Rig Veda 10.12.2: Mandala 10, Sukta 12, Mantra 2

Sukta 10.12

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

देवो देवान्परिभूॠतेन वहा नो हव्यं प्रथमश्चिकित्वान् । धूमकेतुः समिधा भाऋजीको मन्द्रो होता नित्यो वाचा यजीयान् ॥

Transliteration

devó devā́n paribhū́ ṛténa váhā no havyáṃ prathamáś cikitvā́n | dhūmakétuḥ samidhā́ bhā́ṛjīko mandró hótā nítyo vācā́ yajī́yān ||

Translation

Der Gott, die Götter überragend durch die Wahrheit (ṛta), bring uns die Opfergabe — als Erster, der Wissende. Mit Rauch als Banner, durch die Samidh (Anzündholz) flammend, der begeisterte Hotṛ, ewig, durch das Wort am meisten verehrungswürdig, trägt er das Opfer.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• देवः: the god (Agni)
• देवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) < दिव् (धातु, ‘दीप्तौ/क्रीडायाम्’)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• परि: around; over; surpassingly
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• भूः: has become; has been (i.e., has surpassed)
• भूः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु ‘भवति’)

• ऋतेन: by/with ṛta (cosmic order, truth)
• ऋतेन: करण
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• वह: carry!
• वह: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वह् (धातु ‘वहति’ = वहने)

• नः: for us / our
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हव्यम्: the oblation (to be offered)
• हव्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक) < √हू (आह्वाने) / ‘हविः-योग्य’

• प्रथमः: first
• प्रथमः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)

• चिकित्वान्: wise; discerning
• चिकित्वान्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चिकित्वस्/चिकित्वान् (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √चित् (चेतने/अवबोधने) लिट्-आधारित ‘knowing’

• धूमकेतुः: smoke-bannered (Agni)
• धूमकेतुः: कर्तृ (विशेषण/उपाधि)
• Type: Noun
• Root: धूमकेतु (समास-प्रातिपदिक: धूम + केतु)

• समिधा: with kindling-stick/fuel
• समिधा: करण
• Type: Noun
• Root: समिध् (प्रातिपदिक)

• भाऋजीकः: radiant; shining
• भाऋजीकः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाऋजीक (प्रातिपदिक; वैदिक विशेषण, ‘दीप्त/तेजस्वी’)

• मन्द्रः: gladdening; pleasant-voiced
• मन्द्रः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक) < √हु (यज्ञे/होमने)

• नित्यः: everlasting; constant
• नित्यः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)

• वाचा: with speech/utterance
• वाचा: करण
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• यजीयान्: more worthy of worship; more to be sacrificed-to
• यजीयान्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यजीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक) < √यज् (देवपूजासंगतिकरणदानेषु)