Rig Veda 10.101.1: Mandala 10, Sukta 101, Mantra 1

Sukta 10.101

Devata: Agni, Uṣas, Dadhikrāvan; supported by Indra (indra-vat)

Chandas: Triṣṭubh (probable for RV 10.101 opening)

Samhita Patha (Devanagari)

उद्बुध्यध्वं समनसः सखायः समग्निमिन्ध्वं बहवः सनीळाः । दधिक्रामग्निमुषसं च देवीमिन्द्रावतोऽवसे नि ह्वये वः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.101.1

Transliteration

udbúdh-yadhvaṃ sámanasaḥ sakhāyaḥ sám agním indhvaṃ bahávaḥ sanī́ḷāḥ | dadhikrā́m agním uṣásam ca devī́m índrāvato’váse ní hvaye vaḥ ||

Translation

Erwacht, ihr Freunde eines Sinnes; gemeinsam entzündet Agni, ihr Vielen, die ihr in einem Nest beisammen seid. Dadhikrāvan, Agni und die Göttin Uṣas — sie rufe ich herbei zur Hilfe, mit Indra als begleitender Kraft.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उद्बुध्यध्वम्: Awaken (yourselves), arise
• उद्बुध्यध्वम्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √बुध् (बोधने) + उद्-

• समनसः: of one mind, unanimous
• समनसः: कर्तृ (विशेषणम्) / संबोधनार्थ-सम्बन्धः
• Type: Adjective
• Root: सम्-मनस् (प्रा. ‘समनस्’)

• सखायः: companions, friends
• सखायः: कर्तृ / संबोधन (हे सखायः)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रा. ‘सखा’)

• सम्: together
• सम्: (क्रिया-विशेषणम्) —
• Type: Indeclinable
• Root: सम्

• अग्निम्: Agni, the fire
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि

• इन्ध्वम्: kindle, ignite
• इन्ध्वम्: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √इन्ध् (दीप्तौ/दीपन)

• बहवः: many
• बहवः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: बहु

• सनीळाः: sharing one nest/dwelling; of one home
• सनीळाः: कर्तृ (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स-नीळ (नीळ = नीड ‘आवास/आश्रय’, ‘एकनीड’)

• दधिक्राम्: Dadhikrāvan (the swift one; a divine steed/hero)
• दधिक्राम्: कर्म (ह्वानस्य)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: दधिक्रावन् (प्रा. ‘दधिक्राम्’—नाम)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म (ह्वानस्य)
• Type: Noun
• Root: अग्नि

• उषसम्: Uṣas, Dawn
• उषसम्: कर्म (ह्वानस्य)
• Type: Noun
• Root: उषस्

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• देवीम्: the goddess
• देवीम्: कर्म (ह्वानस्य)
• Type: Noun
• Root: देवी

• इन्द्रावतः: Indra-possessing; accompanied by Indra
• इन्द्रावतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: इन्द्रावत्

• अवसे: for help, for aid
• अवसे: सम्प्रदान (प्रयोजनम्)
• Type: Noun
• Root: अवस् (न.)

• नि: down; in; forth (as preverb)
• नि: (क्रिया-विशेषणम्) —
• Type: Indeclinable
• Root: नि

• ह्वये: I call, I invoke
• ह्वये: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √ह्वा (आह्वाने) + नि-

• वः: of you / to you
• वः: सम्प्रदान/सम्बन्ध (सन्दर्भानुसार)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्