Atharva Veda 6.122.1: Kanda 6, Anuvaka 13, Sukta 122, Mantra 1

Sukta 122

Sanskrit (Devanagari)

तृतीयो नाकः। ए॒तं भा॒गं परि॑ ददामि वि॒द्वान् विश्व॑कर्मन् प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑ । अ॒स्माभि॑र्द॒त्तं ज॒रसः॑ प॒रस्ता॒दच्छि॑न्नं॒ तन्तु॒मनु॒ सं त॑रेम

Sanskrit recitationAtharva Veda 6.122.1

IAST Transliteration

tṛtī́yo nā́kaḥ | etáṃ bhāgáṃ pári dadāmi vidvā́n víśvakarman prathamajā́ ṛtásya | asmā́bhir dattáṃ járasaḥ parástād ácchinnaṃ tántum ánu sáṃ tarema

English Translation (Griffith/Whitney)

The third heaven: this portion do I, the knowing one, bestow—O Viśvakarman, first-born of Order. What by us is given, beyond old age—along the unbroken thread may we pass wholly over.

Translation

Der dritte Himmel: diesen Anteil gebe ich, der Wissende, hin — o Viśvakarman, Erstgeborener des ṛta (der Ordnung). Was von uns gegeben ist, jenseits des Alters: entlang des ungerissenen Fadens mögen wir ganz hinübergehen.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तृतीयः: third
• तृतीयः: विशेषण (कर्तृ/विषय-सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)

• नाकः: heaven; celestial world
• नाकः: कर्तृ/विषय
• Type: Noun
• Root: नाक (प्रातिपदिक)

• एतम्: this
• एतम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भागम्: share; portion
• भागम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)

• परि: around; fully
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• ददामि: I give
• ददामि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दा (दाने)

• विद्वान्: knowing; wise
• विद्वान्: कर्तृ (ददामि-कर्तृ का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विद् (ज्ञाने) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• विश्वकर्मन्: O Viśvakarman
• विश्वकर्मन्: सम्बोधन
• Type: Noun (Vocative)
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)

• प्रथमजा: first-born
• प्रथमजा: विशेषण (विश्वकर्मन्-सम्बोधन का)
• Type: Adjective
• Root: प्रथमज (प्रातिपदिक)

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order/truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: ऋत (प्रातिपदिक)

• अस्माभिः: by us
• अस्माभिः: करण/कर्तृ-सहकार (agent-instrumental: ‘by us’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दत्तम्: given
• दत्तम्: कर्म-विशेषण (भागम्/तन्तुम् आदि का)
• Type: Participle
• Root: दा (दाने) → दत्त (क्त-कृदन्त)

• जरसः: of old age; of decay
• जरसः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: जरस् (प्रातिपदिक)

• परस्तात्: from beyond; further than
• परस्तात्: अधिकरण (locative sense: ‘beyond’)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्तात्

• अच्छिन्नम्: unbroken; not cut
• अच्छिन्नम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective/Participle
• Root: छिद् (छेदने) → अच्छिन्न (नञ्-उपपद + क्त-कृदन्त)

• तन्तुम्: thread; cord
• तन्तुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तन्तु (प्रातिपदिक)

• अनु: along; following
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• सम्: together; completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम्

• तरेम: may we cross over; may we pass
• तरेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तॄ (तरणे)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (not specified in input)

Devata: Viśvakarman; Ṛta as underlying principle

Chandas: Mixed/irregular (opening nominal clause + triṣṭubh-like movement; exact meter requires full hymn scansion)

Mantra Rasa

Primary: shanta

Secondary: adbhuta