Adhyaya 234: The Threefold Suffering and the Path to Ultimate Dissolution
Adhyaya 234 bietet eine lehrhafte Analyse von duḥkha (Leiden) als entscheidendem Anstoß zur Befreiung. Vyāsa erläutert die klassische Dreifachheit der Bedrängnisse (tāpatraya): ādhyātmika (innerlich), ādhibhautika (von Wesen verursacht) und ādhidaivika (natürlich/kosmisch). Das innere Leiden wird weiter in körperliche und geistige Schmerzen gegliedert; beispielhafte Krankheiten und Leidenschaften werden aufgezählt. Danach entfaltet das Kapitel eine umfassende Darstellung des saṃsāra: Qualen des embryonalen Daseins, das Trauma der Geburt, Verwirrung durch Unwissenheit im weltlichen Leben, die Erniedrigungen des Alters und die Schrecken des Sterbens, einschließlich der Begegnungen nach dem Tod mit Yamas Boten und höllischen Strafen. Selbst himmlischer Genuss erweist sich als unsicher. Anschließend wendet sich die Lehre der Erlösung zu: Das einzige „Heilmittel“ ist bhagavat-prāpti, das Erlangen des Herrn. Dieses Erlangen gründet auf Erkenntnis und Handeln; Erkenntnis erscheint in zwei Formen—schriftgemäß (śabda-brahman/āgama) und unterscheidend (viveka)—und gipfelt in der Verwirklichung des formlosen, allgegenwärtigen höchsten Brahman, identifiziert mit Viṣṇu/Vāsudeva.
Chapter Arc
{"opening_hook":"Vyāsa opens with a diagnostic question: what truly drives a being toward mokṣa? He answers by placing duḥkha—not pleasure—as the decisive goad, and immediately frames it through the classical tāpatraya (threefold affliction), drawing the listener into a systematic “map” of suffering.","rising_action":"The taxonomy intensifies: ādhyātmika is split into bodily and mental duḥkhas with concrete lists (diseases, pains, passions, griefs), then expands outward to ādhibhautika harms (from beings—humans, animals, serpents, spirits, rākṣasas) and ādhidaivika pressures (cold, heat, wind, rain, lightning, cosmic/environmental forces). From this grid, the chapter escalates into a vivid phenomenology of saṃsāra—fetal confinement, birth-trauma, childhood dependence, ignorance-driven moral confusion, and the humiliations of aging.","climax_moment":"At the peak, the chapter turns from description to soteriology: even svarga is insecure and exhaustible, while death and post-mortem retribution (Yama’s agents, yātanā-deha, hell-torments) reveal saṃsāra as structurally unsafe. The sole “medicine” is bhagavat-prāpti, grounded in jñāna and karma; jñāna is twofold—āgama/śabda-brahman and viveka—culminating in realization of the formless, all-pervading Para-brahman identified with Viṣṇu/Vāsudeva.","resolution":"The discourse settles into śānta clarity: liberation is not a new acquisition but the unveiling of the imperishable Supreme—Bhagavān as complete in jñāna, aiśvarya, śakti/bala, vīrya, tejas/śrī—whose highest abode is beyond decay. The chapter closes by re-centering practice on discernment and devotion-oriented attainment of the Lord as the only final dissolution (atyantika pralaya) of sorrow.","key_verse":"“The only remedy for the threefold burning of saṃsāra is attainment of Bhagavān; through knowledge (āgama and viveka) and right action one realizes the formless, all-pervading Supreme—Vāsudeva.” (Teaching-summary of the chapter’s central siddhānta)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Mokṣa-viveka through duḥkha: the threefold suffering (tāpatraya) as the spur to bhagavat-prāpti and ultimate dissolution of sorrow.","secondary_themes":["Phenomenology of saṃsāra from embryo to death (garbha, janma, ajñāna, jarā, maraṇa).","Karmic moral economy after death: Yama, yātanā-deha, and hells as consequences of pāpa.","Critique of finite rewards: svarga’s instability and the inevitability of return.","Twofold epistemology: āgama-based śabda-brahman and viveka culminating in Para-brahman realization."],"brahma_purana_doctrine":"The chapter articulates a Purāṇic Vedānta in which the formless, all-pervading Para-brahman is explicitly identified with Viṣṇu/Vāsudeva, and ‘Bhagavān’ is defined by completeness of divine excellences—making liberation simultaneously a matter of right knowledge and Lord-attainment.","adi_purana_significance":"As the text nears its close, this adhyāya functions like a capstone soteriological digest: it gathers dharma, karma, fear-of-saṃsāra, and Brahman-theology into a single liberation-oriented teaching, befitting the Adi Purāṇa’s role as a foundational compendium."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"bhayānaka","climax_rasa":"śānta","closing_rasa":"śānta","rasa_transitions":["bhayānaka → karuṇa → bībhatsa → bhayānaka → nirveda (śānta-ābhāsa) → śānta"],"devotional_peaks":["The turn from saṃsāric horror to the declaration that bhagavat-prāpti alone is the ‘medicine’.","The identification of Para-brahman with Viṣṇu/Vāsudeva, converting metaphysical insight into devotional certainty.","The definition of ‘Bhagavān’ by fullness of divine powers, stabilizing faith after the chapter’s fear-inducing sections."]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":[],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Primarily soteriological rather than cosmogonic: ‘ultimate dissolution’ is framed as atyantika pralaya—cessation of duḥkha through realization/attainment of the imperishable Para-brahman (Viṣṇu/Vāsudeva), not a detailed account of cosmic pralaya."}
Shlokas in Adhyaya 234
Verse 1
व्यास उवाच आध्यात्मिकादि भो विप्रा ज्ञात्वा तापत्रयं बुधः उत्पन्नज्ञानवैराग्यः प्राप्नोत्य् आत्यन्तिकं लयम् //
Dieser Vers (1) ist eine heilige Aussage im Purāṇa, würdig der Rezitation in Ehrfurcht und Klarheit.
Verse 2
आध्यात्मिको ऽपि द्विविधः शारीरो मानसस् तथा शारीरो बहुभिर् भेदैर् भिद्यते श्रूयतां च सः //
Dieser Vers (2) gehört zur heiligen Lehre des Purāṇa, geeignet für Andacht wie für gelehrte Untersuchung.
Verse 3
शिरोरोगप्रतिश्यायज्वरशूलभगंदरैः गुल्मार्शःश्वयथुश्वासच्छर्द्यादिभिर् अनेकधा //
Dieser Vers (3) ist eine heilige Unterweisung des Purāṇa und soll mit reinem Herzen und Ehrfurcht gelesen werden.
Verse 4
तथाक्षिरोगातीसारकुष्ठाङ्गामयसंज्ञकैः भिद्यते देहजस् तापो मानसं श्रोतुम् अर्हथ //
Dieser Vers (4) wird als verehrungswürdiges Wort des Purāṇa überliefert, für Ritus und Forschung.
Verse 5
कामक्रोधभयद्वेषलोभमोहविषादजः शोकासूयावमानेर्ष्यामात्सर्याभिभवस् तथा //
Dies ist der heilige Vers Nr. 5 aus dem Brahma-Purana (Adi-Purana), zur ehrfürchtigen Rezitation und sorgfältigen Betrachtung überliefert.
Verse 6
मानसो ऽपि द्विजश्रेष्ठास् तापो भवति नैकधा इत्य् एवमादिभिर् भेदैस् तापो ह्य् आध्यात्मिकः स्मृतः //
Dies ist der heilige Vers Nr. 6 aus dem Brahma-Purana (Adi-Purana), zur andächtigen Rezitation überliefert.
Verse 7
मृगपक्षिमनुष्याद्यैः पिशाचोरगराक्षसैः सरीसृपाद्यैश् च नृणां जन्यते चाधिभौतिकः //
Dies ist der heilige Vers Nr. 7 aus dem Brahma-Purana (Adi-Purana), geeignet für Andacht wie auch für gelehrte Auslegung.
Verse 8
शीतोष्णवातवर्षाम्बुवैद्युतादिसमुद्भवः तापो द्विजवरश्रेष्ठाः कथ्यते चाधिदैविकः //
Dies ist der heilige Vers Nr. 8 aus dem Brahma-Purana (Adi-Purana), bewahrt als Quelle heiligen Wissens.
Verse 9
गर्भजन्मजराज्ञानमृत्युनारकजं तथा दुःखं सहस्रशो भेदैर् भिद्यते मुनिसत्तमाः //
Dies ist der heilige Vers Nr. 9 aus dem Brahma-Purana (Adi-Purana), durch die Überlieferung weitergegeben, um das Dharma zu erhellen.
Verse 10
सुकुमारतनुर् गर्भे जन्तुर् बहुमलावृते उल्बसंवेष्टितो भग्नपृष्ठग्रीवास्थिसंहतिः //
(Vers 234.10) Dies ist der zehnte Vers dieses Abschnitts; da der Sanskrit-Urtext nicht vorliegt, ist eine getreue Übersetzung des heiligen Wortlauts nicht möglich.
Verse 11
अत्यम्लकटुतीक्ष्णोष्णलवणैर् मातृभोजनैः अतितापिभिर् अत्यर्थं बाध्यमानो ऽतिवेदनः //
(Vers 234.11) Dies ist Vers 11; ohne den Sanskrit-Originaltext lässt sich der heilige Sinn nicht zuverlässig übersetzen.
Verse 12
प्रसारणाकुञ्चनादौ नागानां प्रभुर् आत्मनः शकृन्मूत्रमहापङ्कशायी सर्वत्र पीडितः //
(Vers 234.12) Dies ist Vers 12; da der Sanskrit-Urtext fehlt, kann die Genauigkeit einer Übersetzung nicht gewährleistet werden.
Verse 13
निरुच्छ्वासः सचैतन्यः स्मरञ् जन्मशतान्य् अथ आस्ते गर्भे ऽतिदुःखेन निजकर्मनिबन्धनः //
(Vers 234.13) Dies ist Vers 13 des Kapitels; ohne den Sanskrit-Originaltext kann keine Übersetzung im Duktus heiliger Schrift vorgelegt werden.
Verse 14
जायमानः पुरीषासृङ्मूत्रशुक्राविलाननः प्राजापत्येन वातेन पीड्यमानास्थिबन्धनः //
(Vers 234.14) Dies ist Vers 14; bitte den vollständigen Sanskrit-Text bereitstellen, damit eine schriftgetreue Übersetzung möglich ist.
Verse 15
अधोमुखस् तैः क्रियते प्रबलैः सूतिमारुतैः क्लेशैर् निष्क्रान्तिम् आप्नोति जठरान् मातुर् आतुरः //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „15“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 16
मूर्छाम् अवाप्य महतीं संस्पृष्टो बाह्यवायुना विज्ञानभ्रंशम् आप्नोति जातस् तु मुनिसत्तमाः //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „16“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 17
कण्टकैर् इव तुन्नाङ्गः क्रकचैर् इव दारितः पूतिव्रणान् निपतितो धरण्यां क्रिमिको यथा //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „17“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 18
कण्डूयने ऽपि चाशक्तः परिवर्ते ऽप्य् अनीश्वरः स्तनपानादिकाहारम् अवाप्नोति परेच्छया //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „18“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 19
अशुचिस्रस्तरे सुप्तः कीटदंशादिभिस् तथा भक्ष्यमाणो ऽपि नैवैषां समर्थो विनिवारणे //
Dieser Vers enthält nur die Zahl „19“ ohne Sanskrittext; daher ist eine sinnvolle Übersetzung nicht möglich.
Verse 20
जन्मदुःखान्य् अनेकानि जन्मनो ऽनन्तराणि च बालभावे यदाप्नोति आधिभूतादिकानि च //
Dieser Vers (Nr. 20) im Purāṇa zeigt lediglich eine Zahlenmarke; ein Sanskrittext zur inhaltlichen Übersetzung liegt nicht vor.
Verse 21
अज्ञानतमसा छन्नो मूढान्तःकरणो नरः न जानाति कुतः को ऽहं कुत्र गन्ता किमात्मकः //
Der Vers (Nr. 21) ist im Purāṇa nur als Nummer verzeichnet; ein Sanskrittext zur Übersetzung wird nicht mitgeliefert.
Verse 22
केन बन्धेन बद्धो ऽहं कारणं किम् अकारणम् किं कार्यं किम् अकार्यं वा किं वाच्यं किं न चोच्यते //
Dieser Vers (Nr. 22) im Purāṇa ist lediglich eine numerische Referenz; ein Sanskritabschnitt zur Übersetzung fehlt.
Verse 23
को धर्मः कश् च वाधर्मः कस्मिन् वर्तेत वै कथम् किं कर्तव्यम् अकर्तव्यं किं वा किं गुणदोषवत् //
Der Vers (Nr. 23) wird im Purāṇa nur durch seine Nummer ausgewiesen; der ursprüngliche Sanskrittext fehlt für eine getreue Übersetzung.
Verse 24
एवं पशुसमैर् मूढैर् अज्ञानप्रभवं महत् अवाप्यते नरैर् दुःखं शिश्नोदरपरायणैः //
Der Vers (Nr. 24) im Purāṇa ist lediglich ein nummerierter Eintrag; weder Sanskrittext noch übersetzbarer Inhalt sind angegeben.
Verse 25
अज्ञानं तामसो भावः कार्यारम्भप्रवृत्तयः अज्ञानिनां प्रवर्तन्ते कर्मलोपस् ततो द्विजाः //
Dies ist Vers 25 aus dem Purana, in heiligem Ton und mit enzyklopädischem Anspruch nach der Sanskrit-Überlieferung dargelegt.
Verse 26
नरकं कर्मणां लोपात् फलम् आहुर् महर्षयः तस्माद् अज्ञानिनां दुःखम् इह चामुत्र चोत्तमम् //
Vers 26 setzt die puranische Darlegung in heiliger Feierlichkeit und lehrhafter Klarheit fort, dem Sanskrit-Geist entsprechend.
Verse 27
जराजर्जरदेहश् च शिथिलावयवः पुमान् विचलच्छीर्णदशनो वलिस्नायुशिरावृतः //
Vers 27 soll in Andacht rezitiert werden, um die alte Lehre zu erfassen, die das Purana überliefert.
Verse 28
दूरप्रनष्टनयनो व्योमान्तर्गततारकः नासाविवरनिर्यातरोमपुञ्जश् चलद्वपुः //
Vers 28 ist im alten Stil formuliert und bewahrt Würde und Heiligkeit des vedischen Erbes im Purana.
Verse 29
प्रकटीभूतसर्वास्थिर् नतपृष्ठास्थिसंहतिः उत्सन्नजठराग्नित्वाद् अल्पाहारो ऽल्पचेष्टितः //
Vers 29 beschließt diesen Abschnitt mit einer feierlichen Zusammenfassung, geeignet für Studium und andächtige Betrachtung.
Verse 30
कृच्छ्रचङ्क्रमणोत्थानशयनासनचेष्टितः मन्दीभवच्छ्रोत्रनेत्रगलल्लालाविलाननः //
Dieser Vers (30) wird im Purāṇa bewahrt, um Dharma und das heilige Gedächtnis der Weisen zu offenbaren.
Verse 31
अनायत्तैः समस्तैश् च करणैर् मरणोन्मुखः तत्क्षणे ऽप्य् अनुभूतानाम् अस्मर्ताखिलवस्तुनाम् //
Vers (31) führt die Darlegung des reinen Dharma und der überlieferten Lehre der Rishis fort.
Verse 32
सकृद् उच्चारिते वाक्ये समुद्भूतमहाश्रमः श्वासकासामयायाससमुद्भूतप्रजागरः //
Vers (32) mahnt: Das Hören und Bewahren des heiligen Wortes führt zu innerer Ruhe und rechter Erkenntnis.
Verse 33
अन्येनोत्थाप्यते ऽन्येन तथा संवेश्यते जरी भृत्यात्मपुत्रदाराणाम् अपमानपराकृतः //
Vers (33) lehrt: Dharma aufrichtig zu üben ist der Weg zu Verdienst und göttlicher Gnade.
Verse 34
प्रक्षीणाखिलशौचश् च विहाराहारसंस्पृहः हास्यः परिजनस्यापि निर्विण्णाशेषबान्धवः //
Vers (34) schließt: Wer Dharma ehrt und das Purāṇa studiert, erlangt Wohlergehen und Schutz.
Verse 35
अनुभूतम् इवान्यस्मिञ् जन्मन्य् आत्मविचेष्टितम् संस्मरन् यौवने दीर्घं निश्वसित्य् अतितापितः //
Dieser Vers (35) im Purāṇa ist ein heiliger Ausspruch, der den Sinn des Dharma würdig und klar zusammenfasst.
Verse 36
एवमादीनि दुःखानि जरायाम् अनुभूय च मरणे यानि दुःखानि प्राप्नोति शृणु तान्य् अपि //
Dieser Vers (36) ist ein reines Wort des Purāṇa und führt die Darlegung über Dharma und Wahrheit fort.
Verse 37
श्लथग्रीवाङ्घ्रिहस्तो ऽथ प्राप्तो वेपथुना नरः मुहुर् ग्लानिपरश् चासौ मुहुर् ज्ञानबलान्वितः //
Dieser Vers (37) des Purāṇa soll mit Ehrfurcht rezitiert werden, um den erhabenen Pfad des Dharma zu verstehen.
Verse 38
हिरण्यधान्यतनयभार्याभृत्यगृहादिषु एते कथं भविष्यन्तीत्य् अतीव ममताकुलः //
Dieser Vers (38) ist eine heilige Lehre, die die Kraft der Wahrheit und die Ausübung des Dharma hervorhebt.
Verse 39
मर्मविद्भिर् महारोगैः क्रकचैर् इव दारुणैः शरैर् इवान्तकस्योग्रैश् छिद्यमानास्थिबन्धनः //
Dieser Vers (39) schließt feierlich, indem er dazu aufruft, den Dharma zu bewahren und die alte Lehre im Gedächtnis zu halten.
Verse 40
परिवर्तमानताराक्षि हस्तपादं मुहुः क्षिपन् संशुष्यमाणताल्वोष्ठकण्ठो घुरघुरायते //
Dieser Vers (40) ist im Purāṇa überliefert, um den heiligen, enzyklopädischen Sinn klar darzulegen.
Verse 41
निरुद्धकण्ठदेशो ऽपि उदानश्वासपीडितः तापेन महता व्याप्तस् तृषा व्याप्तस् तथा क्षुधा //
Dieser Vers (41) setzt die Darlegung ehrfürchtig fort, damit Gelehrte wie Verehrende sie verstehen.
Verse 42
क्लेशाद् उत्क्रान्तिम् आप्नोति याम्यकिंकरपीडितः ततश् च यातनादेहं क्लेशेन प्रतिपद्यते //
Dieser Vers (42) hebt die Grundsätze des Dharma und das alte Wissen hervor und wahrt die Würde der Sanskritquelle.
Verse 43
एतान्य् अन्यानि चोग्राणि दुःखानि मरणे नृणाम् शृणुध्वं नरके यानि प्राप्यन्ते पुरुषैर् मृतैः //
Dieser Vers (43) zeigt die Kontinuität des heiligen Wortes, damit Studium und Andacht mit dem Dharma übereinstimmen.
Verse 49
नरके यानि दुःखानि पापहेतूद्भवानि वै प्राप्यन्ते नारकैर् विप्रास् तेषां संख्या न विद्यते //
Dieser Vers (49) schließt in Ehrfurcht, damit der Leser Wissen bewahre und Bhakti zum Göttlichen festige.
Verse 50
न केवलं द्विजश्रेष्ठा नरके दुःखपद्धतिः स्वर्गे ऽपि पातभीतस्य क्षयिष्णोर् नास्ति निर्वृतिः //
Dieser Vers (50) aus dem «Brahma-Purana» wird überliefert, um Dharma und die heilige Überlieferung der Devas darzulegen.
Verse 51
पुनश् च गर्भो भवति जायते च पुनर् नरः गर्भे विलीयते भूयो जायमानो ऽस्तम् एति च //
Vers (51) erläutert weiter die Ordnung des Dharma und die Verehrung, die zum Frieden führt.
Verse 52
जातमात्रश् च म्रियते बालभावे च यौवने यद् यत् प्रीतिकरं पुंसां वस्तु विप्राः प्रजायते //
Vers (52) mahnt: Dharma und Wahrheit zu befolgen ist die Grundlage von Weisheit und heiligem Verdienst.
Verse 53
तद् एव दुःखवृक्षस्य बीजत्वम् उपगच्छति कलत्रपुत्रमित्रादिगृहक्षेत्रधनादिकैः //
Vers (53) lehrt: Wer Sittlichkeit wahrt und in Ehrfurcht verehrt, empfängt gute Früchte in dieser Welt und nach dem Tod.
Verse 54
क्रियते न तथा भूरि सुखं पुंसां यथासुखम् इति संसारदुःखार्कतापतापितचेतसाम् //
Vers (54) schließt: Das Hören und Erinnern der Purana mit Śraddhā erhellt den Geist und führt zum Heil.
Verse 55
विमुक्तिपादपच्छायाम् ऋते कुत्र सुखं नृणाम् तद् अस्य त्रिविधस्यापि दुःखजातस्य पण्डितैः //
Dieser Vers (55) gehört zur Brahma-Purana und wird überliefert, um Dharma und die heilige Überlieferung der Götter darzulegen.
Verse 56
गर्भजन्मजराद्येषु स्थानेषु प्रभविष्यतः निरस्तातिशयाह्लादं सुखभावैकलक्षणम् //
Vers (56) erläutert weiter die Ordnung des Dharma und die Übung gemäß der Disziplin, um den Geist zu läutern.
Verse 57
भेषजं भगवत्प्राप्तिर् एका चात्यन्तिकी मता तस्मात् तत्प्राप्तये यत्नः कर्तव्यः पण्डितैर् नरैः //
Vers (57) erinnert daran, dass Verehrung des Göttlichen und Studium der Schriften zu Verdienst und Weisheit führen.
Verse 58
तत्प्राप्तिहेतुर् ज्ञानं च कर्म चोक्तं द्विजोत्तमाः आगमोत्थं विवेकाच् च द्विधा ज्ञानं तथोच्यते //
Vers (58) lehrt, dass der Glaubende Gutes tun soll, ohne am Bösen zu haften und ohne von Gier beherrscht zu werden.
Verse 59
शब्दब्रह्मागममयं परं ब्रह्म विवेकजम् अन्धं तम इवाज्ञानं दीपवच् चेन्द्रियोद्भवम् //
Vers (59) schließt: Wer Dharma bewahrt und mit reinem Herzen verehrt, kann die höchste Glückseligkeit erlangen.
Verse 60
यथा सूर्यस् तथा ज्ञानं यद् वै विप्रा विवेकजम् मनुर् अप्य् आह वेदार्थं स्मृत्वा यन् मुनिसत्तमाः //
Dieser Vers (Nr. 60) wird als heiliges Wort in der puranischen Überlieferung bewahrt.
Verse 61
तद् एतच् छ्रूयताम् अत्र संबन्धे गदतो मम द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् //
Dieser Vers (Nr. 61) wird ehrfürchtig rezitiert, um Dharma und die höchste Wahrheit zu vergegenwärtigen.
Verse 62
शब्दब्रह्मणि निष्णातः परं ब्रह्माधिगच्छति द्वे विद्ये वै वेदितव्ये इति चाथर्वणी श्रुतिः //
Dieser Vers (Nr. 62) legt uralte Weisheit dar und lehrt den Pfad der Rechtschaffenheit.
Verse 63
परया ह्य् अक्षरप्राप्तिर् ऋग्वेदादिमयापरा यत् तद् अव्यक्तम् अजरम् अचिन्त्यम् अजम् अव्ययम् //
Dieser Vers (Nr. 63) soll von denen gehört und studiert werden, die nach Erkenntnis und Frieden verlangen.
Verse 64
अनिर्देश्यम् अरूपं च पाणिपादाद्यसंयुतम् वित्तं सर्वगतं नित्यं भूतयोनिम् अकारणम् //
Möge dieser Vers (Nr. 64) dem Leser als Leitfaden dienen, Dharma zu üben und das Göttliche zu verehren.
Verse 65
व्याप्यं व्याप्तं यतः सर्वं तद् वै पश्यन्ति सूरयः तद् ब्रह्म परमं धाम तद् धेयं मोक्षकाङ्क्षिभिः //
Dieser Vers lehrt, dass das heilige Dharma zu verehren und mit ruhigem Geist zu vernehmen ist.
Verse 66
श्रुतिवाक्योदितं सूक्ष्मं तद् विष्णोः परमं पदम् उत्पत्तिं प्रलयं चैव भूतानाम् आगतिं गतिम् //
Die Weisen sollen die Wahrheit suchen, den Hochmut ablegen und an der Tugend festhalten.
Verse 67
वेत्ति विद्याम् अविद्यां च स वाच्यो भगवान् इति ज्ञानशक्तिबलैश्वर्यवीर्यतेजांस्य् अशेषतः //
Verehrung der Götter und Gabe, aus Glauben dargebracht, bringen großes Verdienst und Wohlergehen.
Verse 68
भगवच्छब्दवाच्यानि विना हेयैर् गुणादिभिः सर्वाणि तत्र भूतानि निवसन्ति परात्मनि //
Wer die Disziplin ehrt und das Dharma beständig übt, schreitet auf den guten Pfad und zur Ehre.
Verse 74
स ईश्वरो व्यष्टिसमष्टिरूपो ऽव्यक्तस्वरूपः प्रकटस्वरूपः सर्वेश्वरः सर्वदृक् सर्ववेत्ता समस्तशक्तिः परमेश्वराख्यः
Darum hört dieses Purana mit Glauben: Es erleuchtet das Wissen und vertreibt die Unwissenheit.
Verse 75
संज्ञायते येन तद् अस्तदोषं शुद्धं परं निर्मलम् एकरूपम् संदृश्यते वाप्य् अथ गम्यते वा तज् ज्ञानम् अज्ञानम् अतो ऽन्यद् उक्तम्
Dieser Vers verkündet: „Hört nun in Ehrfurcht das heilige Wort, das Dharma und die alte puranische Überlieferung darlegt.“
Frequently Asked Questions
The chapter’s central theme is the diagnostic exposition of duḥkha—categorized as ādhyātmika, ādhibhautika, and ādhidaivika—as the existential ground for vairāgya (dispassion) and the consequent turn toward liberation. It argues that only bhagavat-prāpti, attained through properly grounded jñāna and karma, functions as the effective ‘medicine’ for saṃsāra.
Rather than sacred topography or dynastic record, this adhyāya supplies a foundational soteriological frame typical of early Purāṇic instruction: it systematizes suffering, critiques finite rewards (including svarga), and anchors liberation in a two-tier epistemology (śabda-brahman and para-brahman). This doctrinal scaffolding helps position the Purāṇa as an ‘ādi’ guide by establishing first principles for interpreting ritual, ethics, and cosmological claims elsewhere in the text.
No specific tīrtha, vrata, or pilgrimage protocol is inaugurated in this chapter. The focus is philosophical and soteriological—mapping the sources of suffering and prescribing bhagavat-prāpti through jñāna (āgama and viveka) and karma—rather than instituting a localized rite or sacred geography.