Rig Veda 1.122.10: Mandala 1, Sukta 122, Mantra 10

Sukta 1.122

Devata: Mitra-Varuṇa (hymn context), with praise of a heroic patron/leader

Samhita Patha (Devanagari)

स व्राधतो नहुषो दंसुजूतः शर्धस्तरो नरां गूर्तश्रवाः । विसृष्टरातिर्याति बाळ्हसृत्वा विश्वासु पृत्सु सदमिच्छूरः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.122.10

Transliteration

sá vrā́dhato náhuṣo dáṃsu-jūtaḥ śárdhas-taro narā́ṃ gūrtá-śravāḥ | visṛ́ṣṭa-rātir yāti bāḷhá-sṛtvā víśvāsu pṛ́tsu sádam íc chū́raḥ ||

Translation

Er—Nahushas Sohn, durch kunstvolle Kraft (dáṃsu) angetrieben—von fest gegründeter Kunde; stärker als die Scharen der Männer. Mit freigesetzten Gaben zieht er dahin, sich durch starke Bahnen drängend; in allen Kämpfen sucht der Held immerdar den sieghaften Vorstoß.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• व्राधतः: prospering, growing strong
• व्राधतः: Kartā
• Type: Adjective (participle)
• Root: व्राध् (धातु) → व्राधत् (वर्तमान-कृदन्त/शतृ)

• नहुषः: Nahusha
• नहुषः: Kartā
• Type: Noun (proper name)
• Root: नहुष (प्रातिपदिक; नाम)

• दंसुजूतः: impelled by skill/stratagem; skill-driven
• दंसुजूतः: Kartā
• Type: Adjective (compound)
• Root: दंसु + जूत (√जु/जव् ‘to impel, speed’ → जूत ‘impelled, sped’)

• शर्धस्तरः: mightier in host; more troop-strong
• शर्धस्तरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: शर्धस् (प्रातिपदिक ‘host, troop’) + तर (तुलनार्थ-प्रत्यय)

• नराम्: of men
• नराम्: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)

• गूर्तश्रवाः: whose fame is proclaimed/raised; widely renowned
• गूर्तश्रवाः: Kartā
• Type: Adjective (bahuvrīhi)
• Root: गूर्त + श्रवस् (प्रातिपदिक ‘fame, renown’)

• विसृष्ट-रातिः: he whose giving is freely released; free-giver
• विसृष्ट-रातिः: Kartā
• Type: Noun/Adjective (compound)
• Root: वि-√सृज् (धातु) → विसृष्ट (कृदन्त) + राति (प्रातिपदिक ‘gift, giving’)

• याति: goes, advances
• याति: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)

• बाळ्हसृत्वा: having rushed mightily; by rushing strongly
• बाळ्हसृत्वा: Karaṇa
• Type: Gerund (absolutive)
• Root: बाळ्ह (अव्यय/विशेषण ‘strongly, mightily’) + √सृ (धातु ‘to run/flow’) → सृत्वा (क्त्वान्त)

• विश्वासु: in all
• विश्वासु: Adhikaraṇa
• Type: Adjective used substantively
• Root: विश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)

• पृत्सु: in battles
• पृत्सु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पृत्/पृत्स् (प्रातिपदिक ‘battle, fight’; RV usage)

• सदम्: always
• सदम्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: सदम् (अव्यय ‘always, continually’)

• इत्: indeed, just
• इत्: (emphasis)
• Type: Particle
• Root: इत् (निपात/अव्यय; emphatic particle)

• शूरः: hero, warrior
• शूरः: Kartā
• Type: Noun/Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक)