Rig Veda 10.25.11: Mandala 10, Sukta 25, Mantra 11

Sukta 10.25

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa

Devata: Soma

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

अयं विप्राय दाशुषे वाजाँ इयर्ति गोमतः । अयं सप्तभ्य आ वरं वि वो मदे प्रान्धं श्रोणं च तारिषद्विवक्षसे ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.25.11

Transliteration

ayáṃ viprā́ya dāśúṣe vā́jāṃ iyarti gó-mataḥ | ayáṃ saptábhya ā́ váraṃ ví vo máde prā́ndhaṃ śróṇaṃ ca tā́riṣad vivákṣase ||

Translation

Dieser Soma regt für den spendenden Seher Fülle an Kraft (vāja) an, reich an Strahlen. Er bringt den siebenfachen Mächten die höchste Wahl; in deiner Ekstase trägst du uns über den Blinden und den Lahmen hinaus — über die Unvermögen hinweg — und lässt uns in ein weiteres Erreichen hineinwachsen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अयम्: this (one)
• अयम्: कर्तृ (वाक्य-प्रवर्तक/निर्देशक) अथवा विशेष्य-निर्देश
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विप्राय: to the inspired poet/priest
• विप्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• दाशुषे: to the giver/worshipper
• दाशुषे: सम्प्रदान (विप्राय इत्यस्य विशेषणम्) अथवा द्वितीय-सम्प्रदान
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (√दाś्/√दाश् ‘to worship, give, offer’—परस्मैपदी; कृत्-प्रातिपदिक)

• वाजान्: prizes, strengths, rewards
• वाजान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)

• इयर्ति: impels, sets in motion
• इयर्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ईर्/√इर् (ईरयति/ईरते ‘to set in motion, raise, impel’)

• गोमतः: from the cow-rich (source), from one possessing cattle
• गोमतः: अपादान (यतः) / स्रोतः
• Type: Adjective
• Root: गोमत् (प्रातिपदिक; ‘possessing cows/wealth’)

• अयम्: this (one)
• अयम्: कर्तृ (पुनरुक्त-निर्देश)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सप्तभ्यः: to the seven
• सप्तभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Numeral (used substantively)
• Root: सप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: क्रियाविशेषण/उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वरम्: a boon, choice gift
• वरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)

• वि: apart, forth, widely
• वि: क्रियाविशेषण/उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• वः: of you / your
• वः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मदे: in exhilaration, in intoxication (rapture)
• मदे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: मद (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण/उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• अन्धम्: the blind (man)
• अन्धम्: कर्म (तारिषत् इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)

• श्रोणम्: the lame (man)
• श्रोणम्: कर्म (तारिषत् इत्यस्य)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: श्रोण (प्रातिपदिक; ‘lame, crippled’)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• तारिषत्: he/it saved, carried across
• तारिषत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तॄ/√तॄ (तरति ‘to cross, overcome, save’)

• विवक्षसे: you wish to speak
• विवक्षसे: क्रिया (उद्देश्य/प्रयोजन-भावः) अथवा संबोधन-प्रवृत्ति
• Type: Verb (desiderative)
• Root: √वच् (वक्ति ‘to speak’) with desiderative stem विवक्ष-