Atharva Veda 5.23.9: Kanda 5, Anuvaka 3, Sukta 23, Mantra 9

Sukta 23

Sanskrit (Devanagari)

त्रि॒शी॒र्षाणं॑ त्रिक॒कुदं॒ क्रिमिं॑ सा॒रङ्ग॒मर्जु॑नम्। शृ॒णाम्य॑स्य पृ॒ष्टीरपि॑ वृश्चामि॒ यच्छिरः॑

IAST Transliteration

triśīrṣā́ṇaṃ trikakúdaṃ krimíṃ sāráṅgam árjunam | śṛṇā́my asya pṛṣṭī́r ápi vṛścāmi yác chíraḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The three-headed, three-humped worm, the spotted, the bright—him I shatter: his ribs I break; yea, I cut away that head of his.

Translation

Den dreiköpfigen, dreihöckerigen Wurm, den gefleckten, den glänzenden, den zerschmettere ich, seine Rippen breche ich, ja, ich schneide jenes Haupt von ihm ab.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिशीर्षाणम्: three-headed (one)
• त्रिशीर्षाणम्: कर्म
• Type: Noun (बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासान्त) used adjectivally
• Root: त्रि-शीर्षन् (प्रातिपदिक)

• त्रिककुदम्: three-humped / having three protuberances
• त्रिककुदम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective (समास) used adjectivally
• Root: त्रि-ककुद (प्रातिपदिक)

• क्रिमिम्: the worm (parasite)
• क्रिमिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कृमि (प्रातिपदिक)

• सारङ्गम्: the ‘sāraṅga’ (spotted/deer-like one; epithet/name)
• सारङ्गम्: कर्म
• Type: Noun (appositional epithet)
• Root: सारङ्ग (प्रातिपदिक)

• अर्जुनम्: the ‘arjuna’ (white/bright one; epithet/name)
• अर्जुनम्: कर्म
• Type: Noun (appositional epithet)
• Root: अर्जुन (प्रातिपदिक)

• शृणामि: I crush / I destroy
• शृणामि: क्रिया (कर्तृ-व्यापार) / मुख्यक्रिया
• Type: Verb
• Root: शृ (धातु; हिंसायाम्/छेदने—‘to break, crush, destroy’)

• अस्य: of this (one), his/its
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पृष्टीः: backs / ridges (lit. ‘back-parts’)
• पृष्टीः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृष्ठि (प्रातिपदिक)

• अपि: also; moreover
• अपि: सम्बन्ध/उपपद (particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• वृश्चामि: I cut off
• वृश्चामि: क्रिया (कर्तृ-व्यापार) / मुख्यक्रिया
• Type: Verb
• Root: व्रश्च् (धातु; छेदने ‘to cut off’)

• यत्: that which
• यत्: कर्म (यत्…तत्-सम्बन्धे) / विशेष्य-निर्देश
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शिरः: head
• शिरः: कर्म
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Krimi-nāśana (destructive agency; disease-personification as target)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

Primary: raudra

Secondary: vira