Rig Veda 10.110.3: Mandala 10, Sukta 110, Mantra 3

Sukta 10.110

Devata: Agni (with the Vasus)

Samhita Patha (Devanagari)

आजुह्वान ईड्यो वन्द्यश्चा याह्यग्ने वसुभिः सजोषाः । त्वं देवानामसि यह्व होता स एनान्यक्षीषितो यजीयान् ॥

Recitation with translationRig Veda 10.110.3

Transliteration

ājúhvāna ī́ḍyo vándyaś ca yā́hy agne vásubhiḥ sajóṣāḥ | tváṁ devā́nām asi yahvá hotā́ sá enān yakṣīṣito yajī́yān ||

Translation

O Agni, mit der Schöpfkelle angerufen, der Anbetung und des Lobes würdig, komm mit den Vasus in Eintracht. Du bist der antreibende Hotṛ der Götter; so opfere ihnen, von deinem Willen gelenkt — du, der zum Opfer am tauglichsten ist.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आ॒जुह्वा॑नः: having offered/being in the act of offering (oblations)
• आ॒जुह्वा॑नः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणः/कर्तृवाचकः)
• Type: Participle (Adjective used substantively)
• Root: हु (धातु) → जुह्वान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ईड्यः: worthy of praise
• ईड्यः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणः)
• Type: Adjective
• Root: ईड्य (प्रातिपदिक; √ईड्/ईळ् ‘स्तु’ से)

• वन्द्यः: to be revered / worthy of homage
• वन्द्यः: कर्तृ (अग्नेः विशेषणः)
• Type: Adjective
• Root: वन्द्य (प्रातिपदिक; √वन्द् ‘वन्दने’ से)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• आ: hither, towards (as preverb/particle)
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb) / particle
• Root: आ

• या॑हि: come!
• या॑हि: क्रिया (आह्वान)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) ‘गत्यर्थे’

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• वसु॑भिः: with the Vasus
• वसु॑भिः: सह/करण (सहचर्ये: ‘with the Vasus’)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• स॒जोषाः: in concord / of one accord
• स॒जोषाः: कर्तृ-विशेषण (सहागतानां ‘एकमनस्काः/सम्प्रीताः’)
• Type: Adjective (predicative) / adverbial adjective
• Root: सजोषस् (प्रातिपदिक; sa- ‘सह’ + जोषस् ‘सन्तोष/अनुकूलता’)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दे॒वाना॑म्: of the gods
• दे॒वाना॑म्: सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of the gods’)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• असि: are
• असि: क्रिया (सम्बन्ध/विधेय)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) ‘भू/सत्तायाम्’

• यह्वः: mighty / impetuous (Vedic epithet)
• यह्वः: कर्तृ-विशेषण (होतुः/अग्नेः)
• Type: Adjective
• Root: यह्व (प्रातिपदिक; वैदिक ‘युवन्/यजनीय/प्रबल’ अर्थच्छाया)

• होता: the Hotṛ-priest (invoker)
• होता: कर्तृ (विधेय-नाम)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक; √हु ‘आह्वाने/होमे’ से)

• सः: he / that one (i.e., you)
• सः: कर्तृ (त्वम्-सम्बन्धी ‘सः’ = ‘तू वही’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एनान्: these (ones)
• एनान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/एना (सर्वनाम; वैदिक ‘एना’ = ‘these’)

• यक्षीषि: worship/sacrifice to (them)!
• यक्षीषि: क्रिया (यजनकर्म)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु) ‘यज्ञे/पूजायाम्’ (वैदिक रूप: यक्ष्)

• इतः: from here / hence
• इतः: अपादान/अधिकरण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इतस् (अव्यय; इदम्-प्रभव)

• यजी॑यान्: more worthy of worship / more sacrificial
• यजी॑यान्: कर्तृ-विशेषण (अग्नेः: ‘more fit for sacrifice’)
• Type: Adjective (comparative)
• Root: यज् (धातु) → यज्य (प्रातिपदिक) + ईयसुँ (तुलनात्मक)