Rig Veda 1.119.5: Mandala 1, Sukta 119, Mantra 5

Sukta 1.119

Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa

Devata: Aśvinau

Chandas: Jagatī (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

युवोरश्विना वपुषे युवायुजं रथं वाणी येमतुरस्य शर्ध्यम् । आ वां पतित्वं सख्याय जग्मुषी योषावृणीत जेन्या युवां पती ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.119.5

Transliteration

yuvór aśvinā vápūṣe yuvāyújaṃ ráthaṃ vānī́ yématur asya śárdhyam | ā́ vāṃ patitváṃ sakhyā́ya jagmúṣī yóṣā ’vṛṇīta jényā yuvā́ṃ pátī ||

Translation

Für eure strahlende Gestalt, o Aśvins, hat Vānī den Wagen angespannt, mit Jugend verjocht, aus eurem Gefolge. Ein Mädchen, zur Freundschaft gekommen, erwählte eure Herrschaft — euch beide erwählte sie zu ihren Herren.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवोः: of you two
• युवोः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: युव (प्रातिपदिक) सर्वनाम-आधारित (युष्मद्-द्विवचन-षष्ठी)

• अश्विना: O Aśvins (you two)
• अश्विना: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• वपुषे: for (your) beauty/form
• वपुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)

• युवायुञ्जम्: youth-yoked / yoked by the young (i.e., swiftly yoked)
• युवायुञ्जम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: युवा-युज् (बहुव्रीहि/तत्पुरुष समास; प्रातिपदिक)

• रथम्: chariot
• रथम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• वाणी: the maiden/woman (Vāṇī)
• वाणी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वाणी (प्रातिपदिक)

• येमतुः: they two guided/drove
• येमतुः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: यम् (धातु) [वेदिक रूप: येमतुः]

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शर्ध्यम्: the troop/host
• शर्ध्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शर्ध्य (प्रातिपदिक; ‘समूह/दल’ अर्थ)

• आ: towards, hither
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वाम्: you two
• वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• पतित्वम्: husbandhood, the state of being husbands
• पतित्वम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पति + त्व (भाववाचक तद्धित; प्रातिपदिक)

• सख्याय: for friendship
• सख्याय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक)

• जग्मुषी: having come, the one who came (woman)
• जग्मुषी: कर्तृ
• Type: Participle
• Root: गम् (धातु) → जग्मुस् (कृदन्त आधार) / जग्मुषी (स्त्री.)

• योषा: the young woman
• योषा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: योषा (प्रातिपदिक)

• अवृणीत: chose
• अवृणीत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु) ‘वरणे’

• जेन्या: noble, of good lineage
• जेन्या: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जेन्य (प्रातिपदिक)

• युवाम्: you two
• युवाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• पती: (as) husbands
• पती: कर्म (प्रत्यय-सम्बन्ध: ‘as husbands’)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)