Rig Veda 10.40.13: Mandala 10, Sukta 40, Mantra 13

Sukta 10.40

Devata: Aśvinau

Samhita Patha (Devanagari)

ता मन्दसाना मनुषो दुरोण आ धत्तं रयिं सहवीरं वचस्यवे । कृतं तीर्थं सुप्रपाणं शुभस्पती स्थाणुं पथेष्ठामप दुर्मतिं हतम् ॥

Recitation with translationRig Veda 10.40.13

Transliteration

tā́ mandasānā́ manuṣó duroṇá ā́ dhattáṃ rayíṃ sahávīraṃ vacasyáve | kṛtáṃ tī́rthaṃ su-prapā́ṇaṃ śúbhaspatī sthā́ṇuṃ pathéṣṭhām ápa durmatíṃ hatám ||

Translation

Ihr beiden, die ihr euch im Menschenhaus erfreut, legt dem Sänger einen rayí nieder — Fülle, verbunden mit heldischen Kräften. O Herren der Schönheit, macht die Furt wohlgetränkt; schlagt hinweg den bösen Sinn, der wie ein Stumpf dasteht und den Weg versperrt.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तौ: those two (you two)
• तौ: कर्तृ (सम्बोधन-रहितः; मुख्यक्रिययोः कर्तारौ)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मन्दसानौ: rejoicing, gladdened
• मन्दसानौ: कर्तृ (तौ इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (participle-like)
• Root: मन्द् (धातु) → मन्दस (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘आनन्दित/प्रमुदित’)

• मनुषः: of the man / of Manu (i.e., of mankind)
• मनुषः: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)

• दुरोणे: in the house, in the dwelling
• दुरोणे: अधिकरण (स्थानम्)
• Type: Noun
• Root: दुरोण (प्रातिपदिक)

• आ: towards, hither; in
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• धत्तम्: place, bestow (you two)
• धत्तम्: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• रयिम्: wealth, bounty
• रयिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रयि (प्रातिपदिक)

• सहवीरम्: with heroes/men, accompanied by warriors
• सहवीरम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सहवीर (प्रातिपदिक; सह + वीर)

• वचस्यवे: to the praiser, to the one seeking to praise
• वचस्यवे: सम्प्रदान
• Type: Noun/Adjective (recipient)
• Root: वचस्यु (प्रातिपदिक; ‘स्तुतिकाम/वचः-इच्छु’)

• कृतम्: made, prepared
• कृतम्: कर्म/विशेषण (तीर्थम् प्रति)
• Type: Adjective/Participle
• Root: कृ (धातु) → कृत (कृदन्त)

• तीर्थम्: a ford, passage, crossing-place
• तीर्थम्: कर्म (धत्तम् इत्यस्य; ‘तीर्थं धत्तम्’)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)

• सुप्रपाणम्: with good access/approach, easy to reach
• सुप्रपाणम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सुप्रपाण (प्रातिपदिक; सु + प्रपाण)

• शुभस्पती: O lords of splendor/beauty
• शुभस्पती: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: शुभस् + पति (समास-प्रातिपदिक; द्विवचन-सम्बोधन)

• स्थाणुम्: a stump, fixed post/obstacle
• स्थाणुम्: कर्म (अप हतम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: स्थाणु (प्रातिपदिक)

• पथेष्ठाम्: standing in the way, blocking the path
• पथेष्ठाम्: कर्म (विशेषण-रूपेण)
• Type: Adjective
• Root: पथेष्ठा (प्रातिपदिक; पथि + स्था ‘standing on the path’)

• अप: away, off
• अप: —
• Type: Indeclinable
• Root: अप (उपसर्ग/निपात)

• दुर्मतिम्: evil thought, ill intent
• दुर्मतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दुर्मति (प्रातिपदिक; दुर् + मति)

• हतम्: struck down, removed (drive away)
• हतम्: क्रिया-सम्बद्ध (आज्ञार्थक-भावः)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: हन् (धातु) → हत (कृदन्त)