Prakarana 2
यह सोपान ‘धर्म-राज्य’ से ‘धर्म-त्याग’ की ओर अंतर्मुख यात्रा है: समाज-उत्सव (राजतिलक) के बीच ईश्वर-लीला का उलटाव (वनगमन) दिखाकर तुलसी ‘अनुकूल-प्रतिकूल’ दोनों में राम-शरणागति का अभ्यास कराते हैं। यहाँ साधक के लिए मुख्य द्वार है—‘इच्छित सिद्धि’ के क्षण में भी वैराग्य, संयम, और भगवत्-प्रसाद-बुद्धि।
Der Rasakern des Ayodhyā-Kāṇḍa ist das Zwillingspaar aus „Karuṇā“ (Mit-Leid) und „Vairāgya-Śānta“ (entsagter Frieden). Doch beginnt er mit machtvollem „Śṛṅgāra/utsava“ – Krönungsfest, Musik, städtischer Jubel –, damit die Psychologie der Anhaftung sichtbar werde. In diesem Abschnitt (Dohā 10–19) zeigt Tulasīdās zuerst Rāmas inneres „Dharma-saṅkaṭ“: die Erinnerung an die mit ihm aufgewachsenen Brüder, das Band der Verwandtschaft, und das Empfinden, dass ein „bṛḍehi abhiṣeku“ – die Krönung des Älteren – unziemlich wäre. Dann tritt die „kucālī“ Politik der Götter hervor (Rāmas Gang in den Wald als Werk der Devas), wodurch der göttliche Zweck der Līlā klar wird. Daraufhin ist Mantharās Eintritt wie „vāchik-viṣ“, sprachliches Gift: Sie verwandelt das Stadtglück in „ur-dāh“, Herzensbrand, weckt in Kaikeyī das schlummernde Ego und die Angst und spinnt das Intrigenspiel des „savati-virodh“, der Rivalität der Mitgattinnen. Der äußere Glanz des Dharma-Reiches wird hier zur Prüfungsstätte des Sādhaka: erkennt der Geist den Betrug, der sich in süßen Worten verbirgt? Die Lehre dieser Stufe lautet: Viveka, Vairāgya und Standhaftigkeit im Rāma-prasāda.
In this prakarana
People
Verses
Chaupai 10.1-4
बरनि राम गुन सीलु सुभाऊ।बोले प्रेम पुलकि मुनिराऊ।।
भूप सजेउ अभिषेक समाजू।चाहत देन तुम्हहि जुबराजू।।
राम करहु सब संजम आजू।जौं बिधि कुसल निबाहै काजू।।
गुरु सिख देइ राय पहिं गयउ।राम हृदयँ अस बिसमउ भयऊ।।
जनमे एक संग सब भाई।भोजन सयन केलि लरिकाई।।
करनबेध उपबीत बिआहा।संग संग सब भए उछाहा।।
बिमल बंस यहु अनुचित एकू।बंधु बिहाइ बड़ेहि अभिषेकू।।
प्रभु सप्रेम पछितानि सुहाई।हरउ भगत मन कै कुटिलाई।।
barani rāma guna sīlu subhāū |bole prema pulaki munirāū ||
bhūpa sajeu abhiṣeka samājū |cāhata dena tumhahi jubarājū ||
rāma karahu saba saṁjama ājū |jauṁ bidhi kusala nibāhai kājū ||
guru sikha dei rāya pahiṁ gayau |rāma hṛdayã asa bisamau bhayaū ||
janame eka saṁga saba bhāī |bhojana sayana keli larikāī ||
karanabedha upabīta biāhā |saṁga saṁga saba bhae uchāhā ||
bimala baṁsa yahu anucita ekū |baṁdhu bihāi baṛehi abhiṣekū ||
prabhu saprema pachitāni suhāī |harau bhagata mana kai kuṭilāī ||
Nachdem er Rama's Tugenden, sein sanftes Wesen und seinen Charakter beschrieben hatte, sprach der Oberste der Weisen, durchbebt von Liebe. "Der König hat die Versammlung für die Salbung vorbereitet und wünscht dir das Amt des Kronprinzen zu verleihen." "Rama, beobachte heute jede Disziplin der Selbstbeherrschung, damit die Vorsehung das Werk zu einem glücklichen Ende führe." Nachdem er diese Unterweisung gegeben hatte, kehrte der Guru zum König zurück. In Rama's Herzen entstand solches Staunen: "Wir alle Brüder wurden zusammen geboren; unser Essen, Schlafen und Spielen in der Kindheit waren gemeinsam." "Das Durchstechen unserer Ohren, die Anlegung des heiligen Fadens und die Hochzeiten, all diese Festlichkeiten fanden gemeinsam statt." "In dieser makellosen Linie gibt es nur eine Unangemessenheit: dass der Älteste gesalbt wird, wobei seine Brüder beiseite gelassen werden." Das liebevolle Bedauern des Herrn war überaus schön; möge es die Verkehrtheit aus den Gemütern seiner Verehrer entfernen.
Doha 10
तेहि अवसर आए लखन मगन प्रेम आनंद।सनमाने प्रिय बचन कहि रघुकुल कैरव चंद।।10।।
tehi avasara āe lakhana magana prema ānaṁda |sanamāne priya bacana kahi raghukula kairava caṁda ||10||
In jenem Augenblick kam Lakshmana, versunken in Liebe und Freude, und Rama, der Mond der Raghu-Dynastie, ehrte ihn mit liebevollen Worten.
Chaupai 11.1-4
बाजहिं बाजने बिबिध बिधाना।पुर प्रमोदु नहिं जाइ बखाना।।
भरत आगमनु सकल मनावहिं।आवहुँ बेगि नयन फलु पावहिं।।
हाट बाट घर गलीं अथाई।कहहिं परसपर लोग लोगाई।।
कालि लगन भलि केतिक बारा।पूजिहि बिधि अभिलाषु हमारा।।
कनक सिंघासन सीय समेता।बैठहिं रामु होइ चित चेता।।
सकल कहहिं कब होइहि काली।बिघन मनावहिं देव कुचाली।।
तिन्हहि सोहाइ न अवध बधावा।चोरहि चंदिनि राति न भावा।।
सारद बोलि बिनय सुर करहीं।बारहिं बार पाय लै परहीं।।
bājahiṁ bājane bibidha bidhānā |pura pramodu nahiṁ jāi bakhānā ||
bharata āgamanu sakala manāvahiṁ |āvahũ begi nayana phalu pāvahiṁ ||
hāṭa bāṭa ghara galīṁ athāī |kahahiṁ parasapara loga logāī ||
kāli lagana bhali ketika bārā |pūjihi bidhi abhilāṣu hamārā ||
kanaka siṁghāsana sīya sametā |baiṭhahiṁ rāmu hoi cita cetā ||
sakala kahahiṁ kaba hoihi kālī |bighana manāvahiṁ deva kucālī ||
tinhahi sohāi na avadha badhāvā |corahi caṁdini rāti na bhāvā ||
sārada boli binaya sura karahīṁ |bārahiṁ bāra pāya lai parahīṁ ||
Instrumente aller Art erklangen auf vielfältige Weise, und die Freude der Stadt ließ sich nicht beschreiben. Alle beteten für Bharatas Ankunft: 'Möge er schnell kommen, und mögen auch seine Augen ihren Lohn finden.' Auf den Märkten, auf den Wegen, in den Häusern, in den Gassen und an den Kreuzungen sagten die Menschen einander: 'Morgen ist die glückverheißende Stunde. Wie lange wird es noch dauern, bis Brahma unser Verlangen erfüllt?' 'Rama wird auf dem goldenen Thron sitzen zusammen mit Sita, und unsere Herzen werden Frieden finden.' Alle sagten: 'Wann wird der Morgen kommen?' Aber die Götter, bösen Sinnes, beteten, dass Hindernisse entstehen mögen. Die Freude von Ayodhya missfiel ihnen, so wie eine mondhelle Nacht einem Dieb nicht gefällt. Die Götter riefen Sarasvati herbei und richteten eine demütige Bitte an sie, und immer wieder fielen sie ihr zu Füßen.
Doha 11
बिपति हमारि बिलोकि बड़ि मातु करिअ सोइ आजु।रामु जाहिं बन राजु तजि होइ सकल सुरकाजु।।11।।
bipati hamāri biloki baṛi mātu karia soi āju |rāmu jāhiṁ bana rāju taji hoi sakala surakāju ||11||
Wenn ihr unsere große Gefahr seht, o Mutter, tut heute das Notwendige: Lasst Rama in den Wald gehen, den Thron aufgebend, und so das ganze Werk der Götter vollbringen.
Chaupai 12.1-4
सुनि सुर बिनय ठाढ़ि पछिताती।भइउँ सरोज बिपिन हिमराती।।
देखि देव पुनि कहहिं निहोरी।मातु तोहि नहिं थोरिउ खोरी।।
बिसमय हरष रहित रघुराऊ।तुम्ह जानहु सब राम प्रभाऊ।।
जीव करम बस सुख दुख भागी।जाइअ अवध देव हित लागी।।
बार बार गहि चरन सँकोचौ।चली बिचारि बिबुध मति पोची।।
ऊँच निवासु नीचि करतूती।देखि न सकहिं पराइ बिभूती।।
आगिल काजु बिचारि बहोरी।करहहिं चाह कुसल कबि मोरी।।
हरषि हृदयँ दसरथ पुर आई।जनु ग्रह दसा दुसह दुखदाई।।
suni sura binaya ṭhāṛhi pachitātī |bhaiũ saroja bipina himarātī ||
dekhi deva puni kahahiṁ nihorī |mātu tohi nahiṁ thoriu khorī ||
bisamaya haraṣa rahita raghurāū |tumha jānahu saba rāma prabhāū ||
jīva karama basa sukha dukha bhāgī |jāia avadha deva hita lāgī ||
bāra bāra gahi carana sãkocau |calī bicāri bibudha mati pocī ||
ū̃ca nivāsu nīci karatūtī |dekhi na sakahiṁ parāi bibhūtī ||
āgila kāju bicāri bahorī |karahahiṁ cāha kusala kabi morī ||
haraṣi hṛdayã dasaratha pura āī |janu graha dasā dusaha dukhadāī ||
Als sie das Gebet der Götter hörte, stand Sarasvati voller Reue da und dachte: «Ich bin geworden wie eine Winternacht für ein Lotusbeet.» Als die Götter sie zögern sahen, flehten sie sie erneut an: «Mutter, du wirst nicht die geringste Schuld tragen. Der König der Raghus ist frei von Kummer und von Freude, und du kennst alle Macht Ramas. Jedes Lebewesen ist durch seine Taten gebunden und hat Anteil an Lust und Schmerz. Geh nach Ayodhya zum Wohl der Götter.» Immer wieder ergriffen sie ihre Füße und drängten sie mit ihren Bitten, und sie ging, darüber nachdenkend, dass die Götter niederen Geistes sind. «Ihre Wohnung ist hoch, aber ihre Taten sind niedrig; sie können es nicht ertragen, den Wohlstand eines anderen zu sehen. Dann, über die bevorstehende Aufgabe nachdenkend, dachte sie, dass kluge Dichter ihren Willen erfüllen möchten.» Mit frohem Herzen kam sie in die Stadt Dasharathas, wie eine Planetenkonjunktion, unerträglich und Schmerz verursachend.
Doha 12
नामु मंथरा मंदमति चेरी कैकेइ केरि।अजस पेटारी ताहि करि गई गिरा मति फेरि।।12।।
nāmu maṁtharā maṁdamati cerī kaikei keri |ajasa peṭārī tāhi kari gaī girā mati pheri ||12||
Ihr Name war Manthara, eine geistig träge Dienerin Kaikeyis. Sarasvati, die Göttin der Rede, wandelte ihren Geist, machte sie zu einer Truhe üblen Rufs und ging ihres Weges.
Chaupai 13.1-4
दीख मंथरा नगरु बनावा।मंजुल मंगल बाज बधावा।।
पूछेसि लोगन्ह काह उछाहू।राम तिलकु सुनि भा उर दाहू।।
करइ बिचारु कुबुद्धि कुजाती।होइ अकाजु कवनि बिधि राती।।
देखि लागि मधु कुटिल किराती।जिमि गवँ तकइ लेउँ केहि भाँती।।
भरत मातु पहिं गइ बिलखानी।का अनमनि हसि कह हँसि रानी।।
ऊतरु देइ न लेइ उसासू।नारि चरित करि ढारइ आँसू।।
हँसि कह रानि गालु बड़ तोरें।दीन्ह लखन सिख अस मन मोरें।।
तबहुँ न बोल चेरि बड़ि पापिनि।छाड़इ स्वास कारि जनु साँपिनि।।
dīkha maṁtharā nagaru banāvā |maṁjula maṁgala bāja badhāvā ||
pūchesi loganha kāha uchāhū |rāma tilaku suni bhā ura dāhū ||
karai bicāru kubuddhi kujātī |hoi akāju kavani bidhi rātī ||
dekhi lāgi madhu kuṭila kirātī |jimi gavã takai leũ kehi bhā̃tī ||
bharata mātu pahiṁ gai bilakhānī |kā anamani hasi kaha hãsi rānī ||
ūtaru dei na lei usāsū |nāri carita kari ḍhārai ā̃sū ||
hãsi kaha rāni gālu baṛa toreṁ |dīnha lakhana sikha asa mana moreṁ ||
tabahũ na bola ceri baṛi pāpini |chāṛai svāsa kāri janu sā̃pini ||
Manthara sah die geschmückte Stadt, mit lieblicher und glückverheißender Musik und Freudengesängen, die von allen Seiten erklangen. Sie fragte die Leute, was der Grund der Feier sei, und als sie hörte, dass Rama gesalbt werden sollte, brannte ihr Herz in ihr. Jene böse und niedrig geborene Frau begann zu ersinnen, wie, ehe die Nacht verstrichen war, alles zunichtegemacht werden könnte. Sie war wie eine listige Kirata-Frau, die einen an einem Baum hängenden Honigwabenkorb erspäht hat und nach der Gelegenheit sucht, überlegend, wie sie ihrer habhaft werden könne. Sie ging, wehklagend, zu Bharatas Mutter. Die Königin lächelte und sprach: Warum bist du so betrübt? Manthara gab keine Antwort, sondern stieß nur lange Seufzer aus und ließ mit den Listen einer Frau ihre Tränen fallen. Die Königin sprach lachend: Du hast eine sehr scharfe Zunge. Ich glaube, Lakshmana hat dir eine Lektion erteilt. Selbst da sagte die böse Magd nichts, sondern atmete Seufzer aus wie eine schwarze Schlangin.
Doha 13
सभय रानि कह कहसि किन कुसल रामु महिपालु।लखनु भरतु रिपुदमनु सुनि भा कुबरी उर सालु।।13।।
sabhaya rāni kaha kahasi kina kusala rāmu mahipālu |lakhanu bharatu ripudamanu suni bhā kubarī ura sālu ||13||
Die Königin sagte in Furcht: «Warum sagst du mir nicht: Geht es Rama und dem König gut? Und Lakshmana, Bharata und Shatrughna?» Als die Bucklige dies hörte, durchbohrte ein Schmerz ihr Herz.
Chaupai 14.1-4
कत सिख देइ हमहि कोउ माई।गालु करब केहि कर बलु पाई।।
रामहि छाड़ि कुसल केहि आजू।जेहि जनेसु देइ जुबराजू।।
भयउ कौसिलहि बिधि अति दाहिन।देखत गरब रहत उर नाहिन।।
देखेहु कस न जाइ सब सोभा।जो अवलोकि मोर मनु छोभा।।
पूतु बिदेस न सोचु तुम्हारें।जानति हहु बस नाहु हमारें।।
नीद बहुत प्रिय सेज तुराई।लखहु न भूप कपट चतुराई।।
सुनि प्रिय बचन मलिन मनु जानी।झुकी रानि अब रहु अरगानी।।
पुनि अस कबहुँ कहसि घरफोरी।तब धरि जीभ कढ़ावउँ तोरी।।
kata sikha dei hamahi kou māī |gālu karaba kehi kara balu pāī ||
rāmahi chāṛi kusala kehi ājū |jehi janesu dei jubarājū ||
bhayau kausilahi bidhi ati dāhina |dekhata garaba rahata ura nāhina ||
dekhehu kasa na jāi saba sobhā |jo avaloki mora manu chobhā ||
pūtu bidesa na socu tumhāreṁ |jānati hahu basa nāhu hamāreṁ ||
nīda bahuta priya seja turāī |lakhahu na bhūpa kapaṭa caturāī ||
suni priya bacana malina manu jānī |jhukī rāni aba rahu aragānī ||
puni asa kabahũ kahasi gharaphorī |taba dhari jībha kaṛhāvaũ torī ||
Warum sollte mir jemand Rat geben, Mutter? Auf wessen Stärke gestützt würde ich einen Streit anfangen? Wer ist heute wohlauf, außer Rama, den der König zum Kronprinzen macht? Das Schicksal ist Kausalya sehr günstig geworden; bei ihrem Anblick bleibt kein Stolz mehr in jedermanns Herzen. Warum gehst du nicht hin und siehst all die Pracht, bei deren Anblick mein Geist beunruhigt wird? Dein Sohn ist im fremden Land und du empfindest keine Sorge; du meinst, dein Gemahl stehe unter deiner Gewalt. Du liebst sehr den Schlaf, dein Bett und deine Decke; du siehst nicht die Täuschung und die List des Königs. Diese Worte hörend, die gütig schienen, aber wissend, dass ihr Sinn verdorben war, neigte sich die Königin und tadelte sie: « Schweig jetzt, du Schwätzerin. » « Wenn du jemals wieder so sprichst, du Heimzerstörerin, werde ich deine Zunge ergreifen und herausreißen lassen. »
Doha 14
काने खोरे कूबरे कुटिल कुचाली जानि।तिय बिसेषि पुनि चेरि कहि भरतमातु मुसुकानि।।14।।
kāne khore kūbare kuṭila kucālī jāni |tiya biseṣi puni ceri kahi bharatamātu musukāni ||14||
Wissend, dass der Einäugige, der Lahme und der Bucklige verdreht und von schlechtem Benehmen sind, und noch mehr eine Frau, und noch mehr eine Dienerin, lächelte Bharatas Mutter und sprach.
Chaupai 15.1-4
प्रियबादिनि सिख दीन्हिउँ तोही।सपनेहुँ तो पर कोपु न मोही।।
सुदिनु सुमंगल दायकु सोई।तोर कहा फुर जेहि दिन होई।।
जेठ स्वामि सेवक लघु भाई।यह दिनकर कुल रीति सुहाई।।
राम तिलकु जौं साँचेहुँ काली।देउँ मागु मन भावत आली।।
कौसल्या सम सब महतारी।रामहि सहज सुभायँ पिआरी।।
मो पर करहिं सनेहु बिसेषी।मैं करि प्रीति परीछा देखी।।
जौं बिधि जनमु देइ करि छोहू।होहुँ राम सिय पूत पुतोहू।।
प्रान तें अधिक रामु प्रिय मोरें।तिन्ह कें तिलक छोभु कस तोरें।।
priyabādini sikha dīnhiũ tohī |sapanehũ to para kopu na mohī ||
sudinu sumaṁgala dāyaku soī |tora kahā phura jehi dina hoī ||
jeṭha svāmi sevaka laghu bhāī |yaha dinakara kula rīti suhāī ||
rāma tilaku jauṁ sā̃cehũ kālī |deũ māgu mana bhāvata ālī ||
kausalyā sama saba mahatārī |rāmahi sahaja subhāyã piārī ||
mo para karahiṁ sanehu biseṣī |maiṁ kari prīti parīchā dekhī ||
jauṁ bidhi janamu dei kari chohū |hohũ rāma siya pūta putohū ||
prāna teṁ adhika rāmu priya moreṁ |tinha keṁ tilaka chobhu kasa toreṁ ||
Du, die so süß spricht, ich habe dir diesen Rat gegeben; nicht einmal im Traum empfinde ich Zorn gegen dich. Das ist der schönste und glücklichste der Tage, der Tag, an dem sich erfüllt, was du sagst. Dass der Älteste der Herr und die jüngeren Brüder die Diener sind, das ist die schöne Sitte des Sonnenhauses. Wenn Rama morgen wirklich gesalbt wird, so erbitte von mir, liebe Freundin, was immer dein Herz begehrt, und ich werde es dir geben. Alle Mütter sind Rama gleich wie Kausalya, und er liebt sie alle mit natürlicher, spontaner Zuneigung. Mir gegenüber zeigt er besondere Zärtlichkeit; ich habe seine Liebe erprobt und gesehen. Wenn der Schöpfer mir in seiner Gnade eine weitere Geburt gewährt, mögen Rama und Sita mein Sohn und meine Schwiegertochter sein. Rama ist mir teurer als mein Leben; warum sollte seine Salbung dir solche Betrübnis bereiten?
Doha 15
भरत सपथ तोहि सत्य कहु परिहरि कपट दुराउ।हरष समय बिसमउ करसि कारन मोहि सुनाउ।।15।।
bharata sapatha tohi satya kahu parihari kapaṭa durāu |haraṣa samaya bisamau karasi kārana mohi sunāu ||15||
Ich schwöre dir bei Bharata: sage mir die Wahrheit, gib allen Trug und jede Verheimlichung auf. Zur Zeit der Freude bist du betrübt; sage mir den Grund.
Chaupai 16.1-4
एकहिं बार आस सब पूजी।अब कछु कहब जीभ करि दूजी।।
फोरै जोगु कपारु अभागा।भलेउ कहत दुख रउरेहि लागा।।
कहहिं झूठि फुरि बात बनाई।ते प्रिय तुम्हहि करुइ मैं माई।।
हमहुँ कहबि अब ठकुरसोहाती।नाहिं त मौन रहब दिनु राती।।
करि कुरूप बिधि परबस कीन्हा।बवा सो लुनिअ लहिअ जो दीन्हा।।
कोउ नृप होउ हमहि का हानी।चेरि छाड़ि अब होब कि रानी।।
जारै जोगु सुभाउ हमारा।अनभल देखि न जाइ तुम्हारा।।
तातें कछुक बात अनुसारी।छमिअ देबि बड़ि चूक हमारी।।
ekahiṁ bāra āsa saba pūjī |aba kachu kahaba jībha kari dūjī ||
phorai jogu kapāru abhāgā |bhaleu kahata dukha raurehi lāgā ||
kahahiṁ jhūṭhi phuri bāta banāī |te priya tumhahi karui maiṁ māī ||
hamahũ kahabi aba ṭhakurasohātī |nāhiṁ ta mauna rahaba dinu rātī ||
kari kurūpa bidhi parabasa kīnhā |bavā so lunia lahia jo dīnhā ||
kou nṛpa hou hamahi kā hānī |ceri chāṛi aba hoba ki rānī ||
jārai jogu subhāu hamārā |anabhala dekhi na jāi tumhārā ||
tāteṁ kachuka bāta anusārī |chamia debi baṛi cūka hamārī ||
Alle meine Hoffnungen wurden auf einen Schlag erfüllt. Wenn ich nun wieder spreche, geschieht es mit einer zweiten Zunge. Mein unglückseliges Haupt verdient zerschmettert zu werden, denn selbst wenn ich Gutes sage, bist du es, der Anstoß nimmt. Diejenigen, die Lügen erfinden und als Wahrheit ausgeben, sind dir lieb, Mutter, und ich bin dir bitter. Von nun an werde auch ich nur Schmeichelei sprechen, um dem Herrn zu gefallen, oder sonst Tag und Nacht schweigen. Das Schicksal hat mich missgestaltet und von anderen abhängig gemacht; man erntet nur, was man gesät hat, was man empfangen hat. Wer auch König sei, was für ein Verlust ist das für mich? Werde ich etwa Königin, wenn ich aufhöre, Dienstmagd zu sein? Meine Natur verdient verbrannt zu werden. Ich kann es nicht ertragen, dir Schaden zugefügt zu sehen. Deshalb sprach ich ein wenig von dem, was angemessen war. Verzeih mir, Herrin; meine Schuld ist groß.
Doha 16
गूढ़ कपट प्रिय बचन सुनि तीय अधरबुधि रानि।सुरमाया बस बैरिनिहि सुह्द जानि पतिआनि।।16।।
gūṛha kapaṭa priya bacana suni tīya adharabudhi rāni |suramāyā basa bairinihi suhda jāni patiāni ||16||
Als sie diese liebevollen Worte hörte, so tief durchdrungen von verborgener Täuschung, fiel die Königin, eine Frau von schwachem und oberflächlichem Geist, unter den Bann der göttlichen Illusion, hielt ihre Feindin für eine wahre Freundin und vertraute ihr.
Chaupai 17.1-4
सादर पुनि पुनि पूँछति ओही।सबरी गान मृगी जनु मोही।।
तसि मति फिरी अहइ जसि भाबी।रहसी चेरि घात जनु फाबी।।
तुम्ह पूँछहु मैं कहत डेराऊँ।धरेउ मोर घरफोरी नाऊँ।।
सजि प्रतीति बहुबिधि गढ़ि छोली।अवध साढ़साती तब बोली।।
प्रिय सिय रामु कहा तुम्ह रानी।रामहि तुम्ह प्रिय सो फुरि बानी।।
रहा प्रथम अब ते दिन बीते।समउ फिरें रिपु होहिं पिंरीते।।
भानु कमल कुल पोषनिहारा।बिनु जल जारि करइ सोइ छारा।।
जरि तुम्हारि चह सवति उखारी।रूँधहु करि उपाउ बर बारी।।
sādara puni puni pū̃chati ohī |sabarī gāna mṛgī janu mohī ||
tasi mati phirī ahai jasi bhābī |rahasī ceri ghāta janu phābī ||
tumha pū̃chahu maiṁ kahata ḍerāū̃ |dhareu mora gharaphorī nāū̃ ||
saji pratīti bahubidhi gaṛhi cholī |avadha sāṛhasātī taba bolī ||
priya siya rāmu kahā tumha rānī |rāmahi tumha priya so phuri bānī ||
rahā prathama aba te dina bīte |samau phireṁ ripu hohiṁ piṁrīte ||
bhānu kamala kula poṣanihārā |binu jala jāri karai soi chārā ||
jari tumhāri caha savati ukhārī |rū̃dhahu kari upāu bara bārī ||
Sie fragte sie immer wieder ehrerbietig, wie eine Hirschkuh, verzaubert vom Gesang einer Jägerin. Ihr Sinn hatte sich gewandelt, wie das Schicksal es wollte, und die Magd freute sich, als sei ihr Schlag ins Ziel getroffen. «Du fragst, aber ich fürchte mich zu sprechen, denn man hat mir bereits den Namen der Heimzerstörerin gegeben.» Nachdem sie ihre Versicherungen vorbereitet und ihre Worte auf vielerlei Weise geformt und geglättet hatte, sprach das unheilvolle Saturn von Ayodhya. «O Königin, du hast gesagt, dass Sita und Rama dir lieb sind, und es ist wahr, dass Rama dir lieb ist.» «So war es anfangs; diese Tage sind nun vergangen. Wenn die Zeiten sich wenden, werden selbst Geliebte zu Feinden.» «Die Sonne ist die Nährerin der Lotusfamilie, aber wenn es kein Wasser gibt, verbrennt eben jene Sonne sie zu Asche.» «Deine Nebenfrau wünscht dich mit den Wurzeln auszureißen und zu verbrennen. Ergreife eine Maßnahme und umzäune deinen schönen Garten.»
Doha 17
तुम्हहि न सोचु सोहाग बल निज बस जानहु राउ।मन मलीन मुह मीठ नृप राउर सरल सुभाउ।।17।।
tumhahi na socu sohāga bala nija basa jānahu rāu |mana malīna muha mīṭha nṛpa rāura sarala subhāu ||17||
Du machst dir keine Sorgen, vertrauend auf die Kraft der Liebe deines Gemahls und glaubend, der König sei ganz unter deiner Kontrolle. Doch der König ist verdorben im Geist und nur im Mund süß, während deine eigene Natur schlicht und arglos ist.
Chaupai 18.1-4
चतुर गँभीर राम महतारी।बीचु पाइ निज बात सँवारी।।
पठए भरतु भूप ननिअउरें।राम मातु मत जानव रउरें।।
सेवहिं सकल सवति मोहि नीकें।गरबित भरत मातु बल पी कें।।
सालु तुम्हार कौसिलहि माई।कपट चतुर नहिं होइ जनाई।।
राजहि तुम्ह पर प्रेमु बिसेषी।सवति सुभाउ सकइ नहिं देखी।।
रची प्रंपचु भूपहि अपनाई।राम तिलक हित लगन धराई।।
यह कुल उचित राम कहुँ टीका।सबहि सोहाइ मोहि सुठि नीका।।
आगिलि बात समुझि डरु मोही।देउ दैउ फिरि सो फलु ओही।।
catura gãbhīra rāma mahatārī |bīcu pāi nija bāta sãvārī ||
paṭhae bharatu bhūpa naniaureṁ |rāma mātu mata jānava raureṁ ||
sevahiṁ sakala savati mohi nīkeṁ |garabita bharata mātu bala pī keṁ ||
sālu tumhāra kausilahi māī |kapaṭa catura nahiṁ hoi janāī ||
rājahi tumha para premu biseṣī |savati subhāu sakai nahiṁ dekhī ||
racī praṁpacu bhūpahi apanāī |rāma tilaka hita lagana dharāī ||
yaha kula ucita rāma kahũ ṭīkā |sabahi sohāi mohi suṭhi nīkā ||
āgili bāta samujhi ḍaru mohī |deu daiu phiri so phalu ohī ||
Ramas Mutter ist klug und tiefgründig. Da sie ihre Gelegenheit fand, hat sie ihre eigenen Angelegenheiten in Ordnung gebracht. Der König schickte Bharata ins Haus seines mütterlichen Großvaters; wisset, dass dies auf den Rat von Ramas Mutter geschah. "Alle Nebenfrauen dienen mir gut", sagte sie; "nur Bharatas Mutter ist stolz und verlässt sich auf die Stärke ihres Mannes." Du, Mutter, bist ein Dorn im Auge Kausalyas. Aber sie ist in List geschickt, und deshalb lässt sie es nicht merken. Der König hat eine besondere Liebe zu dir, und dem Wesen einer Nebenfrau gemäß kann sie es nicht ertragen, das zu sehen. Sie ersann eine List, gewann den König für sich und ließ einen Tag für Ramas Salbung festsetzen. Diese Salbung Ramas ist angemessen für unser Haus; sie gefällt allen, und mir erscheint sie sehr gut. Aber wenn ich an das denke, was folgt, fürchte ich mich. Gott möge die Frucht davon auf ihr eigenes Haupt zurückwenden.
Doha 18
रचि पचि कोटिक कुटिलपन कीन्हेसि कपट प्रबोधु।कहिसि कथा सत सवति कै जेहि बिधि बाढ़ बिरोधु।।18।।
raci paci koṭika kuṭilapana kīnhesi kapaṭa prabodhu |kahisi kathā sata savati kai jehi bidhi bāṛha birodhu ||18||
Mit Millionen listiger Künste Ränke schmiedend und webend, erteilte sie Kaikeyi ihren trügerischen Rat und erzählte hunderte Geschichten über Mitfrauen, auf solche Weise, dass Kaikeyis Feindseligkeit wachsen würde.
Chaupai 19.1-4
भावी बस प्रतीति उर आई।पूँछ रानि पुनि सपथ देवाई।।
का पूछहुँ तुम्ह अबहुँ न जाना।निज हित अनहित पसु पहिचाना।।
भयउ पाखु दिन सजत समाजू।तुम्ह पाई सुधि मोहि सन आजू।।
खाइअ पहिरिअ राज तुम्हारें।सत्य कहें नहिं दोषु हमारें।।
जौं असत्य कछु कहब बनाई।तौ बिधि देइहि हमहि सजाई।।
रामहि तिलक कालि जौं भयऊ।तुम्ह कहुँ बिपति बीजु बिधि बयऊ।।
रेख खँचाइ कहउँ बलु भाषी।भामिनि भइहु दूध कइ माखी।।
जौं सुत सहित करहु सेवकाई।तौ घर रहहु न आन उपाई।।
bhāvī basa pratīti ura āī |pū̃cha rāni puni sapatha devāī ||
kā pūchahũ tumha abahũ na jānā |nija hita anahita pasu pahicānā ||
bhayau pākhu dina sajata samājū |tumha pāī sudhi mohi sana ājū ||
khāia pahiria rāja tumhāreṁ |satya kaheṁ nahiṁ doṣu hamāreṁ ||
jauṁ asatya kachu kahaba banāī |tau bidhi deihi hamahi sajāī ||
rāmahi tilaka kāli jauṁ bhayaū |tumha kahũ bipati bīju bidhi bayaū ||
rekha khãcāi kahaũ balu bhāṣī |bhāmini bhaihu dūdha kai mākhī ||
jauṁ suta sahita karahu sevakāī |tau ghara rahahu na āna upāī ||
Vom Schicksal überwunden, kam die Königin im Herzen dazu, ihr zu glauben, und ließ sie einen Eid schwören, und bat sie erneut, alles zu erzählen. «Was fragst du mich noch? Bis jetzt hast du es nicht verstanden. Sogar die Tiere wissen, was ihnen nützt und was ihnen schadet. Seit vierzehn Tagen laufen die Vorbereitungen, und erst heute hast du die Nachricht von mir erhalten. Ich esse und kleide mich nach deiner Regel; es ist kein Fehler an mir, wenn ich die Wahrheit sage. Wenn ich mir etwas ausdenken und eine Lüge erzählen würde, dann möge Gott mir die Strafe dafür geben. Wenn Rama morgen gesalbt wird, wisse, dass das Schicksal den Samen des Unheils für dich gesät hat. Ich ziehe eine Linie auf den Boden und sage es mit voller Kraft: Herrin, du wirst wie eine Fliege in der Milch werden. Wenn du und dein Sohn einverstanden seid, als Diener zu leben, dann könnt ihr in diesem Haus bleiben; es gibt keinen anderen Weg.»
Doha 19
कद्रूँ बिनतहि दीन्ह दुखु तुम्हहि कौसिलाँ देब।भरतु बंदिगृह सेइहहिं लखनु राम के नेब।।19।।
kadrū̃ binatahi dīnha dukhu tumhahi kausilā̃ deba |bharatu baṁdigṛha seihahiṁ lakhanu rāma ke neba ||19||
Wie Kadru Vinata Leid gab, so wird Kausalya dir Leid geben. Bharata wird im Gefängnis dienen, und Lakshmana wird Ramas Diener sein.
Inside Prakarana 2
The dialogue
- Listenerरसिक-साधक/‘मन’ (मानस-श्रोता समुदाय)
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में अयोध्या काण्ड के इन प्रसंगों का पाठ ‘विवेक-जागरण’ कराता है: मंथरा-कपट और देव-प्रपंच के बीच भी राम-धर्म की स्मृति दृढ़ होती है, गृहस्थ-जीवन में ईर्ष्या/भय से बचने की बुद्धि मिलती है, और ‘प्रसाद-बुद्धि’ (जो हो, राम-इच्छा) का संस्कार बढ़ता है।
सामान्य सत्संग-परंपरा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-स्मरण को संपुट रूप में रखा जाता है; कुछ परंपराएँ संकट-निवारण हेतु ‘रामचरितमानस’ के प्रसंग-पाठ के साथ ‘हनुमान चालीसा’/‘राम रक्षा स्तोत्र’ जोड़ती हैं, पर यह स्थानीय आचार पर निर्भर है।
Ask anything about Prakarana 2 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
