Atharva Veda 20.127.2: Kanda 20, Anuvaka 13, Sukta 127, Mantra 2

Sukta 127

Sanskrit (Devanagari)

उष्ट्रा॒ यस्य॑ प्रवा॒हणो॑ व॒धूम॑न्तो द्वि॒र्दश॑ । व॒र्ष्मा रथ॑स्य॒ नि जि॑हीडते दि॒व ई॒षमा॑णा उप॒स्पृशः॑

Recitation with translationAtharva Veda 20.127.2

IAST Transliteration

uṣṭrā́ yásya pravāháṇo vadhū́manto dvírdaśa | varṣmā́ ráthasya ní jihīḍate divá ī́ṣamāṇā́ upaspṛ́śaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Camels are his forward-bearing team, with brides in train, twice ten in number. The chariot’s lofty frame is set firm; heavenward they strain, drawing near to touch.

Translation

Kamele sind sein vorwärts tragendes Gespann, mit Bräuten im Zug, zweimal zehn an der Zahl. Das hohe Gestell des Wagens ist fest gefügt; himmelwärts streben sie, herannahend, um zu berühren.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उष्ट्राः: camels
• उष्ट्राः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उष्ट्र (प्रातिपदिक)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• प्रवाहणः: carrier/vehicle (draught/transport)
• प्रवाहणः: कर्तृ (सम्बन्धितः ‘यस्य’)
• Type: Noun
• Root: प्रवाहण (प्रातिपदिक; प्र-√वह् + ल्युट्/अन प्रत्ययः; ‘वाहक/वाहन’)

• वधूमन्तः: having brides; bride-bearing
• वधूमन्तः: कर्तृ (उष्ट्राः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वधूमन्त (प्रातिपदिक; वधू + मन्त्)

• द्विर्दश: twelve
• द्विर्दश: विशेषण (संख्या)
• Type: Numeral
• Root: द्विर्दश (संख्यावाचक-प्रातिपदिक; द्वि + दश)

• वर्ष्मा: bulk, body, mass
• वर्ष्मा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वर्ष्मन् (प्रातिपदिक)

• रथस्य: of the chariot
• रथस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• नि: down, in, into
• नि: क्रियाविशेषण (उपसर्गः)
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग/अव्यय)

• जिहीडते: moves/presses on, advances (with effort)
• जिहीडते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हिड्/√हीड् (धातु; आत्मनेपद)

• दिवः: of/from heaven
• दिवः: अपादान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसारम्)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौस् (प्रातिपदिक ‘दिव्’)

• ईषमाणाः: striving, pressing forward
• ईषमाणाः: कर्तृ (उष्ट्राः/वधूमन्तः इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: ईष् (धातु) → ईषमाण (शतृ/शानच्-कृदन्त; वर्तमानकालिक)

• उपस्पृशः: touching/coming into contact; those who touch/approach
• उपस्पृशः: कर्तृ (समूहवाचक/विशेषणरूपेण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: उपस्पृश् (प्रातिपदिक; उप + √स्पृश्; ‘स्पर्शक/संस्पर्शी’)

Attribution

Rishi: Uncertain (khila/RV-style attribution not fixed here).

Devata: Implicitly the praised patron/wealth; secondarily Nārāśaṃsa as laud-power across the hymn.

Chandas: RV-style meter, likely Triṣṭubh/Jagatī mixture; requires full syllable audit.

Mantra Rasa

Primary: shringara

Secondary: adbhuta