Khanda 3

Verse 3.1

एको देवो बहुधा निविष्ट अजायमानो बहुधा विजायते । तमेतमग्निरित्यध्वर्यव उपासते । यजुरित्येष हीदं सर्वं युनक्ति । सामेति छन्दोगाः । एतस्मिन्हीदं सर्वं प्रतिष्ठितम् । विषमिति सर्पाः । सर्प इति सर्पविदः । ...

এজনাই দেৱ বহু ৰূপে সৰ্বত্ৰ নিৱিষ্ট; অজন্মা হৈয়ো বহু প্ৰকাৰেই জন্ম ধাৰণ কৰে। তেওঁক অধ্বৰ্যু যাজকসকলে ‘অগ্নি’ বুলি উপাসনা কৰে। ‘যজুঃ’ বুলি—কাৰণ তেওঁয়েই এই সকলোকে যুঞ্জিত কৰি (সংযোগ কৰি) একত্ৰ কৰে। ছান্দোগ্য গায়কসকলে তেওঁক ‘সামন্’ বুলি উপাসনা কৰে। তেওঁৰ মাজতেই এই সকলো প্ৰতিষ্ঠিত। সৰ্পসকলে তেওঁক ‘বিষ’ বুলি দেখে; সৰ্পবিদ্যাসম্পন্নসকলে তেওঁক ‘সৰ্প’ বুলি জানে। দেৱসকলে তেওঁক ‘ঊৰ্জ’ (প্ৰাণবল) বুলি; মানুহে তেওঁক ‘ৰয়ি’ (ধন-সম্পদ) বুলি মানে। অসুৰসকলে তেওঁক ‘মায়া’ বুলি; পিতৃসকলে তেওঁক ‘স্বধা’ বুলি মানে। দেৱগণবিদ্যাসম্পন্নসকলে তেওঁক ‘দেৱজন’ বুলি জানে। গন্ধৰ্বসকলে তেওঁক ‘ৰূপ’ বুলি; অপ্সৰাসসকলে তেওঁক ‘গন্ধৰ্ব’ বুলি মানে। যি যিদৰে তেওঁক উপাসে, সি তেনেদৰেই হৈ পৰে। সেয়ে ব্ৰাহ্মণে মননত ভাবিব: ‘পুৰুষৰূপ পৰব্ৰহ্ম মইয়েই।’ যি এইদৰে জানে, সি সেই ৰূপেই পৰিণত হয়।