Prakarana 1
यह सोपान ‘राजधर्म बनाम प्रेमधर्म’ के द्वंद्व को साधना-पथ में रूपान्तरित करता है: बाह्य अभिषेक (सामाजिक-राजकीय प्रतिष्ठा) से भीतर के अभिषेक (त्याग, समत्व, आज्ञापालन) की ओर चढ़ाई। अयोध्या—‘अयोध्या’ (अ-युद्ध) प्रतीक है उस अंतःपुर की जहाँ इच्छा/लोभ के साथ युद्ध नहीं, बल्कि विवेक से शमन होता है। इस काण्ड में राम का युवराज-टीका प्रस्ताव भक्ति के लिए ‘मंगल’ है, पर वही मंगल आगे चलकर वैराग्य की कसौटी बनता है। अतः यह चरण साधक को सिखाता है कि ईश्वर-सान्निध्य का शिखर राजसुख नहीं, गुरु-वचन, पितृ-वचन और लोक-कल्याण के लिए स्वेच्छा से कष्ट स्वीकार करना है—यही मुक्ति की सीढ़ी का निर्णायक पायदान है।
Der Haupt-Rasa des Ayodhyā-Kāṇḍa ist Karuṇā, doch seine Quelle ist nicht nur Trauer: Es ist „Dharma-Karuṇā“, geboren aus der Reibung zwischen der Härte des Dharma und der Zartheit der Liebe. In diesem Abschnitt folgt nach dem Maṅgalācaraṇ (Śaṅkara-Verehrung, die Glorie des Antlitzes Raghunandans, Rāma als Bogenheld) die Ausbreitung von Stadtpracht und Volksfreude: Gleichnisse wie „stets neue Heilszeichen“ und „Wolken der Verdienste“ machen Ayodhyā zu einer inneren Landschaft des Verdienst-Reichtums. Dann ruht die Erzählachse sofort auf der Entscheidung zum „Yuvrāj“: Daśarathas Bewusstsein des Alters (weißes Haar) und das Empfangen der Guru-Anweisung. Diese Anlage stellt absichtlich „Fest“ neben den „Samen des Vairāgya“: Je großartiger die Vorbereitung der Abhiṣeka, desto tiefer wird der Hintergrund des kommenden Verzichts. Tulasī wendet hier die Saguna-Līlā (Krönung) zum Nirguṇa-Wahrheitskern (Nicht-Anhaften, Gehorsam, Gleichmut) – darin liegt der dharmaśāstrische Ort dieses Kāṇḍa als Stufen-Yoga.
In this prakarana
People
Places
Verses
Shloka 1-3
यस्याङ्के च विभाति भूधरसुता देवापगा मस्तकेभाले बालविधुर्गले च गरलं यस्योरसि व्यालराट्।सोऽयं भूतिविभूषणः सुरवरः सर्वाधिपः सर्वदाशर्वः सर्वगतः शिवः शशिनिभः श्रीशङ्करः पातु माम्।।1।।
प्रसन्नतां या न गताभिषेकतस्तथा न मम्ले वनवासदुःखतः।मुखाम्बुजश्री रघुनन्दनस्य मे सदास्तु सा मञ्जुलमंगलप्रदा।।2।।
नीलाम्बुजश्यामलकोमलाङ्गं सीतासमारोपितवामभागम्।पाणौ महासायकचारुचापं नमामि रामं रघुवंशनाथम्।।3।।
yasyāṅke ca vibhāti bhūdharasutā devāpagā mastakebhāle bālavidhurgale ca garalaṁ yasyorasi vyālarāṭ |so'yaṁ bhūtivibhūṣaṇaḥ suravaraḥ sarvādhipaḥ sarvadāśarvaḥ sarvagataḥ śivaḥ śaśinibhaḥ śrīśaṅkaraḥ pātu mām ||1||
prasannatāṁ yā na gatābhiṣekatastathā na mamle vanavāsaduḥkhataḥ |mukhāmbujaśrī raghunandanasya me sadāstu sā mañjulamaṁgalapradā ||2||
nīlāmbujaśyāmalakomalāṅgaṁ sītāsamāropitavāmabhāgam |pāṇau mahāsāyakacārucāpaṁ namāmi rāmaṁ raghuvaṁśanātham ||3||
Möge jener Beste der Götter, der Herr aller, für immer mit Asche als seinem Schmuck geschmückt, mich beschützen: er, in dessen Schoß die Tochter des Berges erstrahlt, der den himmlischen Fluss auf seinem Haupt trägt, der den jungen Mond auf seiner Stirn hat, das Gift in seiner Kehle und den Schlangenkönig als Girlande über seiner Brust; er, der Sharva ist, der alldurchdringende, der gnädige, der mondfarbene, der gesegnete Shankara. Möge das Lotusgesicht der Freude der Raghus mir immer schöne und segensreiche Gaben gewähren; sie, die nicht durch die Krönung erfreut wurde, noch durch den Kummer des Exils in den Wald niedergeschlagen war. Ich verneige mich vor Rama, dem Herrn des Raghu-Geschlechts, der dunkel ist wie ein blauer Lotus, von zarten Gliedern, mit Sita auf seiner linken Seite sitzend, in seiner Hand einen lieblichen Bogen und auserlesene Pfeile haltend.
Doha
श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि।बरनउँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि।।
śrīguru carana saroja raja nija manu mukuru sudhāri |baranaũ raghubara bimala jasu jo dāyaku phala cāri ||
Mit dem Staub der Lotusfüße des verehrten Gurus habe ich den Spiegel meines Herzens gereinigt; nun will ich den fleckenlosen Ruhm des Besten der Raghus erzählen, der die vier Früchte des menschlichen Lebens gewährt.
Chaupai 1.1-4
जब तें रामु ब्याहि घर आए।नित नव मंगल मोद बधाए।।
भुवन चारिदस भूधर भारी।सुकृत मेघ बरषहि सुख बारी।।
रिधि सिधि संपति नदीं सुहाई।उमगि अवध अंबुधि कहुँ आई।।
मनिगन पुर नर नारि सुजाती।सुचि अमोल सुंदर सब भाँती।।
कहि न जाइ कछु नगर बिभूती।जनु एतनिअ बिरंचि करतूती।।
सब बिधि सब पुर लोग सुखारी।रामचंद मुख चंदु निहारी।।
मुदित मातु सब सखीं सहेली।फलित बिलोकि मनोरथ बेली।।
राम रूपु गुनसीलु सुभाऊ।प्रमुदित होइ देखि सुनि राऊ।।
jaba teṁ rāmu byāhi ghara āe |nita nava maṁgala moda badhāe ||
bhuvana cāridasa bhūdhara bhārī |sukṛta megha baraṣahi sukha bārī ||
ridhi sidhi saṁpati nadīṁ suhāī |umagi avadha aṁbudhi kahũ āī ||
manigana pura nara nāri sujātī |suci amola suṁdara saba bhā̃tī ||
kahi na jāi kachu nagara bibhūtī |janu etania biraṁci karatūtī ||
saba bidhi saba pura loga sukhārī |rāmacaṁda mukha caṁdu nihārī ||
mudita mātu saba sakhīṁ sahelī |phalita biloki manoratha belī ||
rāma rūpu gunasīlu subhāū |pramudita hoi dekhi suni rāū ||
Seit Rama nach seiner Hochzeit nach Hause gekommen war, entstanden jeden Tag neue Feste, Freuden und Feierlichkeiten. Die vierzehn Welten waren wie große Berge, und die Wolken des Verdienstes regneten das Wasser des Glücks auf sie herab. Wohlstand, geistliche Kraft und Reichtum waren liebliche Flüsse, die über die Ufer traten und zu Ayodhya, ihrem Ozean, kamen. Die Männer und Frauen der Stadt, von edler Geburt, waren die Juwelen: rein, unbezahlbar und auf jede Weise schön. Die Pracht der Stadt lässt sich nicht beschreiben; es schien, als sei dies alles das Werk des Schöpfers. Auf jede Weise waren alle Menschen der Stadt glücklich, indem sie das mondgleiche Gesicht Ramachandras betrachteten. Alle Mütter, mit ihren Freundinnen und Gefährtinnen, freuten sich, als sie die Ranken ihrer Wünsche Früchte tragen sahen. Der König war hocherfreut, als er von Ramas Schönheit, Tugend, gutem Wandel und Wesen hörte und es sah.
Doha 1
सब कें उर अभिलाषु अस कहहिं मनाइ महेसु।आप अछत जुबराज पद रामहि देउ नरेसु।।1।।
saba keṁ ura abhilāṣu asa kahahiṁ manāi mahesu |āpa achata jubarāja pada rāmahi deu naresu ||1||
Im Herzen aller war dieser eine Wunsch, und sie sprachen ihn aus, während sie zu Mahesha beteten: dass der König, solange er noch lebe, Rama das Amt des Kronprinzen verleihen möge.
Chaupai 2.1-4
एक समय सब सहित समाजा।राजसभाँ रघुराजु बिराजा।।
सकल सुकृत मूरति नरनाहू।राम सुजसु सुनि अतिहि उछाहू।।
नृप सब रहहिं कृपा अभिलाषें।लोकप करहिं प्रीति रुख राखें।।
तिभुवन तीनि काल जग माहीं।भूरि भाग दसरथ सम नाहीं।।
मंगलमूल रामु सुत जासू।जो कछु कहिज थोर सबु तासू।।
रायँ सुभायँ मुकुरु कर लीन्हा।बदनु बिलोकि मुकुट सम कीन्हा।।
श्रवन समीप भए सित केसा।मनहुँ जरठपनु अस उपदेसा।।
नृप जुबराज राम कहुँ देहू।जीवन जनम लाहु किन लेहू।।
eka samaya saba sahita samājā |rājasabhā̃ raghurāju birājā ||
sakala sukṛta mūrati naranāhū |rāma sujasu suni atihi uchāhū ||
nṛpa saba rahahiṁ kṛpā abhilāṣeṁ |lokapa karahiṁ prīti rukha rākheṁ ||
tibhuvana tīni kāla jaga māhīṁ |bhūri bhāga dasaratha sama nāhīṁ ||
maṁgalamūla rāmu suta jāsū |jo kachu kahija thora sabu tāsū ||
rāyã subhāyã mukuru kara līnhā |badanu biloki mukuṭa sama kīnhā ||
śravana samīpa bhae sita kesā |manahũ jaraṭhapanu asa upadesā ||
nṛpa jubarāja rāma kahũ dehū |jīvana janama lāhu kina lehū ||
Eines Tages, umgeben von seiner ganzen Versammlung, saß der König der Raghus in seinem königlichen Hof. Der König war die Verkörperung aller Tugenden, und als er den ruhmvollen Ruf Ramas hörte, erfüllte ihn größte Freude. Alle Könige verweilten in seiner Nähe, seine Gnade ersehnend, und die Wächter der Weltgegenden handelten in Liebe, seinen Wünschen folgend. In den drei Welten und in den drei Zeiten, im ganzen Universum, gibt es niemanden, der so unermesslich glücklich ist wie Dasharatha. Dessen Sohn Rama ist, die Wurzel allen Segens: was man auch über sein Glück sagen mag, es ist zu wenig. Der König nahm ganz natürlich einen Spiegel in die Hand, und sein Gesicht betrachtend, richtete er seine Krone. Weiße Haare waren nahe seinen Ohren erschienen, als ob das Alter ihm diesen Rat gebe: "O König, gib Rama die Stellung des Kronprinzen, und nimm den Lohn deines Lebens und deiner Geburt."
Doha 2
यह बिचारु उर आनि नृप सुदिनु सुअवसरु पाइ।प्रेम पुलकि तन मुदित मन गुरहि सुनायउ जाइ।।2।।
yaha bicāru ura āni nṛpa sudinu suavasaru pāi |prema pulaki tana mudita mana gurahi sunāyau jāi ||2||
Nachdem er diesen Gedanken in sein Herz aufgenommen hatte und einen schönen Tag und eine passende Stunde gefunden hatte, ging der König, dessen Körper von Liebe durchdrungen und dessen Herz von Freude erfüllt war, und verkündete es seinem Guru.
Chaupai 3.1-4
कहइ भुआलु सुनिअ मुनिनायक।भए राम सब बिधि सब लायक।।
सेवक सचिव सकल पुरबासी।जे हमारे अरि मित्र उदासी।।
सबहि रामु प्रिय जेहि बिधि मोही।प्रभु असीस जनु तनु धरि सोही।।
बिप्र सहित परिवार गोसाईं।करहिं छोहु सब रौरिहि नाई।।
जे गुर चरन रेनु सिर धरहीं।ते जनु सकल बिभव बस करहीं।।
मोहि सम यहु अनुभयउ न दूजें।सबु पायउँ रज पावनि पूजें।।
अब अभिलाषु एकु मन मोरें।पूजहि नाथ अनुग्रह तोरें।।
मुनि प्रसन्न लखि सहज सनेहू।कहेउ नरेस रजायसु देहू।।
kahai bhuālu sunia munināyaka |bhae rāma saba bidhi saba lāyaka ||
sevaka saciva sakala purabāsī |je hamāre ari mitra udāsī ||
sabahi rāmu priya jehi bidhi mohī |prabhu asīsa janu tanu dhari sohī ||
bipra sahita parivāra gosāīṁ |karahiṁ chohu saba raurihi nāī ||
je gura carana renu sira dharahīṁ |te janu sakala bibhava basa karahīṁ ||
mohi sama yahu anubhayau na dūjeṁ |sabu pāyaũ raja pāvani pūjeṁ ||
aba abhilāṣu eku mana moreṁ |pūjahi nātha anugraha toreṁ ||
muni prasanna lakhi sahaja sanehū |kaheu naresa rajāyasu dehū ||
Der König sprach: "Höre, Oberster der Weisen. Rama ist auf jede Weise für alles geeignet geworden. Die Diener, die Minister und alle Bewohner der Stadt, ob sie meine Feinde, meine Freunde oder gleichgültig sind, alle halten Rama so lieb wie ich; er scheint der Segen des Herrn selbst, in einem Körper leibhaftig geworden. Die Brahmanen samt ihren Familien, o Herr, alle erweisen ihm Zuneigung, wie auch dir. Die den Staub der Füße ihres Guru auf dem Haupt tragen, die haben gleichsam allen Reichtum unter ihrer Gewalt. Niemand sonst hat dies so erfahren wie ich: ich habe alles erlangt durch Verehrung des Staubes deiner heiligen Füße. Nun gibt es einen Wunsch in meinem Herzen: o Herr, er möge sich erfüllen durch deine Gnade. Als der Weise die natürliche Zuneigung des Königs sah, war er zufrieden und sprach: "O König, gib deinen Befehl."
Doha 3
राजन राउर नामु जसु सब अभिमत दातार।फल अनुगामी महिप मनि मन अभिलाषु तुम्हार।।3।।
rājana rāura nāmu jasu saba abhimata dātāra |phala anugāmī mahipa mani mana abhilāṣu tumhāra ||3||
O König, dein Name und dein Ruhm sind die Geber von allem, was begehrt wird. O Juwel unter den Königen, möge deines Herzens Wunsch in Erfüllung gehen.
Chaupai 4.1-4
सब बिधि गुरु प्रसन्न जियँ जानी।बोलेउ राउ रहँसि मृदु बानी।।
नाथ रामु करिअहिं जुबराजू।कहिअ कृपा करि करिअ समाजू।।
मोहि अछत यहु होइ उछाहू।लहहिं लोग सब लोचन लाहू।।
प्रभु प्रसाद सिव सबइ निबाहीं।यह लालसा एक मन माहीं।।
पुनि न सोच तनु रहउ कि जाऊ।जेहिं न होइ पाछें पछिताऊ।।
सुनि मुनि दसरथ बचन सुहाए।मंगल मोद मूल मन भाए।।
सुनु नृप जासु बिमुख पछिताहीं।जासु भजन बिनु जरनि न जाहीं।।
भयउ तुम्हार तनय सोइ स्वामी।रामु पुनीत प्रेम अनुगामी।।
saba bidhi guru prasanna jiyã jānī |boleu rāu rahãsi mṛdu bānī ||
nātha rāmu kariahiṁ jubarājū |kahia kṛpā kari karia samājū ||
mohi achata yahu hoi uchāhū |lahahiṁ loga saba locana lāhū ||
prabhu prasāda siva sabai nibāhīṁ |yaha lālasā eka mana māhīṁ ||
puni na soca tanu rahau ki jāū |jehiṁ na hoi pācheṁ pachitāū ||
suni muni dasaratha bacana suhāe |maṁgala moda mūla mana bhāe ||
sunu nṛpa jāsu bimukha pachitāhīṁ |jāsu bhajana binu jarani na jāhīṁ ||
bhayau tumhāra tanaya soi svāmī |rāmu punīta prema anugāmī ||
Da er in seinem Herzen wusste, dass der Guru in jeder Weise zufrieden war, sprach der König mit sanften Worten, voller Freude. "Mein Herr, Rama soll zum Kronprinzen gemacht werden. Sei gnädig und sage es mir, damit ich die Vorbereitungen treffe." "Möge diese Feier stattfinden, solange ich noch lebe, und mögen alle Menschen den vollen Lohn ihrer Augen erlangen." "Durch die Gnade des Herrn und Shivas ist alles erfüllt worden; nur dieses eine Verlangen verbleibt in meinem Geist." "Danach werde ich keine Sorge mehr haben, ob der Körper bleibt oder geht, damit es danach keine Reue gibt." Als der Weise die angenehmen Worte Dasharathas hörte, erfreute sich sein Herz; sie waren die Wurzel von Segen und Freude. "Höre, o König: von dem die Treulosen sich abwenden und bereuen, und ohne dessen Anbetung das Brennen des Herzens niemals vergeht," "jener Herr ist dein Sohn geworden: Rama, der Reine, der der Liebe folgt."
Doha 4
बेगि बिलंबु न करिअ नृप साजिअ सबुइ समाजु।सुदिन सुमंगलु तबहिं जब रामु होहिं जुबराजु।।4।।
begi bilaṁbu na karia nṛpa sājia sabui samāju |sudina sumaṁgalu tabahiṁ jaba rāmu hohiṁ jubarāju ||4||
Säumt nicht, o König; arrangiert die ganze Versammlung. Jener allein ist ein schöner und segensreicher Tag, an dem Rama Kronprinz wird.
Chaupai 5.1-4
मुदित महिपति मंदिर आए।सेवक सचिव सुमंत्रु बोलाए।।
कहि जयजीव सीस तिन्ह नाए।भूप सुमंगल बचन सुनाए।।
जौं पाँचहि मत लागै नीका।करहु हरषि हियँ रामहि टीका।।
मंत्री मुदित सुनत प्रिय बानी।अभिमत बिरवँ परेउ जनु पानी।।
बिनती सचिव करहि कर जोरी।जिअहु जगतपति बरिस करोरी।।
जग मंगल भल काजु बिचारा।बेगिअ नाथ न लाइअ बारा।।
नृपहि मोदु सुनि सचिव सुभाषा।बढ़त बौंड़ जनु लही सुसाखा।।
mudita mahipati maṁdira āe |sevaka saciva sumaṁtru bolāe ||
kahi jayajīva sīsa tinha nāe |bhūpa sumaṁgala bacana sunāe ||
jauṁ pā̃cahi mata lāgai nīkā |karahu haraṣi hiyã rāmahi ṭīkā ||
maṁtrī mudita sunata priya bānī |abhimata biravã pareu janu pānī ||
binatī saciva karahi kara jorī |jiahu jagatapati barisa karorī ||
jaga maṁgala bhala kāju bicārā |begia nātha na lāia bārā ||
nṛpahi modu suni saciva subhāṣā |baṛhata bauṁṛa janu lahī susākhā ||
Der König kehrte freudig in seinen Palast zurück und rief seine Diener und seinen Minister Sumantra. Sie sprachen "Sieg und langes Leben!" und neigten ihre Häupter, und der König verkündete ihnen die glücklichste Botschaft. "Wenn der Vorschlag den fünf gut erscheint, so bringt freudig und von Herzen das heilige Zeichen auf Ramas Stirn an." Der Minister war erfreut, diese willkommenen Worte zu hören, als sei Regen auf die junge Pflanze seines Verlangens gefallen. Der Minister brachte seine Bitte mit gefalteten Händen vor: "Möge der Herr der Welt zehn Millionen Jahre leben." "Du hast ein gutes Werk beschlossen, das der Welt Segen bringt. Eile, mein Herr, und säume nicht." Der König freute sich, die schönen Worte des Ministers zu hören, wie ein wachsendes Rankengewächs, das einen starken Ast gefunden hat.
Doha 5
कहेउ भूप मुनिराज कर जोइ जोइ आयसु होइ।राम राज अभिषेक हित बेगि करहु सोइ सोइ।।5।।
kaheu bhūpa munirāja kara joi joi āyasu hoi |rāma rāja abhiṣeka hita begi karahu soi soi ||5||
Der König sprach: "Was immer der Fürst der Weisen gebietet, das alles tut sogleich für die Weihe Ramas zum Thronfolger."
Chaupai 6.1-4
हरषि मुनीस कहेउ मृदु बानी।आनहु सकल सुतीरथ पानी।।
औषध मूल फूल फल पाना।कहे नाम गनि मंगल नाना।।
चामर चरम बसन बहु भाँती।रोम पाट पट अगनित जाती।।
मनिगन मंगल बस्तु अनेका।जो जग जोगु भूप अभिषेका।।
बेद बिदित कहि सकल बिधाना।कहेउ रचहु पुर बिबिध बिताना।।
सफल रसाल पूगफल केरा।रोपहु बीथिन्ह पुर चहुँ फेरा।।
रचहु मंजु मनि चौकें चारू।कहहु बनावन बेगि बजारू।।
पूजहु गनपति गुर कुलदेवा।सब बिधि करहु भूमिसुर सेवा।।
haraṣi munīsa kaheu mṛdu bānī |ānahu sakala sutīratha pānī ||
auṣadha mūla phūla phala pānā |kahe nāma gani maṁgala nānā ||
cāmara carama basana bahu bhā̃tī |roma pāṭa paṭa aganita jātī ||
manigana maṁgala bastu anekā |jo jaga jogu bhūpa abhiṣekā ||
beda bidita kahi sakala bidhānā |kaheu racahu pura bibidha bitānā ||
saphala rasāla pūgaphala kerā |ropahu bīthinha pura cahũ pherā ||
racahu maṁju mani caukeṁ cārū |kahahu banāvana begi bajārū ||
pūjahu ganapati gura kuladevā |saba bidhi karahu bhūmisura sevā ||
Der Oberste der Weisen, sich freuend, sprach mit sanfter Stimme: "Bringt Wasser von allen heiligen Stätten. Bringt Kräuter, Wurzeln, Blüten, Früchte und Betelblätter." Er nannte sie einzeln und zählte die vielen glückverheißenden Dinge auf. Er nannte Yak-Schweifwedel, Felle und Gewänder vieler Art sowie unzählige Arten von Wollstoff, Pelz und Seide. Er nannte Haufen von Edelsteinen und viele andere glückverheißende Gegenstände, alles, was in der Welt für die Krönung eines Königs geeignet ist. Nachdem er alle den Vedas bekannten Riten verkündet hatte, sprach er: "Errichtet in der Stadt viele Arten von Baldachinen und Pavillons. Pflanzt fruchttragende Mangobäume, Betelpalmen und Bananenbäume entlang der Straßen, rings um die ganze Stadt. Gestaltet schöne, mit Edelsteinen eingelegte Plätze und lasst die Basare schnell schmücken. Verehrt Ganapati, euren Präzeptor und die Familiengottheiten, und dient den Brahmanen auf jede Weise."
Doha 6
ध्वज पताक तोरन कलस सजहु तुरग रथ नाग।सिर धरि मुनिबर बचन सबु निज निज काजहिं लाग।।6।।
dhvaja patāka torana kalasa sajahu turaga ratha nāga |sira dhari munibara bacana sabu nija nija kājahiṁ lāga ||6||
Errichtet Fahnen, Banner, Torbögen und Giebel; schmückt Pferde, Wagen und Elefanten. Die Worte des großen Weisen im Herzen tragend, machte sich jeder an seine eigene Aufgabe.
Chaupai 7.1-4
जो मुनीस जेहि आयसु दीन्हा।सो तेहिं काजु प्रथम जनु कीन्हा।।
बिप्र साधु सुर पूजत राजा।करत राम हित मंगल काजा।।
सुनत राम अभिषेक सुहावा।बाज गहागह अवध बधावा।।
राम सीय तन सगुन जनाए।फरकहिं मंगल अंग सुहाए।।
पुलकि सप्रेम परसपर कहहीं।भरत आगमनु सूचक अहहीं।।
भए बहुत दिन अति अवसेरी।सगुन प्रतीति भेंट प्रिय केरी।।
भरत सरिस प्रिय को जग माहीं।इहइ सगुन फलु दूसर नाहीं।।
रामहि बंधु सोच दिन राती।अंडन्हि कमठ हृदउ जेहि भाँती।।
jo munīsa jehi āyasu dīnhā |so tehiṁ kāju prathama janu kīnhā ||
bipra sādhu sura pūjata rājā |karata rāma hita maṁgala kājā ||
sunata rāma abhiṣeka suhāvā |bāja gahāgaha avadha badhāvā ||
rāma sīya tana saguna janāe |pharakahiṁ maṁgala aṁga suhāe ||
pulaki saprema parasapara kahahīṁ |bharata āgamanu sūcaka ahahīṁ ||
bhae bahuta dina ati avaserī |saguna pratīti bheṁṭa priya kerī ||
bharata sarisa priya ko jaga māhīṁ |ihai saguna phalu dūsara nāhīṁ ||
rāmahi baṁdhu soca dina rātī |aṁḍanhi kamaṭha hṛdau jehi bhā̃tī ||
Welcher Befehl der Herr der Weisen auch immer jemandem gab, genau diese Aufgabe führte er als Erstes aus. Der König verehrt Brahmanen, Heilige und Götter und vollbringt Taten, die Wohlfahrt und Nutzen für Rama bringen. Als Ayodhya von Ramas glückverheißender Weihe hörte, war es erfüllt vom Klang der Instrumente und großer Freude. Ramas und Sitas Körper zeigten glückverheißende Zeichen; ihre schönen Glieder zitterten vor guten Omen. Durch Liebe erregt, sprachen sie miteinander; dies waren Anzeichen für Bharatas Kommen. Viele Tage waren in großer Erwartung vergangen; die Zeichen gaben Gewissheit über ein Treffen mit dem Geliebten. Es gibt keinen in der Welt, der so lieb ist wie Bharata; dies ist die Frucht der Zeichen, und es gibt keine andere. Rama denkt Tag und Nacht an seinen Bruder, wie eine Schildkröte ihre Eier in ihrem Herzen birgt.
Doha 7
एहि अवसर मंगलु परम सुनि रहँसेउ रनिवासु।सोभत लखि बिधु बढ़त जनु बारिधि बीचि बिलासु।।7।।
ehi avasara maṁgalu parama suni rahãseu ranivāsu |sobhata lakhi bidhu baṛhata janu bāridhi bīci bilāsu ||7||
In diesem Moment, als die höchst glückverheißende Nachricht vernommen wurde, erfüllte sich das königliche Haus mit Freude und erschien so schön wie das Spiel der Wellen des Ozeans, die anschwellen, wenn sie den Vollmond aufgehen sehen.
Chaupai 8.1-4
प्रथम जाइ जिन्ह बचन सुनाए।भूषन बसन भूरि तिन्ह पाए।।
प्रेम पुलकि तन मन अनुरागीं।मंगल कलस सजन सब लागीं।।
चौकें चारु सुमित्राँ पुरी।मनिमय बिबिध भाँति अति रुरी।।
आनँद मगन राम महतारी।दिए दान बहु बिप्र हँकारी।।
पूजीं ग्रामदेबि सुर नागा।कहेउ बहोरि देन बलिभागा।।
जेहि बिधि होइ राम कल्यानू।देहु दया करि सो बरदानू।।
गावहिं मंगल कोकिलबयनीं।बिधुबदनीं मृगसावकनयनीं।।
prathama jāi jinha bacana sunāe |bhūṣana basana bhūri tinha pāe ||
prema pulaki tana mana anurāgīṁ |maṁgala kalasa sajana saba lāgīṁ ||
caukeṁ cāru sumitrā̃ purī |manimaya bibidha bhā̃ti ati rurī ||
ānãda magana rāma mahatārī |die dāna bahu bipra hãkārī ||
pūjīṁ grāmadebi sura nāgā |kaheu bahori dena balibhāgā ||
jehi bidhi hoi rāma kalyānū |dehu dayā kari so baradānū ||
gāvahiṁ maṁgala kokilabayanīṁ |bidhubadanīṁ mṛgasāvakanayanīṁ ||
Diejenigen, die zuerst gingen und die Nachricht brachten, erhielten reichen Schmuck und Kleider. Mit vor Liebe erbebenden Körpern und von Hingabe erfüllten Herzen machten sich alle Frauen daran, die glückverheißenden Wasserkruge zu richten. Sumitra füllte schöne rituelle Quadrate, aus Edelsteinen vielerlei Art gefertigt, überaus lieblich. Ramas Mutter, in Freude versunken, berief die Brahmanen und gab ihnen viele Gaben. Sie verehrte die Dorfgöttin, die Götter und die Nagas und versprach ihnen im Gegenzug Opfergaben. Sie betete: «Gewährt mir gnädig jene Segensgabe, durch die Rama gedeihen möge.» Frauen mit Stimmen wie der Kuckuck, Gesichtern wie der Mond und Augen wie die der Rehkälber sangen glückverheißende Lieder.
Doha 8
राम राज अभिषेकु सुनि हियँ हरषे नर नारि।लगे सुमंगल सजन सब बिधि अनुकूल बिचारि।।8।।
rāma rāja abhiṣeku suni hiyã haraṣe nara nāri |lage sumaṁgala sajana saba bidhi anukūla bicāri ||8||
Als sie von Ramas königlicher Weihe hörten, freuten sich Männer und Frauen in ihren Herzen; alle guten Menschen begannen glückverheißende Feiern und erwogen, was auf jede Weise förderlich sei.
Chaupai 9.1-4
तब नरनाहँ बसिष्ठु बोलाए।रामधाम सिख देन पठाए।।
गुर आगमनु सुनत रघुनाथा।द्वार आइ पद नायउ माथा।।
सादर अरघ देइ घर आने।सोरह भाँति पूजि सनमाने।।
गहे चरन सिय सहित बहोरी।बोले रामु कमल कर जोरी।।
सेवक सदन स्वामि आगमनू।मंगल मूल अमंगल दमनू।।
तदपि उचित जनु बोलि सप्रीती।पठइअ काज नाथ असि नीती।।
प्रभुता तजि प्रभु कीन्ह सनेहू।भयउ पुनीत आजु यहु गेहू।।
आयसु होइ सो करौं गोसाई।सेवक लहइ स्वामि सेवकाई।।
taba naranāhã basiṣṭhu bolāe |rāmadhāma sikha dena paṭhāe ||
gura āgamanu sunata raghunāthā |dvāra āi pada nāyau māthā ||
sādara aragha dei ghara āne |soraha bhā̃ti pūji sanamāne ||
gahe carana siya sahita bahorī |bole rāmu kamala kara jorī ||
sevaka sadana svāmi āgamanū |maṁgala mūla amaṁgala damanū ||
tadapi ucita janu boli saprītī |paṭhaia kāja nātha asi nītī ||
prabhutā taji prabhu kīnha sanehū |bhayau punīta āju yahu gehū ||
āyasu hoi so karauṁ gosāī |sevaka lahai svāmi sevakāī ||
Da ließ der König Vasishtha rufen und sandte ihn zu Ramas Haus, um ihm Unterweisung zu geben. Als Rama, der Herr der Raghus, vom Kommen des Guru hörte, kam er zur Tür und neigte sein Haupt zu seinen Füßen. Mit Ehrerbietung bot er ihm Willkommenswasser dar und führte ihn in das Haus, und er ehrte ihn, indem er ihn mit den sechzehn Opfergaben anbetete. Dann fassten er und Sita gemeinsam seine Füße, und Rama sprach, seine Lotushände gefaltet. Wenn ein Herr zum Hause seines Dieners kommt, so ist das die Wurzel allen Segens und der Bezwinger allen Unglücks. Dennoch wäre es schicklich gewesen, mein Herr, Ihren Diener mit Zuneigung zu rufen und ihn mit dem Auftrag zu senden; so lautet die Regel des Verhaltens. Aber Sie haben Ihre Herrschaft beiseitegelegt und mir Liebe erwiesen, und so ist dieses Haus heute heilig geworden. Welchen Befehl Sie auch geben, Meister, ich werde ihn ausführen; denn ein Diener erlangt den Lohn des Dienstes, wenn er seinem Herrn dient.
Doha 9
सुनि सनेह साने बचन मुनि रघुबरहि प्रसंस।राम कस न तुम्ह कहहु अस हंस बंस अवतंस।।9।।
suni saneha sāne bacana muni raghubarahi prasaṁsa |rāma kasa na tumha kahahu asa haṁsa baṁsa avataṁsa ||9||
Diese von Zuneigung durchdrungenen Worte hörend, pries der Weise Rama, den besten der Raghus: «Rama, warum würdest du nicht so sprechen? Du bist der Schmuck der Sonnenlinie, die wie ein Schwan ist.»
Inside Prakarana 1
The dialogue
- Listenerमानस-पाठक/‘मन’ (श्रवणकर्ता-साधक)
Frequently Asked Questions
परंपरा में अयोध्या काण्ड के ‘अभिषेक-मंगल’ प्रसंग का पाठ गृह-शांति, राज्य/कार्य-सिद्धि, तथा गुरु-आज्ञा के प्रति दृढ़ता देने वाला माना जाता है; विशेषतः ‘मंगल’ और ‘धर्म-निश्चय’ की बुद्धि जाग्रत होती है—जो आगे के वनवास-त्याग को समझने की पात्रता बनती है।
अभिषेक/मंगल-प्रसंग में कई रामानंदी परंपराओं में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ नाम-जप को समपुट रूप में जोड़ा जाता है; शिव-वंदना के संदर्भ में कुछ पाठ-परंपराएँ ‘ॐ नमः शिवाय’ का संक्षिप्त समपुट भी रखती हैं (स्थानीय/सम्प्रदायानुसार भेद)।
Ask anything about Prakarana 1 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
