Rig Veda 10.92.1: Mandala 10, Sukta 92, Mantra 1

Sukta 10.92

Devata: Agni (as Hotṛ, guest, luminous ketu ascending to heaven)

Samhita Patha (Devanagari)

यज्ञस्य वो रथ्यं विश्पतिं विशां होतारमक्तोरतिथिं विभावसुम् । शोचञ्छुष्कासु हरिणीषु जर्भुरद्वृषा केतुर्यजतो द्यामशायत ॥

Recitation with translationRig Veda 10.92.1

Transliteration

yajñásya vo rathyàṃ viśpátiṃ viśā́ṃ hótāram aktór átithiṃ vibhā́vasum | śócan śúṣkāsu háriṇīṣu járbhurad vṛ́ṣā ketúr yajató dyā́m aśāyata ||

Translation

Den Wagenlenker eures Opfers, den Herrn der Völker, den Hotṛ der Sippen, den Gast der Nächte, den Allleuchtenden — ihn (preisen wir). Glühend müht er sich in den dürren Zündhölzern; der mächtige strahlende Zeichen-Träger, der Verehrungswürdige, hat sich bis zum Himmel ausgestreckt.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यज्ञस्य: of the sacrifice
• यज्ञस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• वः: for you; of you
• वः: सम्प्रदान (to/for you) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• रथ्यम्: the charioteer/driver (lit. ‘chariot-man’)
• रथ्यम्: कर्म (object/apposition)
• Type: Adjective
• Root: रथ्य (प्रातिपदिक; रथ-सम्बन्धी)

• विश्पतिम्: the lord of the clan/settlement
• विश्पतिम्: कर्म (object/apposition)
• Type: Noun
• Root: विश्पति (प्रातिपदिक; विश्+पति)

• विशाम्: of the clans/peoples
• विशाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• होतारम्: the Hotṛ-priest; invoker
• होतारम्: कर्म (object/apposition)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice’)

• अक्तोः: of the night
• अक्तोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: अक्तु (प्रातिपदिक)

• अतिथिम्: the guest
• अतिथिम्: कर्म (object/apposition)
• Type: Noun
• Root: अतिथि (प्रातिपदिक)

• विभावसुम्: the radiant one; Agni (Vibhāvasu)
• विभावसुम्: कर्म (object/apposition)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: विभावसु (प्रातिपदिक; वि+भा+वसु)

• शोचन्: shining, blazing
• शोचन्: कर्तृ (describing the subject)
• Type: Verb-participle
• Root: √शुच् (दीप्तौ) / √शोच् (दीप्तौ) → शोचत् (वर्तमान कृदन्त)

• शुष्कासु: among/in the dry (ones)
• शुष्कासु: अधिकरण (location)
• Type: Adjective
• Root: शुष्क (प्रातिपदिक)

• हरिणीषु: among the tawny mares (i.e., flames/steeds)
• हरिणीषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: हरिणी (प्रातिपदिक)

• जर्भुरत्: crackles/roars
• जर्भुरत्: कर्तृ (finite verb of the subject)
• Type: Verb
• Root: √जर्भुर्/√जर्भ् (Vedic; ‘to crackle/gnaw, to roar/crepitate’)

• वृषा: the bull (vigorous one)
• वृषा: कर्तृ (apposition)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक)

• केतुः: the banner; light-sign
• केतुः: कर्तृ (apposition)
• Type: Noun
• Root: केतु (प्रातिपदिक)

• यजतः: worthy of worship
• यजतः: कर्तृ (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यजत (प्रातिपदिक; from √यज् ‘to worship/sacrifice’)

• द्याम्: the heaven (sky)
• द्याम्: कर्म (object)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• अशायत: has lain down; has stretched (itself)
• अशायत: कर्तृ (finite verb)
• Type: Verb
• Root: √शी (शये ‘to lie, to rest’) with preverb आ- → आ√शी