Atharva Veda 5.19.8: Kanda 5, Anuvaka 2, Sukta 19, Mantra 8

Sukta 19

Sanskrit (Devanagari)

तद् वै रा॒ष्ट्रमा स्र॑वति॒ नावं॑ भि॒न्नामि॑वोद॒कम्। ब्र॒ह्माणं॒ यत्र॒ हिंस॑न्ति॒ तद् रा॒ष्ट्रं ह॑न्ति दु॒च्छुना॑

Recitation with translationAtharva Veda 5.19.8

IAST Transliteration

tád vái rāṣṭrám ā́ sravati nā́vaṃ bhinnā́m ivódakám | bráhmāṇaṃ yátra híṃsanti tád rāṣṭráṃ hánti duḥchúnā ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Verily that realm runneth out and away, as water from a boat that is cloven. Where men do violence unto the Brahman, that realm—by evil ill-luck—he smiteth down.

Translation

Wahrlich, jenes Reich rinnt davon, wie Wasser aus einem gespaltenen Boot. Wo man dem Brahmanen Gewalt antut, da schlägt böse Unheilsmacht, schlimmes Geschick, jenes Reich nieder.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तत्: that (kingdom/realm)
• तत्: Karma (अनुवर्तते: ‘हन्ति’ इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वै: indeed, verily
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै (निपात)

• राष्ट्रम्: kingdom, realm
• राष्ट्रम्: Kartā (स्रवति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र (प्रातिपदिक)

• आ: towards, forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• स्रवति: flows, runs off
• स्रवति: —
• Type: Verb
• Root: √स्रु (स्रवति)

• नावम्: a boat
• नावम्: Upamā/उपमान (इव-सम्बन्धः) / Karma (इवोदकम् इत्यत्र उपमान-आधारः)
• Type: Noun
• Root: नौ (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक; अव. ‘नाव्/नौ’)

• भिन्नाम्: split, broken
• भिन्नाम्: —
• Type: Adjective (past participle)
• Root: √भिद् (क्त-प्रत्यय; ‘भिन्न’)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• उदकम्: water
• उदकम्: Upamā/उपमेय (स्रवति इत्यस्य उपमा) / Kartā (उपमावाक्ये ‘उदकं स्रवति’)
• Type: Noun
• Root: उदक (प्रातिपदिक)

• ब्रह्माणम्: the brahmin / sacred power (Brahman)
• ब्रह्माणम्: Karma (हिंसन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय-सम्बन्ध)

• हिंसन्ति: they harm, injure
• हिंसन्ति: —
• Type: Verb
• Root: √हिंस् (हिंसति)

• तत्: that
• तत्: Karma (हन्ति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• राष्ट्रम्: kingdom
• राष्ट्रम्: Karma (हन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र (प्रातिपदिक)

• हन्ति: kills, destroys
• हन्ति: —
• Type: Verb
• Root: √हन् (हन्ति)

• दुच्छुना: by evil contagion/ill-luck, by a malignant affliction
• दुच्छुना: Karaṇa
• Type: Noun (abstract/instrumental)
• Root: दुच्छुना (प्रातिपदिक; ‘दुः-छुना’ इति निघण्टु-परम्परायां ‘दुष्ट-छुना/दुष्ट-क्षति’ अर्थे)

Attribution

Rishi: Traditionally Atharvanic/Angirasa attribution for this political-ethical hymn (to be verified against Anukramaṇī for AVŚ 5.19)

Devata: Brahman (sacral power) and the moral order sustaining the rāṣṭra; duḥchunā as baneful counter-force

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV political/ethical stanzas; to be confirmed by metrical count)

Mantra Rasa

Primary: bhayankara

Secondary: shanta