Prakarana 14
यह सोपान ‘त्याग-धर्म’ और ‘अन्तः-राज्य’ का द्वार है: राजसुख के बीच राम-धर्म का चुनाव, और फिर वन-जीवन में भी ‘अयोध्या’ (अन्तर-नगर) की स्थापना। प्रस्तुत अंश में सोपान-गति स्पष्ट है—पहले ‘भक्त-लक्षण’ (अहंकार, काम-क्रोध-लोभ आदि का क्षय) का निरूपण, फिर ‘सत्संग-निर्देश’ (चित्रकूट-निवास), और अंततः ‘प्रकृति का रूपान्तरण’ (वन का मंगलमय हो जाना) जो संकेत करता है कि भगवान के सान्निध्य से बाह्य जगत भी साधना-क्षेत्र बन जाता है।
Der Rasakern des Ayodhyā-Kāṇḍa ist die Verbindung von Karuṇā und Śānti; inmitten des Schmerzes des Herrschaftsverzichts tritt das Licht des Vairāgya hervor. Die Struktur dieses Abschnitts macht maryādā nicht bloß zu sozialer Nīti, sondern zu einer Disziplin des Befreiungsweges: Wer um Rāmas willen alles lässt, in dessen Herzen schlägt Rāma sein „Zelt“ auf. Die Aufzählung der Bhakta-Lakṣaṇa (Verzicht auf kāma, krodha, mada, māna, moha usw.; die fremde Frau wie die Mutter; Freude am fremden Besitz nicht, Schmerz über fremdes Unglück) verwandelt Psychologie in Sādhana—ein praktisches Gebot innerer Reinheit. Auch der Hinweis auf Citrakūṭ ist nicht nur Pilgergeographie, sondern Übungsgeographie: Mandākinī, Muni-Āśram und die Gleichmut des Waldes werden zum Labor der Śaraṇāgati. Am Ende zeigen die Liebe der Kol- und Kirāt-Leute und die segensreiche Verwandlung des Waldes: Durch Rāmas Nähe erfahren Natur, Gesellschaft und Geist—alle drei—eine „Dharma-Wandlung“.
In this prakarana
People
Verses
Chaupai 130.1-4
काम कोह मद मान न मोहा।लोभ न छोभ न राग न द्रोहा।।
जिन्ह कें कपट दंभ नहिं माया।तिन्ह कें हृदय बसहु रघुराया।।
सब के प्रिय सब के हितकारी।दुख सुख सरिस प्रसंसा गारी।।
कहहिं सत्य प्रिय बचन बिचारी।जागत सोवत सरन तुम्हारी।।
तुम्हहि छाड़ि गति दूसरि नाहीं।राम बसहु तिन्ह के मन माहीं।।
जननी सम जानहिं परनारी।धनु पराव बिष तें बिष भारी।।
जे हरषहिं पर संपति देखी।दुखित होहिं पर बिपति बिसेषी।।
जिन्हहि राम तुम्ह प्रानपिआरे।तिन्ह के मन सुभ सदन तुम्हारे।।
kāma koha mada māna na mohā |lobha na chobha na rāga na drohā ||
jinha keṁ kapaṭa daṁbha nahiṁ māyā |tinha keṁ hṛdaya basahu raghurāyā ||
saba ke priya saba ke hitakārī |dukha sukha sarisa prasaṁsā gārī ||
kahahiṁ satya priya bacana bicārī |jāgata sovata sarana tumhārī ||
tumhahi chāṛi gati dūsari nāhīṁ |rāma basahu tinha ke mana māhīṁ ||
jananī sama jānahiṁ paranārī |dhanu parāva biṣa teṁ biṣa bhārī ||
je haraṣahiṁ para saṁpati dekhī |dukhita hohiṁ para bipati biseṣī ||
jinhahi rāma tumha prānapiāre |tinha ke mana subha sadana tumhāre ||
Jene, in denen keine Begierde, kein Zorn, kein Stolz und kein Hochmut ist, keine Verblendung, keine Gier, keine Unruhe, keine Anhaftung und keine Bosheit, und in denen keine Täuschung, keine Heuchelei und keine Illusion ist: in ihren Herzen wohne, o Herr der Raghus. Jene, die allen lieb sind und allen Gutes tun, denen Leid und Freude gleich sind und Lob und Tadel dasselbe, die Worte sprechen, die wahr und gütig sind, nach reiflichem Überlegen, und die, wachend oder schlafend, bei dir Zuflucht nehmen: die keine andere Zuflucht haben als dich: o Rama, wohne in ihren Gemütern. Jene, die die Frau eines anderen als ihre Mutter betrachten und den Reichtum eines anderen als ein Gift, das tödlicher ist als Gift, die sich freuen, wenn sie das Wohlergehen anderer sehen, und besonders betrübt sind über das Unglück anderer, und denen du, o Rama, so lieb bist wie das Leben selbst: ihre Gemüter sind deine segensreiche Wohnstätte.
Doha 130
स्वामि सखा पितु मातु गुर जिन्ह के सब तुम्ह तात।मन मंदिर तिन्ह कें बसहु सीय सहित दोउ भ्रात।।130।।
svāmi sakhā pitu mātu gura jinha ke saba tumha tāta |mana maṁdira tinha keṁ basahu sīya sahita dou bhrāta ||130||
Diejenigen, für die du alles bist, lieber Sohn: Herr, Freund, Vater, Mutter und Lehrer; im Tempel ihrer Sinne wohne, ihr beiden Brüder, zusammen mit Sita.
Chaupai 131.1-4
अवगुन तजि सब के गुन गहहीं।बिप्र धेनु हित संकट सहहीं।।
नीति निपुन जिन्ह कइ जग लीका।घर तुम्हार तिन्ह कर मनु नीका।।
गुन तुम्हार समुझइ निज दोसा।जेहि सब भाँति तुम्हार भरोसा।।
राम भगत प्रिय लागहिं जेही।तेहि उर बसहु सहित बैदेही।।
जाति पाँति धनु धरम बड़ाई।प्रिय परिवार सदन सुखदाई।।
सब तजि तुम्हहि रहइ उर लाई।तेहि के हृदयँ रहहु रघुराई।।
सरगु नरकु अपबरगु समाना।जहँ तहँ देख धरें धनु बाना।।
करम बचन मन राउर चेरा।राम करहु तेहि कें उर डेरा।।
avaguna taji saba ke guna gahahīṁ |bipra dhenu hita saṁkaṭa sahahīṁ ||
nīti nipuna jinha kai jaga līkā |ghara tumhāra tinha kara manu nīkā ||
guna tumhāra samujhai nija dosā |jehi saba bhā̃ti tumhāra bharosā ||
rāma bhagata priya lāgahiṁ jehī |tehi ura basahu sahita baidehī ||
jāti pā̃ti dhanu dharama baṛāī |priya parivāra sadana sukhadāī ||
saba taji tumhahi rahai ura lāī |tehi ke hṛdayã rahahu raghurāī ||
saragu naraku apabaragu samānā |jahã tahã dekha dhareṁ dhanu bānā ||
karama bacana mana rāura cerā |rāma karahu tehi keṁ ura ḍerā ||
Diejenigen, die Fehler aufgeben und die Tugenden aller annehmen, und die Not um der Brahmanen und Kühe willen ertragen, deren Ruf für Geschicklichkeit im rechten Verhalten sich in der Welt verbreitet: das Herz solcher Menschen ist ein würdiges Heim für euch. Diejenigen, die eure Tugenden und ihre eigenen Fehler erkennen, und die auf jede Weise ihr Vertrauen auf euch setzen, und denen die Devotees Ramas lieb sind: weilt in ihrem Herzen zusammen mit Sita, der Tochter von Videha. Kaste und Verwandtschaft, Reichtum, religiöses Verdienst und Ruhm, liebe Familie und ein Heim, das Trost spendet: wer all dies aufgibt und euch allein in seinem Herzen festhält: in dessen Herzen weilt, o Herr der Raghus. Für wen Himmel, Hölle und die endgültige Befreiung alle gleich sind, da sie überall nur euch sehen, Bogen und Pfeile haltend; die in Tat, Wort und Gedanke eure Diener sind: o Rama, macht in ihrem Herzen eure Wohnung.
Doha 131
जाहि न चाहिअ कबहुँ कछु तुम्ह सन सहज सनेहु।बसहु निरंतर तासु मन सो राउर निज गेहु।।131।।
jāhi na cāhia kabahũ kachu tumha sana sahaja sanehu |basahu niraṁtara tāsu mana so rāura nija gehu ||131||
Die niemals irgendetwas von dir begehren, sondern dich mit natürlicher und spontaner Zuneigung lieben, in deren Herzen mögt ihr stets weilen und dort eure eigene Heimat machen.
Chaupai 132.1-4
एहि बिधि मुनिबर भवन देखाए।बचन सप्रेम राम मन भाए।।
कह मुनि सुनहु भानुकुलनायक।आश्रम कहउँ समय सुखदायक।।
चित्रकूट गिरि करहु निवासू।तहँ तुम्हार सब भाँति सुपासू।।
सैलु सुहावन कानन चारू।करि केहरि मृग बिहग बिहारू।।
नदी पुनीत पुरान बखानी।अत्रिप्रिया निज तपबल आनी।।
सुरसरि धार नाउँ मंदाकिनि।जो सब पातक पोतक डाकिनि।।
अत्रि आदि मुनिबर बहु बसहीं।करहिं जोग जप तप तन कसहीं।।
चलहु सफल श्रम सब कर करहू।राम देहु गौरव गिरिबरहू।।
ehi bidhi munibara bhavana dekhāe |bacana saprema rāma mana bhāe ||
kaha muni sunahu bhānukulanāyaka |āśrama kahaũ samaya sukhadāyaka ||
citrakūṭa giri karahu nivāsū |tahã tumhāra saba bhā̃ti supāsū ||
sailu suhāvana kānana cārū |kari kehari mṛga bihaga bihārū ||
nadī punīta purāna bakhānī |atripriyā nija tapabala ānī ||
surasari dhāra nāũ maṁdākini |jo saba pātaka potaka ḍākini ||
atri ādi munibara bahu basahīṁ |karahiṁ joga japa tapa tana kasahīṁ ||
calahu saphala śrama saba kara karahū |rāma dehu gaurava giribarahū ||
Auf diese Weise zeigte der große Weise Rama die Orte, an denen er wohnen könnte, und seine liebevollen Worte gefielen dem Herzen Ramas. Der Weise sprach: "Höre, o Herr des solaren Geschlechts; ich will dir von einer Einsiedelei erzählen, die dieser Zeit gemäß ist und Trost spendet." "Nimm deinen Wohnsitz auf dem Berg Chitrakuta; dort wirst du jede Art von Annehmlichkeit haben." "Der Berg ist lieblich und sein Wald ist schön; Elefanten, Löwen, Hirsche und Vögel weilen dort." "Es gibt einen heiligen Fluss, in den Puranas gepriesen, den Atris Gemahlin durch die Kraft ihrer eigenen Bußübungen dorthin brachte." "Er ist ein Strom des himmlischen Ganges, Mandakini genannt, der eine Hexe ist, die das Kind jeder Sünde erwürgt." "Atri und viele andere erhabene Weise wohnen dort; sie üben Yoga, sprechen Gebete und vollziehen Bußübungen, indem sie ihre Körper abmageren." "Gehe, und mache all ihre Mühen fruchtbar; und, o Rama, erweise dem edlen Berg Ehre."
Doha 132
चित्रकूट महिमा अमित कहीं महामुनि गाइ।आए नहाए सरित बर सिय समेत दोउ भाइ।।132।।
citrakūṭa mahimā amita kahīṁ mahāmuni gāi |āe nahāe sarita bara siya sameta dou bhāi ||132||
Der große Weise sang den grenzenlosen Ruhm von Chitrakuta. Sie kamen und badeten in dem vortrefflichen Fluss, Sita und die beiden Brüder gemeinsam.
Chaupai 133.1-4
रघुबर कहेउ लखन भल घाटू।करहु कतहुँ अब ठाहर ठाटू।।
लखन दीख पय उतर करारा।चहुँ दिसि फिरेउ धनुष जिमि नारा।।
नदी पनच सर सम दम दाना।सकल कलुष कलि साउज नाना।।
चित्रकूट जनु अचल अहेरी।चुकइ न घात मार मुठभेरी।।
अस कहि लखन ठाउँ देखरावा।थलु बिलोकि रघुबर सुखु पावा।।
रमेउ राम मनु देवन्ह जाना।चले सहित सुर थपति प्रधाना।।
कोल किरात बेष सब आए।रचे परन तृन सदन सुहाए।।
बरनि न जाहि मंजु दुइ साला।एक ललित लघु एक बिसाला।।
raghubara kaheu lakhana bhala ghāṭū |karahu katahũ aba ṭhāhara ṭhāṭū ||
lakhana dīkha paya utara karārā |cahũ disi phireu dhanuṣa jimi nārā ||
nadī panaca sara sama dama dānā |sakala kaluṣa kali sāuja nānā ||
citrakūṭa janu acala aherī |cukai na ghāta māra muṭhabherī ||
asa kahi lakhana ṭhāũ dekharāvā |thalu biloki raghubara sukhu pāvā ||
rameu rāma manu devanha jānā |cale sahita sura thapati pradhānā ||
kola kirāta beṣa saba āe |race parana tṛna sadana suhāe ||
barani na jāhi maṁju dui sālā |eka lalita laghu eka bisālā ||
Rama sprach: «Lakshmana, dies ist ein guter Landungsplatz. Nun triff Vorkehrungen, um irgendwo hier eine Wohnstätte zu errichten.» Lakshmana sah das hohe Ufer nördlich des Payasvini, wo sich die Schlucht auf allen Seiten wie ein Bogen krümmte. Der Fluss war seine Sehne; Selbstbeherrschung, Sinneskontrolle und Wohltätigkeit waren seine Pfeile; und alle Sünden des Kali-Zeitalters waren das viele Wild. Chitrakuta war wie ein unbeweglicher Jäger, der sein Ziel nie verfehlt und im Nahkampf tötet. So sprechend, zeigte Lakshmana ihm den Ort, und als Rama die Stätte betrachtete, war er erfreut. Die Götter erfuhren, dass Ramas Sinn an dem Ort Gefallen gefunden hatte, und sie machten sich auf mit dem Meister der göttlichen Baumeister. Sie alle kamen in der Gestalt von Kols und Kirats und errichteten reizvolle Wohnungen aus Blättern und Gras. Es gab zwei schöne Hütten, über alle Beschreibung: eine anmutig und klein, die andere groß.
Doha 133
लखन जानकी सहित प्रभु राजत रुचिर निकेत।सोह मदनु मुनि बेष जनु रति रितुराज समेत।।133।।
lakhana jānakī sahita prabhu rājata rucira niketa |soha madanu muni beṣa janu rati riturāja sameta ||133||
Mit Lakshmana und Janaki erstrahlte der Herr in jener lieblichen Wohnstätte; er glich der Liebe selbst in der Gestalt eines Weisen, mit Rati und dem König der Jahreszeiten an seiner Seite.
Chaupai 134.1-4
अमर नाग किंनर दिसिपाला।चित्रकूट आए तेहि काला।।
राम प्रनामु कीन्ह सब काहू।मुदित देव लहि लोचन लाहू।।
बरषि सुमन कह देव समाजू।नाथ सनाथ भए हम आजू।।
करि बिनती दुख दुसह सुनाए।हरषित निज निज सदन सिधाए।।
चित्रकूट रघुनंदनु छाए।समाचार सुनि सुनि मुनि आए।।
आवत देखि मुदित मुनिबृंदा।कीन्ह दंडवत रघुकुल चंदा।।
मुनि रघुबरहि लाइ उर लेहीं।सुफल होन हित आसिष देहीं।।
सिय सौमित्र राम छबि देखहिं।साधन सकल सफल करि लेखहिं।।
amara nāga kiṁnara disipālā |citrakūṭa āe tehi kālā ||
rāma pranāmu kīnha saba kāhū |mudita deva lahi locana lāhū ||
baraṣi sumana kaha deva samājū |nātha sanātha bhae hama ājū ||
kari binatī dukha dusaha sunāe |haraṣita nija nija sadana sidhāe ||
citrakūṭa raghunaṁdanu chāe |samācāra suni suni muni āe ||
āvata dekhi mudita munibṛṁdā |kīnha daṁḍavata raghukula caṁdā ||
muni raghubarahi lāi ura lehīṁ |suphala hona hita āsiṣa dehīṁ ||
siya saumitra rāma chabi dekhahiṁ |sādhana sakala saphala kari lekhahiṁ ||
Die Unsterblichen, die Nagas, die Kinnaras und die Hüter der Himmelsrichtungen kamen zu jener Zeit nach Chitrakuta. Alle Götter verneigten sich vor Rama und erlangten freudig den Lohn ihrer Augen, indem sie ihn sahen. Blumen regnen lassend, sprach die Versammlung der Götter: «O Herr, heute haben wir einen Herrn gefunden und sind nicht mehr ohne Beschützer.» Mit Bitten trugen sie ihm ihre unerträglichen Leiden vor, und dann kehrten sie, erfreut, jeder in seine eigene Wohnung zurück. Rama, die Freude der Raghus, hatte seine Wohnung in Chitrakuta genommen; die Kunde immer wieder hörend, kamen die Weisen. Die Schar der Weisen herannahen sehend, freute sich Rama, der Mond der Raghu-Linie, und warf sich vor ihnen nieder. Die Weisen drückten Rama an ihre Herzen und gaben ihm ihren Segen, auf dass sein Vorhaben erfüllt werde. Sie schauten auf die Schönheit von Sita, Lakshmana und Rama und hielten all ihre spirituellen Übungen für fruchtbar.
Doha 134
जथाजोग सनमानि प्रभु बिदा किए मुनिबृंद।करहि जोग जप जाग तप निज आश्रमन्हि सुछंद।।134।।
jathājoga sanamāni prabhu bidā kie munibṛṁda |karahi joga japa jāga tapa nija āśramanhi suchaṁda ||134||
Der Herr ehrte die Versammlung der Weisen gebührend und nahm Abschied von ihnen. Sie kehrten in ihre eigenen Einsiedeleien zurück, glücklichen Herzens, um Yoga, Japa, Nachtwache und Askese zu üben.
Chaupai 135.1-4
यह सुधि कोल किरातन्ह पाई।हरषे जनु नव निधि घर आई।।
कंद मूल फल भरि भरि दोना।चले रंक जनु लूटन सोना।।
तिन्ह महँ जिन्ह देखे दोउ भ्राता।अपर तिन्हहि पूँछहि मगु जाता।।
कहत सुनत रघुबीर निकाई।आइ सबन्हि देखे रघुराई।।
करहिं जोहारु भेंट धरि आगे।प्रभुहि बिलोकहिं अति अनुरागे।।
चित्र लिखे जनु जहँ तहँ ठाढ़े।पुलक सरीर नयन जल बाढ़े।।
राम सनेह मगन सब जाने।कहि प्रिय बचन सकल सनमाने।।
प्रभुहि जोहारि बहोरि बहोरी।बचन बिनीत कहहिं कर जोरी।।
yaha sudhi kola kirātanha pāī |haraṣe janu nava nidhi ghara āī ||
kaṁda mūla phala bhari bhari donā |cale raṁka janu lūṭana sonā ||
tinha mahã jinha dekhe dou bhrātā |apara tinhahi pū̃chahi magu jātā ||
kahata sunata raghubīra nikāī |āi sabanhi dekhe raghurāī ||
karahiṁ johāru bheṁṭa dhari āge |prabhuhi bilokahiṁ ati anurāge ||
citra likhe janu jahã tahã ṭhāṛhe |pulaka sarīra nayana jala bāṛhe ||
rāma saneha magana saba jāne |kahi priya bacana sakala sanamāne ||
prabhuhi johāri bahori bahorī |bacana binīta kahahiṁ kara jorī ||
Als die Kols und Kiratas diese Nachricht erhielten, freuten sie sich, als wären die neun Schätze in ihre Häuser gekommen. Immer wieder füllten sie Blattschalen mit Wurzeln, Knollen und Früchten und machten sich auf wie Bettler, die eilen, um Gold zu plündern. Unter ihnen wurden diejenigen, die die beiden Brüder bereits gesehen hatten, von den anderen befragt, während sie den Weg entlanggingen. Sie erzählten und hörten von der Schönheit Ramas, und sie alle kamen und sahen den Herrn der Raghus. Sie boten ihre Ehrerbietungen dar, legten ihre Gaben vor ihn nieder und schauten den Herrn mit tiefer Hingabe an. Sie standen hier und da, als wären sie auf einem Gemälde gemalt, ihre Körper vor Freude schauernd und ihre Augen voller Tränen. Rama erkannte, dass sie alle in Liebe versenkt waren, und sprach freundliche Worte und ehrte sie alle. Den Herrn immer wieder grüßend, sprachen sie demütige Worte mit gefalteten Händen.
Doha 135
अब हम नाथ सनाथ सब भए देखि प्रभु पाय।भाग हमारे आगमनु राउर कोसलराय।।135।।
aba hama nātha sanātha saba bhae dekhi prabhu pāya |bhāga hamāre āgamanu rāura kosalarāya ||135||
Nun, o Herr, haben wir alle einen Beschützer gefunden, da wir deine Füße gesehen haben. Es ist unser gutes Glück, o König von Kosala, dass du zu uns gekommen bist.
Chaupai 136.1-4
धन्य भूमि बन पंथ पहारा।जहँ जहँ नाथ पाउ तुम्ह धारा।।
धन्य बिहग मृग काननचारी।सफल जनम भए तुम्हहि निहारी।।
हम सब धन्य सहित परिवारा।दीख दरसु भरि नयन तुम्हारा।।
कीन्ह बासु भल ठाउँ बिचारी।इहाँ सकल रितु रहब सुखारी।।
हम सब भाँति करब सेवकाई।करि केहरि अहि बाघ बराई।।
बन बेहड़ गिरि कंदर खोहा।सब हमार प्रभु पग पग जोहा।।
तहँ तहँ तुम्हहि अहेर खेलाउब।सर निरझर जलठाउँ देखाउब।।
हम सेवक परिवार समेता।नाथ न सकुचब आयसु देता।।
dhanya bhūmi bana paṁtha pahārā |jahã jahã nātha pāu tumha dhārā ||
dhanya bihaga mṛga kānanacārī |saphala janama bhae tumhahi nihārī ||
hama saba dhanya sahita parivārā |dīkha darasu bhari nayana tumhārā ||
kīnha bāsu bhala ṭhāũ bicārī |ihā̃ sakala ritu rahaba sukhārī ||
hama saba bhā̃ti karaba sevakāī |kari kehari ahi bāgha barāī ||
bana behaṛa giri kaṁdara khohā |saba hamāra prabhu paga paga johā ||
tahã tahã tumhahi ahera khelāuba |sara nirajhara jalaṭhāũ dekhāuba ||
hama sevaka parivāra sametā |nātha na sakucaba āyasu detā ||
Gesegnet sind das Land, der Wald, die Wege und die Hügel, wo immer du, o Herr, deinen Fuß gesetzt hast. Gesegnet sind die Vögel und die Hirsche, die Geschöpfe, die durch den Wald streifen; ihr Leben hat Frucht getragen, da sie dich erblickten. Auch wir sind alle gesegnet, mitsamt unseren Familien, denn wir haben deinen Anblick gesehen und unsere Augen erfüllt. Du hast deine Wohnstatt gewählt und einen guten Ort bedacht; hier wirst du in allen Jahreszeiten glücklich leben. Wir werden dir auf jede Weise dienen und die Elefanten, Löwen, Schlangen und Tiger fernhalten. Die Wälder, die Schluchten, die Berge, die Höhlen und die Hohlwege, all dies, o Herr, haben wir Schritt für Schritt durchsucht. An jeden dieser Orte werden wir dich zur Jagd führen und dir die Seen, Bäche und Wasserstellen zeigen. Wir sind mit unseren Familien deine Diener; o Herr, zögere nicht, uns deine Befehle zu geben.
Doha 136
बेद बचन मुनि मन अगम ते प्रभु करुना ऐन।बचन किरातन्ह के सुनत जिमि पितु बालक बैन।।136।।
beda bacana muni mana agama te prabhu karunā aina |bacana kirātanha ke sunata jimi pitu bālaka baina ||136||
Der jenseits der Reichweite der Worte der Veden und der Sinne der Weisen ist, dieser Herr, die Stätte des Mitgefühls, hörte die Worte der Kiratas, wie ein Vater die Rede seiner Kinder hört.
Chaupai 137.1-4
रामहि केवल प्रेमु पिआरा।जानि लेउ जो जाननिहारा।।
राम सकल बनचर तब तोषे।कहि मृदु बचन प्रेम परिपोषे।।
बिदा किए सिर नाइ सिधाए।प्रभु गुन कहत सुनत घर आए।।
एहि बिधि सिय समेत दोउ भाई।बसहिं बिपिन सुर मुनि सुखदाई।।
जब ते आइ रहे रघुनायकु।तब तें भयउ बनु मंगलदायकु।।
फूलहिं फलहिं बिटप बिधि नाना।मंजु बलित बर बेलि बिताना।।
सुरतरु सरिस सुभायँ सुहाए।मनहुँ बिबुध बन परिहरि आए।।
गंज मंजुतर मधुकर श्रेनी।त्रिबिध बयारि बहइ सुख देनी।।
rāmahi kevala premu piārā |jāni leu jo jānanihārā ||
rāma sakala banacara taba toṣe |kahi mṛdu bacana prema paripoṣe ||
bidā kie sira nāi sidhāe |prabhu guna kahata sunata ghara āe ||
ehi bidhi siya sameta dou bhāī |basahiṁ bipina sura muni sukhadāī ||
jaba te āi rahe raghunāyaku |taba teṁ bhayau banu maṁgaladāyaku ||
phūlahiṁ phalahiṁ biṭapa bidhi nānā |maṁju balita bara beli bitānā ||
surataru sarisa subhāyã suhāe |manahũ bibudha bana parihari āe ||
gaṁja maṁjutara madhukara śrenī |tribidha bayāri bahai sukha denī ||
Rama liebt nur die Liebe. Wer es erkennen kann, der erkenne es. Dann befriedigte Rama alle Waldbewohner, indem er sanfte Worte sprach, die ihre Liebe nährten. Er gab ihnen die Erlaubnis zu gehen, und sie verneigten das Haupt und zogen fort; von den Tugenden des Herrn erzählend und hörend, kamen sie zu ihren Wohnungen. Auf diese Weise wohnten die beiden Brüder, zusammen mit Sita, im Wald, den Göttern und Weisen Freude spendend. Seit der Herr der Raghus gekommen war und dort weilte, war der Wald zu einem Spender von Segnungen geworden. Bäume vieler Arten blühten und trugen Früchte, und liebliche, vortreffliche Ranken breiteten sich zu Baldachinen aus. Von ihrer eigenen Natur her waren sie schön wie die Bäume des Paradieses, als hätten die Bäume des Göttergartens diesen verlassen und wären in den Wald gekommen. Reihen von Bienen summten in süßen, lieblichen Tönen, und der dreifache Wind, kühl, sanft und duftend, wehte und brachte Wonne.
Doha 137
नीलकंठ कलकंठ सुक चातक चक्क चकोर।भाँति भाँति बोलहिं बिहग श्रवन सुखद चित चोर।।137।।
nīlakaṁṭha kalakaṁṭha suka cātaka cakka cakora |bhā̃ti bhā̃ti bolahiṁ bihaga śravana sukhada cita cora ||137||
Der Blauhalsige, der Kalakantha, der Papagei, der Chataka, der Chakwa und der Chakora; auf vielerlei Weise singen die Vögel, die dem Ohr Freude bringen und das Herz stehlen.
Chaupai 138.1-4
केरि केहरि कपि कोल कुरंगा।बिगतबैर बिचरहिं सब संगा।।
फिरत अहेर राम छबि देखी।होहिं मुदित मृगबंद बिसेषी।।
बिबुध बिपिन जहँ लगि जग माहीं।देखि राम बनु सकल सिहाहीं।।
सुरसरि सरसइ दिनकर कन्या।मेकलसुता गोदावरि धन्या।।
सब सर सिंधु नदी नद नाना।मंदाकिनि कर करहिं बखाना।।
उदय अस्त गिरि अरु कैलासू।मंदर मेरु सकल सुरबासू।।
सैल हिमाचल आदिक जेते।चित्रकूट जसु गावहिं तेते।।
बिंधि मुदित मन सुखु न समाई।श्रम बिनु बिपुल बड़ाई पाई।।
keri kehari kapi kola kuraṁgā |bigatabaira bicarahiṁ saba saṁgā ||
phirata ahera rāma chabi dekhī |hohiṁ mudita mṛgabaṁda biseṣī ||
bibudha bipina jahã lagi jaga māhīṁ |dekhi rāma banu sakala sihāhīṁ ||
surasari sarasai dinakara kanyā |mekalasutā godāvari dhanyā ||
saba sara siṁdhu nadī nada nānā |maṁdākini kara karahiṁ bakhānā ||
udaya asta giri aru kailāsū |maṁdara meru sakala surabāsū ||
saila himācala ādika jete |citrakūṭa jasu gāvahiṁ tete ||
biṁdhi mudita mana sukhu na samāī |śrama binu bipula baṛāī pāī ||
Elefanten, Löwen, Affen, Eber und Hirsche, alle frei von Feindschaft, wanderten gemeinsam umher. Als sie die Schönheit Ramas sahen, während er auf der Jagd ging, waren die Hirschherden besonders erfreut. Alle Wälder der Götter, die es irgendwo in der Welt gibt, blickten mit Neid auf Ramas Wald. Der Ganges, der Sarasvati, die Yamuna, Tochter der Sonne, die Narmada, Tochter Mekalas, und der gesegnete Godavari, alle Seen, die Ozeane und die vielen Flüsse und Ströme sprachen lobend über den Mandakini. Die Berge des Sonnenaufgangs und des Sonnenuntergangs, Kailasa, Mandara und Meru, die Wohnstatt aller Götter, der Himalaya und alle anderen Berge, die es gibt, alle priesen den Ruhm von Chitrakut. Das Vindhya-Gebirge war so erfreut, dass seine Freude nicht in seinem Herzen Platz fand, denn es hatte großen Ruhm ohne jede Mühe erlangt.
Doha 138
चित्रकूट के बिहग मृग बेलि बिटप तृन जाति।पुन्य पुंज सब धन्य अस कहहिं देव दिन राति।।138।।
citrakūṭa ke bihaga mṛga beli biṭapa tṛna jāti |punya puṁja saba dhanya asa kahahiṁ deva dina rāti ||138||
Die Vögel und Hirsche von Chitrakuta, seine Schlingpflanzen, Bäume und jede Art von Gras, sind alles Haufen von Verdienst und wahrhaft gesegnet: so sagen die Götter Tag und Nacht.
Chaupai 139.1-4
नयनवंत रघुबरहि बिलोकी।पाइ जनम फल होहिं बिसोकी।।
परसि चरन रज अचर सुखारी।भए परम पद के अधिकारी।।
सो बनु सैलु सुभायँ सुहावन।मंगलमय अति पावन पावन।।
महिमा कहिअ कवनि बिधि तासू।सुखसागर जहँ कीन्ह निवासू।।
पय पयोधि तजि अवध बिहाई।जहँ सिय लखनु रामु रहे आई।।
कहि न सकहिं सुषमा जसि कानन।जौं सत सहस होंहिं सहसानन।।
सो मैं बरनि कहौं बिधि केहीं।डाबर कमठ कि मंदर लेहीं।।
सेवहिं लखनु करम मन बानी।जाइ न सीलु सनेहु बखानी।।
nayanavaṁta raghubarahi bilokī |pāi janama phala hohiṁ bisokī ||
parasi carana raja acara sukhārī |bhae parama pada ke adhikārī ||
so banu sailu subhāyã suhāvana |maṁgalamaya ati pāvana pāvana ||
mahimā kahia kavani bidhi tāsū |sukhasāgara jahã kīnha nivāsū ||
paya payodhi taji avadha bihāī |jahã siya lakhanu rāmu rahe āī ||
kahi na sakahiṁ suṣamā jasi kānana |jauṁ sata sahasa hoṁhiṁ sahasānana ||
so maiṁ barani kahauṁ bidhi kehīṁ |ḍābara kamaṭha ki maṁdara lehīṁ ||
sevahiṁ lakhanu karama mana bānī |jāi na sīlu sanehu bakhānī ||
Alle, die Augen haben, erblicken den Besten der Raghus, erlangen die Frucht ihrer Geburt und werden frei von Kummer. Die unbeweglichen Wesen, berührt vom Staub seiner Füße, wurden glücklich und wurden Erben des höchsten Zustands. Dieser Wald und dieser Berg sind von Natur aus schön, voller Segen und heiliger als das Heiligste. Wie kann seine Größe erzählt werden, wo der Ozean der Seligkeit seine Wohnung gemacht hat? Den Ozean der Milch verlassend und Ayodhya aufgebend, kamen Sita, Lakshmana und Rama und wohnten dort. Selbst wenn es hunderttausend tausendköpfige Sheshas gäbe, könnten sie die Schönheit jenes Waldes nicht beschreiben. Wie kann ich ihn dann beschreiben? Kann eine Schildkröte aus einer Pfütze den Berg Mandara heben? Lakshmana dient ihnen mit Tat, Geist und Wort; seine sanfte Natur und seine Liebe können nicht beschrieben werden.
Doha 139
छिनु छिनु लखि सिय राम पद जानि आपु पर नेहु।करत न सपनेहुँ लखनु चितु बंधु मातु पितु गेहु।।139।।
chinu chinu lakhi siya rāma pada jāni āpu para nehu |karata na sapanehũ lakhanu citu baṁdhu mātu pitu gehu ||139||
Augenblick für Augenblick betrachtete Lakshmana die Füße von Sita und Rama, und da er ihre Liebe zu ihm kannte, richtete er seinen Sinn nicht einmal im Traum auf Bruder, Mutter, Vater oder Heim.
Inside Prakarana 14
The dialogue
- Listenerश्रद्धालु-मन (सामान्य श्रोता/पाठक; परंपरागत फ्रेम में: भारद्वाज)
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता के अनुसार दोहा 130–131 के ‘भक्त-लक्षण’ का पाठ/श्रवण चित्त-शुद्धि, परदोष-दर्शन से निवृत्ति, और शरणागति की दृढ़ता देता है; चित्रकूट-प्रसंग (132–139) का पाठ ‘तीर्थ-स्मरण’ के समान पुण्यकारी माना जाता है और गृहस्थ/वनस्थ दोनों के लिए ‘राम-निवास’ (मन में) की सिद्धि का साधन कहा जाता है।
सामान्य सत्संग-परंपरा में शरणागति-प्रधान संपुट जोड़ा जाता है: ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम रामेति रामेति…’ (नाम-संपुट) — विशेषतः दोहा 131 के बाद, क्योंकि वहीं ‘बसहु निरंतर तासु मन’ का शरण-निष्कर्ष आता है।
Ask anything about Prakarana 14 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
