर्थे)

• वा: or
• वा: —
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• वावृधध्यै: to strengthen / to make grow
• वावृधध्यै: Prayojana
• Type: Verb
• Root: वृध् (धातु) → वावृध (परिपूर्ण/इच्छार्थक-आवृत्तिः), तुमुन्/ध्यै-प्रत्यय (वेदिकः infinitive)

• कत्: what?
• कत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तस्य: of him / of that
• तस्य: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• दातुः: of the giver
• दातुः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: दा (धातु) → दातृ (कर्तृ-प्रातिपदिक ‘giver’)

• शवसः: of might / power
• शवसः: Sambandha
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• व्युष्टौ: at dawn / in the dawning
• व्युष्टौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: व्युष्टि (प्रातिपदिक; ‘dawn, shining forth’)

• तक्षत्: he fashioned / he hewed
• तक्षत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: तक्ष् (धातु)

• वज्रम्: the thunderbolt
• वज्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• वृत्रतुरम्: Vrtra-slaying
• वृत्रतुरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: वृत्रतुर (प्रातिपदिक; ‘Vrtra-slayer, conqueror of obstruction’)

• अपिन्वत्: he strengthened / he made it swell
• अपिन्वत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: पिव्/पिन् (धातु; ‘to swell, make strong’) → पिन्व् (वेदिक caus./intens. sense)