Rig Veda 1.148.1: Mandala 1, Sukta 148, Mantra 1

Sukta 1.148

Devata: Agni (with Mātariśvan as associated figure)

Samhita Patha (Devanagari)

मथीद्यदीं विष्टो मातरिश्वा होतारं विश्वाप्सुं विश्वदेव्यम् । नि यं दधुर्मनुष्यासु विक्षु स्वर्ण चित्रं वपुषे विभावम् ॥

Recitation with translationRig Veda 1.148.1

Transliteration

mathīd yád īṃ viṣṭó mātariśvā hótāraṃ viśvā́psuṃ viśvádevyam | ní yaṃ dadhúr manuṣyā́su víkṣu svàrṇa citráṃ vápuṣe vibhāvám ||

Translation

Als Mātariśvan ihn durch Reiben hervorgebracht und fest eingesetzt hatte, stellte er den Hotar auf — allkundig, allen Göttern zugehörig. Da setzten ihn die Menschengeschlechter in ihre Sippen: ein strahlendes, buntes Bild, die weithin leuchtende Macht der lichten Welt.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• मथीत्: churned / kindled by churning
• मथीत्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मथ् (धातु)

• यत्: when / that
• यत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ईम्: him / it
• ईम्: Karma (of मथीत्)
• Type: Indeclinable
• Root: ईम् (निपात)

• विष्टः: entered / settled (in)
• विष्टः: Kartā (with मातरिश्वा)
• Type: Participle/Adjective
• Root: विश् (धातु) → विष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• मातरिश्वा: Mātariśvan (the bringer of fire)
• मातरिश्वा: Kartā
• Type: Noun (proper)
• Root: मातरिश्वन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)

• होतारम्: the Hotar (priest)
• होतारम्: Karma (of मथीत्)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• विश्वाप्सुम्: present in all waters / pervading all waters
• विश्वाप्सुम्: Karma (qualifier of होतारम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व + अप्सु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)

• विश्वदेव्यम्: belonging to all the gods / all-divine
• विश्वदेव्यम्: Karma (qualifier of होतारम्)
• Type: Adjective
• Root: विश्व + देव्य (प्रातिपदिक; समास)

• नि: down / into
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)

• यम्: whom
• यम्: Karma (of दधुः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दधुः: they placed / established
• दधुः: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• मनुष्याः: men / mortals
• मनुष्याः: Kartā (of दधुः)
• Type: Noun
• Root: मनुष्य (प्रातिपदिक)

• आसु: in these
• आसु: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विक्षु: among the clans / in the settlements
• विक्षु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक; ‘settlement, clan’)

• स्वर्णम्: golden / of gold
• स्वर्णम्: Karma (apposition/attribute to यम्)
• Type: Adjective/Noun
• Root: स्वर्ण (प्रातिपदिक)

• चित्रम्: bright, wondrous
• चित्रम्: Karma (attribute to यम्)
• Type: Adjective
• Root: चित्र (प्रातिपदिक)

• वपुषे: for (his) form / for beauty
• वपुषे: Sampradāna (dative: ‘for/as to form’)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)

• विभावम्: shining forth, radiant
• विभावम्: Karma (attribute to यम्)
• Type: Adjective
• Root: वि + भा (धातु) → विभाव (कृदन्त/प्रातिपदिक)