Adhyaya 23

Verse 1

मार्कंडेय उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यमिंद्रद्युम्न निबोध मे । कलौ निवसते यत्र क्लेशहा रुक्मिणीपतिः

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে ইন্দ্ৰদ্যুম্ন, মোৰ পৰা দ্বাৰকাৰ মাহাত্ম্য জানি লোৱা—য’ত কলিযুগতো ক্লেশহাৰী, ৰুক্মিণীপতি প্ৰভু নিবাস কৰে।

Verse 2

कलौ कृष्णस्य माहात्म्यं ये शृण्वंति पठंति च । न तेषां जायते वासो यमलोके युगाष्टकम्

কলিযুগত যিসকলে কৃষ্ণৰ মাহাত্ম্য শুনে আৰু পাঠ কৰে, তেওঁলোকৰ যমলোকত বাস নহয়—আঠ যুগ পৰ্যন্তো নহয়।

Verse 3

नित्यं कृष्णकथा यस्य प्राणादपि गरीयसी । न तस्य दुर्ल्लभं किंचिदिह लोके परं नृप

হে নৃপ, যাৰ বাবে কৃষ্ণকথা সদায় প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয়, তাৰ বাবে ইহলোকে বা পৰলোকে একোৱেই দুৰ্লভ নহয়।

Verse 4

मन्वंतरसहस्रैस्तु काशीवासेन यत्फलम् । तत्फलं द्वारकावासे वसतां पंचभिर्दिनैः

সহস্ৰ সহস্ৰ মন্বন্তৰ ধৰি কাশীত বাস কৰিলে যি পুণ্যফল লাভ হয়, সেই একে পুণ্যফল দ্বাৰকাত পাঁচ দিন বাস কৰিলেই লাভ হয়।

Verse 5

कलौ निवसते यस्तु श्वपचो द्वारकां यदि । यतीनां गतिमाप्नोति प्राह ह्येवं प्रजापतिः

কলিযুগত যদি কোনো শ্বপচো (অতি নীচ জাতিৰ লোক) দ্বাৰকাত বাস কৰে, তেন্তে সি যতি-সকলৰ পৰম গতি লাভ কৰে—এইদৰে প্ৰজাপতিয়ে ঘোষণা কৰিলে।

Verse 6

द्वारकां गंतुकामं यः प्रत्यहं कुरुते नरः । फलमाप्नोति मनुजः कुरुक्षेत्रसमुद्भवम्

যি মানুহে প্ৰতিদিন দ্বাৰকাত যোৱাৰ আন্তৰিক সংকল্প কৰে, সেই মনুষ্যই কুৰুক্ষেত্ৰ তীৰ্থযাত্ৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 7

सोमग्रहे च यत्प्रोक्तं यत्फलं सोमनायके । दृष्ट्वा तत्फलमाप्नोति द्वारवत्यां जनार्द्दनम्

সোমগ্ৰহণৰ সময়ত যি ফল কোৱা হৈছে, আৰু সোমনাথত যি পুণ্যফল বৰ্ণিত—দ্বাৰৱতীত জনাৰ্দনৰ দৰ্শনে সেই একে ফল লাভ হয়।

Verse 8

पुष्करे कार्त्तिकीं कृत्वा यत्फलं वर्षकोटिभिः । तत्फलं द्वारकावासे दिनेनैकेन जायते

পুষ্কৰত কাৰ্ত্তিকী ব্ৰত কোটি কোটি বছৰে পালন কৰিলে যি পুণ্যফল হয়, সেই একে পুণ্যফল দ্বাৰকাত মাত্ৰ এক দিন বাস কৰিলেই জন্মে।

Verse 9

द्वारकायां दिनैकेन दृष्टे देवकिनंदने । फलं कोटिगुणं ज्ञेयमत्र लक्षशतोद्भवम्

দ্বাৰকাত একেদিনৰ ভিতৰতে দেৱকীনন্দনৰ দৰ্শন কৰিলে, ইয়াৰ ফল কোটি গুণ বৃদ্ধি পায় বুলি জানিবা—ইয়াত লক্ষ লক্ষ পুণ্য উৎপন্ন হয়।

Verse 10

कलौ निवसतां भूप धन्यास्तेषां मनोरथाः । कृष्णस्य दर्शने नित्यं द्वारकागमने मतिः

হে ৰাজন! কলিযুগত বাস কৰা লোকসকলৰ মনোৰথ ধন্য; যিসকলৰ মন সদায় শ্ৰীকৃষ্ণৰ দৰ্শন আৰু দ্বাৰকাগমনতেই নিবদ্ধ থাকে।

Verse 11

एकामपि द्वादशीं तु यः करोति नृपोत्तम । कृष्णस्य सन्निधौ भूप द्वारकायाः फलं शृणु

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, হে ভূপ! দ্বাৰকাৰ ফল শুনা: যি শ্ৰীকৃষ্ণৰ সন্নিধানত একোটা দ্বাদশীও পালন কৰে, সি তাৰ পুণ্যফল লাভ কৰে।

Verse 12

धन्यास्ते कृतकृत्यास्ते ते जना लोकपावनाः । दृष्टं कृष्णमुखं यैस्तु पापकोट्ययुतापहम्

ধন্য তেওঁলোক, কৃতকৃত্য তেওঁলোক, সেই লোকসকল জগত-পাৱন; যিসকলে কৃষ্ণমুখ দৰ্শন কৰিছে, কিয়নো সেয়া কোটি-কোটি পাপ নাশ কৰে।

Verse 13

यत्फलं व्रतसंयुक्तैर्वासरैः कृष्णसंयुतैः । यज्ञैर्दानैर्बृहद्भिश्च द्वारकायां तथैकया

ব্ৰতসহিত আৰু কৃষ্ণভক্তিত যুক্ত দিনসমূহে, আৰু মহাযজ্ঞ-মহাদানৰ দ্বাৰা যি ফল লাভ হয়—সেই একেই ফল দ্বাৰকাত একোটা একক আচৰণেও লাভ হয়।

Verse 14

क्षीरस्नानं प्रकुर्वंति ये नराः कृष्ण मूर्धनि । शताश्वमेधजं पुण्यं बिंदुना बिंदुना स्मृतम्

যিসকল লোকে শ্ৰীকৃষ্ণৰ মূৰ্ধ্নিত ক্ষীৰস্নান (অভিষেক) কৰে, তেনেসকলৰ প্ৰতিটো বিন্দু-বিন্দু সোঁ অশ্বমেধ যজ্ঞজ পুণ্য দান কৰে বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।

Verse 15

दधि क्षीराद्दशगुणं घृतं दध्नो दशोत्तरम् । घृताद्दशगुणं क्षौद्रं क्षौद्राद्दशगुणोत्तरम्

দধিৰ পুণ্য ক্ষীৰতকৈ দহগুণ; ঘৃত দধিতকৈ দহগুণ অধিক; মধু ঘৃততকৈ দহগুণ পুণ্যদায়ক; আৰু মধুৰ ওপৰতো পুনৰ দহগুণকৈ বৃদ্ধি পায়।

Verse 16

पुष्पोदकं च रत्नोदं वर्द्धनं च दशोत्तरम् । मंत्रोदकं च गंधोदं तथैव नृपसत्तम

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! পুষ্পোদক, ৰত্নোদক আৰু ‘ৱৰ্ধন’ (বৃদ্ধিদায়ক) উদক—প্ৰত্যেকেই দহগুণ উত্তম; তদ্ৰূপ মন্ত্ৰ-সংস্কৃত উদক আৰু সুগন্ধি উদকো প্ৰশংসিত।

Verse 17

इक्षो रसेन स्नपनं शतवाजिमखैः समम् । तथैव तीर्थनीरं स फलं यच्छति भूमिप

হে ভূমিপ! ইক্ষুৰসেৰে (প্ৰভুৰ) স্নাপন শতো অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সমান; তদ্ৰূপ তীৰ্থজল সেয়া একেই ফল দান কৰে।

Verse 18

कृष्णं स्नानार्द्रगात्रं च वस्त्रेण परिमार्जति । तस्य लक्षार्जितस्यापि भवेत्पापस्य मार्जनम्

যি কোনোবাই স্নানাৰ্দ্ৰ শ্ৰীকৃষ্ণৰ গাত্ৰক বস্ত্ৰেৰে পৰিমাৰ্জন কৰে, তাৰ লক্ষ লক্ষে সঞ্চিত পাপৰো মাৰ্জন হয়।

Verse 19

स्नापयित्वा जगन्नाथं पुष्पमालावरोहणम् । कुरुते प्रतिपुष्पं तु स्वर्णनिष्कायुतं फलम्

জগন্নাথক স্নান কৰাই তেঁওৰ ওপৰত ফুলৰ মালা অৰ্পণ কৰিলে, প্ৰতিটো ফুলৰ বিনিময়ত সোণৰ নিষ্কাৰ সমান পুণ্যফল লাভ হয়।

Verse 20

स्नानकाले तु देवस्य शंखादीनां तु वादनम् । कुरुते ब्रह्मलोके तु वसते ब्रह्मवासरम्

দেৱতাৰ স্নান-পূজাৰ সময়ত যি শঙ্খ আদি মঙ্গলবাদ্য বাজায়, সি ব্ৰহ্মলোক লাভ কৰে আৰু ব্ৰহ্মাৰ এক দিন পৰ্যন্ত তাত বাস কৰে।

Verse 21

स्नानकाले स कृष्णस्य पठेन्नामसहस्रकम् । प्रत्यक्षरं लभेत्प्रेष्टं कपिलागोशतोद्भवम्

স্নান-পূজাৰ সময়ত যি কৃষ্ণৰ নামসহস্ৰ পাঠ কৰে, সি প্ৰতিটো অক্ষৰৰ বিনিময়ত প্ৰিয় ফল লাভ কৰে—এশ কপিলা গাই দান কৰাৰ সমান পুণ্য।

Verse 22

फलमेतन्महीपाल गीतायाः परिकीर्तितम् । गजेंद्रमोक्षणेनैवं स्तवराजेन कीर्त्तितम्

হে মহীপাল ৰাজন, এই ফল পবিত্ৰ গীতাৰ বাবে ঘোষণা কৰা হৈছে; তেনেদৰে ‘গজেন্দ্ৰমোক্ষণ’ নামৰ এই স্তৱৰাজৰ বাবেও একেই কথা কোৱা হৈছে।

Verse 23

स्तवैरृषिकृतैरन्यैः पठितैश्च नराधिप । तोषमाप्नोति देवेशः सर्वान्कामान्प्रयच्छति

হে নৰাধিপ ৰাজন, ঋষিসকলৰ ৰচিত অন্য স্তৱসমূহ পাঠ কৰিলে দেৱেশ্বৰ সন্তুষ্ট হয় আৰু সকলো ইচ্ছিত কামনা প্ৰদান কৰে।

Verse 24

किं पुनर्वेदपाठं तु स्नानकाले करोति यः । तस्य यल्लभते पुण्यं न ज्ञातं नरनायक

স্নান-পূজাৰ সময়ত যি বেদ-পাঠ কৰে, হে নৰনায়ক, তাৰ লাভ হোৱা পুণ্য অপৰিমেয়; তাক জানিব বা মাপিব নোৱাৰি।

Verse 25

स्नान काले च संप्राप्ते कृष्णस्याग्रे तु नर्तनम् । गीतं चैव पुनस्तत्र स्तवनं वदनेन हि

স্নান-পূজাৰ সময় উপস্থিত হ’লে কৃষ্ণৰ আগত নৃত্য কৰিব লাগে; তাতেই গীত গাব লাগে আৰু নিজৰ কণ্ঠে পুনৰ পুনৰ স্তৱন উচ্চাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 26

स्नानकाले तु कृष्णस्य जयशब्दं करोति यः । करताल समायुक्तं गीतनृत्यं करोति च

স্নান-পূজাৰ সময়ত যি কৃষ্ণৰ ‘জয়’ ধ্বনি তোলে আৰু কৰতালসহ গীত-নৃত্য কৰে, সি মহাপুণ্য লাভ কৰে।

Verse 27

तत्र चेष्टां प्रकुर्वाणो हसते जल्पतेऽपि वा । मुक्तं तेन परं मातुर्योनियंत्रस्य निर्गमम्

সেই স্থানে ভক্তিভাৱে চেষ্টাসমূহ কৰি, কোনোবাই হাঁহিলেও বা কথা ক’লেও, সেই ভক্তিসহভাগিতাৰ ফলত সি মাতৃ-যোনিৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্ত হৈ পুনর্জন্মৰ বাধ্যতা ত্যাগ কৰে।

Verse 28

नोत्तानशायी भवति मातुरंके नरेश्वर । गुणान्पठति कृष्णस्य यः काले स्नानकर्मणः

হে নৰেশ্বৰ, স্নান-কর্মৰ সময়ত যি কৃষ্ণৰ গুণগান পাঠ কৰে, সি পুনৰ মাতৃৰ কোলাত অসহায় হৈ শুই নাথাকে—অর্থাৎ সি শিশুজন্মলৈ ঘূৰি নাযায়।

Verse 29

चंदनागुरुमिश्रेण कंकुमेन सुगंधिना । विलेपयति यः कृष्णं कर्पूरमृगनाभिना । कल्पं तु भवने विष्णोर्वसते पितृभिः सह

যি জনে অগৰু-মিশ্ৰিত চন্দন, সুগন্ধি কুঙ্কুম, আৰু কৰ্পূৰ- কস্তূৰীৰে শ্ৰীকৃষ্ণক লেপন কৰে, সি নিজৰ পিতৃসকলৰ সৈতে বিষ্ণুৰ ধামত এক পূৰ্ণ কল্প পৰ্যন্ত বাস কৰে।

Verse 30

प्रत्येकं चंदनादीनामिंद्रद्युम्न न चान्यथा । नानादेशसमुद्भूतैः सुवस्त्रैश्च सुकोमलैः

হে ইন্দ্ৰদ্যুম্ন—ইয়াই সত্য, অন্যথা নহয়—চন্দন আদি প্ৰতিটো অৰ্পণ, আৰু নানাদেশৰ পৰা অনা অতি কোমল, উত্তম বস্ত্ৰৰ নিবেদন (দ্বাৰকাত) পৃথক পূজাৰূপে মহাপুণ্যবাহী হয়।

Verse 31

धूपयित्वा सुगंधैश्च यो धूपयति मानवः । मन्वंतराणि वसते तत्संख्यानि हरेर्गृहे

যি মানুহে হৰিক সুগন্ধি ধূপ অৰ্পণ কৰি প্ৰভুৰ সান্নিধ্য সুগন্ধিত কৰে, সি সেই অৰ্পণৰ সংখ্যাৰ সমান মন্বন্তৰ পৰ্যন্ত হৰিৰ ধামত বাস কৰে।

Verse 32

स्वशक्त्या देवदेवेशं भूषणैर्भूषयंति च । हेमजैरतुलैः शुभ्रैर्मणिजैश्च सुशोभनैः

নিজ নিজ সামৰ্থ্য অনুসাৰে তেওঁলোকে দেবদেৱেশক অলংকাৰৰে ভূষিত কৰে—অতুল স্বৰ্ণময় শুভ্ৰ ভূষণ আৰু দীপ্ত, সুন্দৰ মণিৰে।

Verse 33

तेषां फलं महाराज रुद्राश्च वासवादयः

হে মহাৰাজ, এনে পূজাৰ ফল ৰুদ্ৰ আৰু ইন্দ্ৰ আদি দেবতাসকলেও (সম্পূৰ্ণৰূপে) জানিব নোৱাৰে।

Verse 34

जानंति मुनयो नैव वर्जयित्वा तु माधवम् । येऽर्चयंति जगन्नाथं कृष्णं कलिमलापहम् । केतकीतुलसीपत्रैः पुष्पैर्मालतिसंभवैः

মুনিসকলে এই তত্ত্ব সম্পূৰ্ণ নাজানে—মাধৱৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথাকিলে। যিসকলে জগন্নাথ কৃষ্ণক, কলি-মল অপহাৰী, কেতকী, তুলসীৰ পাতা আৰু মালতী-জাত পুষ্পেৰে অৰ্চনা কৰে।

Verse 35

तद्देशसंभवैश्चान्यैर्भूरिभिः कुसुमैर्नृप । एकैकं नृप शार्दूल राजसूयसमं स्मृतम्

হে নৃপ! সেই দেশতেই জন্মা বহু অন্য পুষ্পেৰে। হে নৃপশাৰ্দূল! একেকটি অৰ্পণকো ৰাজসূয় যজ্ঞৰ সমান বুলি স্মৰণ কৰা হয়।

Verse 36

ये कुर्वंति नराः पूजां स्वशक्त्या रुक्मिणीपतेः । क्रीडंति विष्णुलोके ते मन्वतरशतं नराः

যিসকল নৰে নিজৰ শক্তি অনুসাৰে ৰুক্মিণীপতিৰ পূজা কৰে, তেওঁলোকে বিষ্ণুলোকত শত মন্বন্তৰ পৰ্যন্ত ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 37

यः पुनस्तुलसीपत्रैः कोमलमंजरीयुतैः । पूजयेच्छ्रद्धया यस्तु कृष्णं देवकिनंदनम्

কিন্তু যিজনে কোমল মঞ্জৰীযুক্ত তুলসীৰ পাতাৰে, শ্ৰদ্ধাৰে, দেবকীনন্দন কৃষ্ণক পূজা কৰে—সেইজনে পৰম পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 38

या गतिर्योगयुक्तानां या गतिर्योगशालिनाम् । या गतिर्दानशीलानां या गतिस्तीर्थसेविनाम्

যোগযুক্তসকলৰ যি গতি, যোগত স্থিতসকলৰ যি গতি; দানশীলসকলৰ যি গতি, আৰু তীৰ্থসেৱীসকলৰ যি গতি—

Verse 39

या गतिर्मातृभक्तानां द्वादशीं वेधवर्जिताम् । कुर्वतां जागरं विष्णोर्नृत्यतां गायतां फलम्

মাতৃভক্তসকলৰ যি পৰম গতি, আৰু যিসকলে বেধ-ৰহিত (শুদ্ধ) দ্বাদশীত বিষ্ণুৰ নিমিত্তে জাগৰণ কৰি ভক্তিভাৱে নাচে-গায়—তেওঁলোকেও সেই একে ফল লাভ কৰে।

Verse 40

वैष्णवानां तु भक्तानां यत्फलं वेदवादिनाम् । पठतां वैष्णवं शास्त्रं वैष्णवानां तु यच्छताम्

হে ৰাজন! ভক্ত বৈষ্ণৱসকলৰ যি ফল, সেয়াই বেদ-বক্তাসকলৰ ফল; বৈষ্ণৱ শাস্ত্ৰ পাঠ কৰা আৰু বৈষ্ণৱসকলক দান দিয়া লোকেও সেই একে ফল লাভ কৰে।

Verse 41

तुलसीमालया कृष्णः पूजितो रुक्मिणी पतिः । फलमेतन्महीपाल यच्छते नात्र सशयः

হে মহীপাল! তুলসীমালাৰে ৰুক্মিণীপতি কৃষ্ণক পূজা কৰিলে, তেওঁ এই ফল দান কৰে—ইয়াত একো সন্দেহ নাই।

Verse 42

यथा लक्ष्मीः प्रिया विष्णोस्तुलसी च ततोऽधिका । द्वारकायां समुत्पन्ना विशेषेण फलाधिका

যেনেকৈ লক্ষ্মী বিষ্ণুৰ প্ৰিয়া, তেনেকৈ তুলসী তাতোকৈও অধিক প্ৰিয়া। আৰু দ্বাৰকাত উৎপন্ন তুলসী বিশেষভাৱে অধিক ফলদায়িনী।

Verse 43

यत्र तत्र स्थितो विष्णुस्तुलसीदलमालया । पूजितो द्वारकातुल्यं पुण्यं स यच्छते कलौ

য’তেই বিষ্ণু অৱস্থিত হওক, যদি তুলসীদলৰ মালাৰে তেওঁক পূজা কৰা হয়, তেন্তে কলিযুগতো তেওঁ দ্বাৰকাৰ সমান পুণ্য দান কৰে।

Verse 44

योऽर्चयेत्केतकीपत्रैः कृष्णं कलिमलापहम् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधस्यफलं यच्छति भूभुज

হে ৰাজন! যি কেতকী পাতৰে কলিযুগৰ মল হৰণকাৰী শ্ৰীকৃষ্ণক অৰ্চনা কৰে, সি প্ৰতিটো পাত অৰ্ঘ্য দানত অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 45

योऽर्चयेन्मालतीपुष्पैः कृष्णं त्रिभुवनेश्वरम् । तेनाप्तं नास्ति संदेहो यत्फलं दुर्लभं हरेः

যি মালতী ফুলেৰে ত্ৰিভুবনেশ্বৰ শ্ৰীকৃষ্ণক অৰ্চনা কৰে, সেই পূজাৰে—সন্দেহ নাই—হৰিৰ সেই দুষ্প্ৰাপ্য ফল লাভ কৰে।

Verse 46

ऋतुकालोद्भवैः पुष्पैर्योऽर्चयेद्रुक्मिणीपतिम् । सर्वान्कामानवाप्नोति दुर्लभान्देवमानुषैः

ঋতুকালত উদ্ভৱ হোৱা ফুলেৰে যি ৰুক্মিণীপতিক অৰ্চনা কৰে, সি সকলো কামনা লাভ কৰে—যি দেব-মানৱৰো দুষ্প্ৰাপ্য।

Verse 47

कृष्णेनागुरुणा कृष्णं धूपयंति कलौ युगे । सकर्पूरेण राजेन्द्र कृष्णतुल्या भवंति ते

হে ৰাজেন্দ্ৰ! কলিযুগত যিসকলে কৃষ্ণবৰ্ণ আগৰু আৰু কৰ্পূৰসহ শ্ৰীকৃষ্ণক ধূপ দান কৰে, তেওঁলোকে দিৱ্য তেজ আৰু সৌভাগ্যত কৃষ্ণসমান হয়।

Verse 48

साज्येन गुग्गुलेनापि सुगंधेन जनार्द्दनम् । धूपयित्वा नरो याति पदं भूयः सदा शिवम्

ঘিউ মিশ্ৰিত সুগন্ধি গুগ্গুলুৰে জনাৰ্দনক ধূপ দান কৰিলেও, সেই নৰ সদাশিৱ-সদৃশ অতি-মঙ্গল পৰম ধামলৈ যায় আৰু পুনৰ নুঘূৰে।

Verse 49

यो ददाति महीपाल कृष्णस्याग्रे तु दीपकम् । पातकं तु समुत्सृज्य ज्योतीरूपं लभेत्पदम्

হে ৰাজন, যি ক্ৰিষ্ণৰ আগত দীপ দান কৰে, সি পাপ ত্যাগ কৰি জ্যোতি-স্বরূপ পৰম পদ লাভ কৰে।

Verse 50

द्वारे कृष्णस्य यो नित्यं दीपमालां करोति हि । सप्तद्वीपवतीराज्यं द्वीपेद्वीपे फलं लभेत्

যি ক্ৰিষ্ণৰ দ্বাৰত নিত্য দীপমালা সাজে, সি সপ্তদ্বীপৰাজ্যৰ ফল লাভ কৰে; প্ৰতিটো দ্বীপতেই তাৰ যোগ্য ফল প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 51

नैवेद्यानि मनोज्ञानि कृष्णाय विनिवेदयेत् । कल्पांतं तत्पितॄणां हि तृप्तिर्भवति शाश्वती

ক্ৰিষ্ণলৈ মনোহৰ নৈবেদ্য নিবেদন কৰা উচিত; তাতে কল্পান্তলৈকে তাৰ পিতৃলোকৰ চিৰস্থায়ী তৃপ্তি হয়।

Verse 52

फलानि यच्छते यो वै सुहृद्यानि नरेश्वर । जायंते तस्य कल्पांतं सफलास्तु मनोरथाः

হে নৰেশ্বৰ, যি ভক্তিভাৱে সুহৃদ্য ফল অৰ্পণ কৰে, তাৰ মনোৰথ কল্পান্তলৈকে সফল হৈ পূৰ্ণ হয়।

Verse 53

तांबूलं तु सकर्पूरं सपूगं नरनायक । कृष्णाय यच्छते यो वै पदं तस्याग्निदैवतम्

হে নৰনায়ক, যি কপূৰ আৰু সুপাৰীসহ তাম্বূল ক্ৰিষ্ণলৈ অৰ্পণ কৰে, সি অগ্নিদেৱ-সম্বন্ধীয় পদ লাভ কৰে।

Verse 54

सनीरं कर्पुरोपेतं कुंभं कृष्णाग्रतो न्यसेत् । कल्पांते न जलापेक्षां कुर्वंति च पितामहाः

শ্ৰীকৃষ্ণৰ আগত কপূৰৰ সুগন্ধিযুক্ত জলভৰা কুম্ভ স্থাপন কৰিব লাগে; যুগান্তলৈকে তেওঁৰ পিতৃসকলৰ জলৰ অভাৱ নাথাকে।

Verse 56

तत्कुले नास्ति पापिष्ठो न च लोके यमस्य च । वायुलोकान्महीपाल न पुनर्विद्यते गतिः

সেই কুলত অতি পাপী কোনো নাথাকে, আৰু কোনোবাই যমলোকলৈও নাযায়। হে মহীপাল, বায়ুলোকৰ পৰা পুনৰ মর্ত্যজন্মলৈ গতি নাই।

Verse 57

कृष्णवेश्मनि यः कुर्य्यात्सधूपं पुष्पमंडपम् । सपुष्पकविमानैस्तु क्रीडते कोटिभिर्द्दिवि

যি জনে কৃষ্ণৰ নিবাসত ধূপসহ ফুলৰ মণ্ডপ নিৰ্মাণ কৰে, সি স্বৰ্গত ফুলে সজ্জিত কোটি কোটি বিমানৰ মাজত ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 58

चलच्चामरवातेन कृष्णं यस्तोषयेन्नरः । तस्योत्तमांगं देवेशश्चुंबते स्वमुखेन हि

যি নৰে চলন্ত চামৰৰ বতাহেৰে কৃষ্ণক সন্তুষ্ট কৰে, তাৰ উত্তমাঙ্গক দেবেশে নিজ মুখেৰে চুম্বন কৰে।

Verse 59

व्यजनेनाथ वस्त्रेण सुभक्त्या मातरिश्वना । देवदेवस्य राजेन्द्र कुरुते धर्मवारणम्

হে ৰাজেন্দ্ৰ, পাখা আৰু বস্ত্ৰৰ দ্বাৰা—সত্য ভক্তিৰে অৰ্পণ কৰিলে—মাতৰিশ্বান (বায়ু) দেবদেৱৰ বাবে ধৰ্ম-ৰক্ষাৰ আৱৰণ কৰে।

Verse 60

धूपं चंदनमालां तु कुरुते कृष्णसद्मनि । देवकन्यायुतैर्लक्षैः सेव्यते सुरनायकैः

যি জনে কৃষ্ণৰ ধামত ধূপ আৰু চন্দনৰ সুগন্ধি মালা অৰ্পণ কৰে, তাক দেৱনায়কসকলে লক্ষ লক্ষ অপ্সৰাৰ সৈতে সেৱা কৰে।

Verse 61

ध्वजमारोपयेद्यस्तु प्रासादोपरि भक्तितः । तस्य ब्रह्मपदे वासः क्रीडते ब्रह्मणा सह

যি জনে ভক্তিভাৱে প্ৰভুৰ প্ৰাসাদ-মন্দিৰৰ ওপৰত ধ্বজা আৰোপ কৰে, তাৰ বাস ব্ৰহ্মলোকত হয় আৰু সি ব্ৰহ্মাৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 62

प्रांगणं वर्णकोपेतं स्वस्तिकैश्च समन्वितैः । देवदेवस्य कुरुते क्रीडते भुवनत्रये

যি জনে দেৱদেৱৰ বাবে প্ৰাঙ্গণ ৰঙীন অলংকাৰ-আঁচনিৰে সজাই, মঙ্গল স্বস্তিক চিহ্নেৰে ভূষিত কৰে, সি ত্ৰিলোকত আনন্দে ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 63

यो दद्यान्मण्डपे पुष्पप्रकरं रुक्मिणीपतेः । देवोद्यानेषु सर्वेषु क्रीडते नरनायकैः

যি জনে ৰুক্মিণীপতিৰ মণ্ডপত ফুলৰ ঢেৰ অৰ্পণ কৰে, সি সকলো দেৱ-উদ্যানত মনুষ্যলোকৰ মহৎ নায়কসকলৰ সৈতে ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 64

प्रासादे देवदेवस्य चित्रकर्म करोति यः । वसते रुद्रलोके तु यावत्तिष्ठंति सागराः

যি জনে দেৱদেৱৰ প্ৰাসাদ-মন্দিৰত চিত্ৰকলা-অলংকাৰ কৰে, সি সাগৰসমূহ যিমান দিন থাকে সিমান দিন ৰুদ্ৰলোকত বাস কৰে।

Verse 65

दद्याच्चन्द्रमयं यस्तु कृष्णोपरि नरेश्वर । वसते द्वारकां यावत्सोमलोके स तिष्ठति

হে নৰেশ্বৰ! যি জনে শ্ৰীকৃষ্ণৰ ওপৰত চন্দ্ৰ-সদৃশ অলংকাৰ অৰ্পণ কৰে, দ্বাৰকা যিমান দিন স্থিৰ থাকে, সিমান দিন সি সোমলোকত বাস কৰে।

Verse 66

छत्रं बहुशलाकं तु किंकिणीवस्रगुण्ठितम् । दिव्यरत्नैश्च संयुक्तं हेमदण्डसमन्वितम्

বহু শলাকাযুক্ত ছত্ৰ, বস্ত্ৰেৰে গুণ্ঠিত আৰু কিঙ্কিণী ঘণ্টাৰে সুশোভিত; দিব্য ৰত্নেৰে সংযুক্ত আৰু হেমদণ্ডেৰে সমন্বিত—

Verse 67

समर्पयति कृष्णाय च्छत्रं लक्षार्बुदैर्वृतम् । अमरैः सहितः सर्वैः क्रीडते पितृभिः सह

যি জনে সেই ছত্ৰ শ্ৰীকৃষ্ণলৈ সমৰ্পণ কৰে, লক্ষ-কোটি জনৰ মাজত বেষ্টিত হৈ, সকলো অমৰৰ সৈতে আৰু পিতৃসকলৰ লগত একেলগে ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 68

दद्यान्नरविमानं तु कृष्णाय नरनायक । सत्कृतो धनदेनैव वसते ब्रह्मवासरम्

হে নৰনায়ক! যি জনে শ্ৰীকৃষ্ণলৈ নৰবিমান সদৃশ এক মহিমান্বিত বাহন দান কৰে, ধনদ কুবেৰেই সন্মানিত কৰি তাক ব্রহ্মাৰ এক দিন পৰ্যন্ত বাস দান কৰে।

Verse 69

कृता पूजा दिकं भूप ज्वलंतं कृष्णमूर्द्धनि । आरार्तिकं प्रकुर्वाणो मोदते कृष्णसन्निधौ

হে ভূপ! পূজা সম্পন্ন কৰি যি জনে শ্ৰীকৃষ্ণৰ মূৰ্ধ্নিৰ সন্মুখত জ্বলি থকা দীপেৰে আৰতি কৰে, সি শ্ৰীকৃষ্ণৰ সন্নিধানত আনন্দ লাভ কৰে।

Verse 70

दीप्तिमंतं सकर्पूरं करोत्यारार्तिकं नृप । कृष्णस्य वसते लोके सप्तकल्पानि मानवः

হে ৰাজন, যি মানুহে কৰ্পূৰে দীপ্তিময় আৰতি কৰে, সি সাত কল্পলৈকে কৃষ্ণৰ লোকত বাস কৰে।

Verse 71

धृत्वा शंखोदकं यस्तु भ्रामयेत्केशवोपरि । संनिधौ वसते विष्णोः कल्पांतं क्षीरसागरे

যি জনে শঙ্খত পবিত্ৰ কৰা জল ধৰি কেশৱৰ ওপৰত ঘূৰায়, সি ক্ষীৰসাগৰত বিষ্ণুৰ সন্নিধানত কল্পান্তলৈকে বাস কৰে।

Verse 72

एवं कृत्वा तु कृप्णस्य यः करोति प्रदक्षिणाम् । पठन्नामसहस्रं तु स्तवमन्यं पठन्नृप । सप्तद्वीपवतीपुण्यं लभते तु पदेपदे

এইদৰে কৰি, হে ৰাজন, যি জনে কৃষ্ণৰ প্ৰদক্ষিণা কৰে—নামসহস্ৰ পাঠ কৰে বা অন্য স্তৱ গায়—সি প্ৰতিটো পদক্ষেপতে সপ্তদ্বীপ-সম পুণ্য লাভ কৰে।

Verse 73

कुर्य्याद्दण्डनमस्कारमश्वमेधायुतैः समम् । कृष्णं संतोषयेद्यस्तु सुगीतैर्मधुरैः स्वरैः । सामवेदफलं तस्य जायते नात्र संशयः

দণ্ডনমস্কাৰ কৰাটো দহ হাজাৰ অশ্বমেধ যজ্ঞৰ সম পুণ্য। আৰু যি জনে মধুৰ স্বৰে সুগীত গাই কৃষ্ণক সন্তুষ্ট কৰে, সি সামবেদৰ ফল লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 74

यो नृत्यति प्रहृष्टात्मा भावैर्बहु सुभक्तितः । स निर्द्दहति पापानि मन्वंतरकृतान्यपि

যি জনে প্ৰহৃষ্ট হৃদয়ে গভীৰ ভক্তিভাৱে নৃত্য কৰে, সি মন্বন্তৰ জুৰি সঞ্চিত পাপসমূহো দগ্ধ কৰে।

Verse 75

यः कृष्णाग्रे महाभक्त्या कुर्य्यात्पुस्तकवाचनम् । प्रत्यक्षरं लभेत्पुण्यं कपिलाशतदानजम्

যি কোনো মহাভক্তিৰে কৃষ্ণৰ সন্মুখত পুথি-পাঠ কৰে, সি প্ৰতিটো অক্ষৰৰ বাবে কপিলা গাইৰ শত দানৰ সমান পুণ্য প্ৰত্যক্ষ লাভ কৰে।

Verse 76

ऋग्यजुःसामभिर्वाग्भिः कृष्णं संतोषयंति ये । कल्पांतं ब्रह्मलोके तु ते वसंति द्विजोत्तमाः

যিসকলে ঋগ্, যজুঃ আৰু সাম বেদৰ বাণীৰে কৃষ্ণক সন্তুষ্ট কৰে, সেই উত্তম দ্বিজসকলে কল্পান্তলৈকে ব্ৰহ্মলোকত বাস কৰে।

Verse 77

योगशास्त्राणि वेदांता न्पुराणं कृष्णसन्निधौ । पठंति रविबिंबं ते भित्त्वा यांति हरेर्लयम्

যিসকলে কৃষ্ণৰ সন্নিধিত যোগশাস্ত্ৰ, বেদান্ত আৰু পুৰাণ পাঠ কৰে, তেওঁলোকে সূৰ্যবিম্ব ভেদ কৰি হৰিত লয় লাভ কৰে।

Verse 78

गीता नामसहस्रं तु स्तवराजो ह्यनुस्मृतिः । गजेन्द्रमोक्षणं चैव कृष्णस्यातीव वल्लभम्

গীতা, নামসহস্ৰ, স্তৱৰাজ (স্তোত্ৰৰ ৰজা), অনুস্মৃতি আৰু গজেন্দ্ৰমোক্ষণৰ কাহিনী—এই সকলো কৃষ্ণৰ অতি প্ৰিয়।

Verse 79

श्रीमद्रागवतं यस्तु पठते कृष्णसन्निधौ । कुलकोटिशतैर्युक्तः क्रीडते योगिभिः सदा

যি কোনো কৃষ্ণৰ সন্নিধিত শ্ৰীমদ্ভাগৱত পাঠ কৰে, সি নিজৰ কুলৰ শত কোটি সহিত সদায় যোগীসকলৰ সঙ্গত ক্ৰীড়া কৰে।

Verse 80

यः पठेद्रामचरितं भारतं व्यासभाषितम् । पुराणानि महीपाल प्राप्तो मुक्तिं न संशयः

হে মহীপাল! যিয়ে ৰামচৰিত, ব্যাসে ভাষিত ভাৰত আৰু পুৰাণসমূহ পাঠ কৰে, সি নিশ্চয়েই মুক্তি লাভ কৰে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 81

द्वादशीवासरे प्राप्त एवं कुर्वंति ये नराः । गीताद्यैः शतसाहस्रं पुण्यं यच्छति केशवः

দ্বাদশী তিথি আহিলে, যিসকল নৰে এইদৰে—গীত-কিৰ্তন আদি ভক্তিকাৰ্য্যৰে—আচৰণ কৰে, কেশৱে তেওঁলোকক লক্ষগুণে নহয়, এক লক্ষ গুণে শতসহস্ৰ পুণ্য দান কৰে।

Verse 82

जागरे कोटिगुणितं पुण्यं भवति भूभिप । वसतां द्वारकावासात्प्रत्यहं लभते फलम्

হে ভূভিপ! জাগৰণ পালন কৰিলে পুণ্য কোটি গুণে বৃদ্ধি পায়। আৰু যিসকলে দ্বাৰকাত বাস কৰে, তেওঁলোকে তাত কেৱল বাস কৰিয়েই প্ৰতিদিন ফল লাভ কৰে।

Verse 83

गोमतीनीरपूतानां कृष्णवक्त्रावलोकि नाम् । दर्शनात्पातकं तेषां याति वर्षशतार्जितम्

গোমতীৰ জলে পবিত্ৰ হোৱা আৰু কৃষ্ণৰ মুখমণ্ডল দৰ্শন কৰা লোকসকলৰ, সেই দৰ্শনমাত্ৰেই শতবছৰে সঞ্চিত পাপ দূৰ হৈ যায়।

Verse 84

धन्यास्ते मानुषे लोके गोमत्युदधिवारिणा । तर्पयंति पितॄन्देवान्गत्वा द्वारवतीं कलौ

মানৱলোকে ধন্য সেইসকল, যিসকলে কলিযুগত দ্বাৰৱতীলৈ গৈ গোমতী আৰু সাগৰৰ জলে পিতৃ আৰু দেৱতাসকলক তৰ্পণ কৰি সন্তুষ্ট কৰে।

Verse 85

गंगाद्वारे प्रयागे च गंगायां कुरुजांगले । प्रभासे शुक्लतीर्थे च श्रीस्थले पुष्करेऽपि च

গঙ্গাদ্বাৰ, প্ৰয়াগ, কুরুজাঙ্গলত গঙ্গাৰ তীৰ, প্ৰভাস, শুক্ল-তীৰ্থ, শ্ৰী-স্থল আৰু পুষ্কৰতেও—

Verse 86

स्नानेन पिंडदानेन पितॄणां तर्पणे कृते । तृप्तिर्भवति भूपाल तथा गोमतिदर्शनात्

স্নান, পিণ্ড-দান আৰু পিতৃসকলৰ তৰ্পণ সম্পন্ন কৰিলে, হে ৰাজন, তৃপ্তি হয়; তেনেদৰে গোমতীৰ দৰ্শন কৰিলেও তৃপ্তি লাভ হয়।

Verse 87

योजनैर्बहुभिस्तिष्ठन्गोमतीति च यो वदेत् । चांद्रायणसहस्रस्य फलमाप्नोति यत्नतः

বহু যোজন দূৰত থিয় হৈও যি ‘গোমতী’ বুলি উচ্চাৰে, সি যত্নে সহস্ৰ চাঁদ্ৰায়ণ ব্ৰতৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 88

धन्या द्वारवती लोके वहते यत्र गोमती । स्वयं तु तिष्ठते यत्र नित्यं रुक्मिणिवल्लभः

লোকত ধন্য দ্বাৰৱতী, য’ত গোমতী বৈ যায়—আৰু য’ত ৰুক্মিণী-ৱল্লভ প্ৰভু স্বয়ং নিত্য বাস কৰে।

Verse 89

न स्नाता गोमतीतीरे कलौ पापेन मोहिताः । भविष्यति कथं तेषां पापबंधस्य संक्षयः

কলিযুগত পাপে মোহিত হৈ যিসকলে গোমতীৰ তীৰত স্নান নকৰে, তেওঁলোকৰ পাপ-বন্ধনৰ ক্ষয় কেনেকৈ হ’ব?

Verse 90

निर्मिता स्वर्गनिःश्रेणी कलौ कृष्णेन गोमती । मनसः प्रीतिजननी जंतूनां नरसत्तम

হে নৰশ্ৰেষ্ঠ! কলিযুগত শ্ৰীকৃষ্ণে গোমতীক স্বৰ্গলৈ উঠাৰ সোপানস্বৰূপে নিৰ্মাণ কৰিলে; সেয়া জীৱসমূহৰ মনত প্ৰীতি-আনন্দ জন্মোৱা জননী।

Verse 91

न दृश्यं स्वर्गसोपानं दृश्यते गोमतीसमम् । सुखदं पापिनां पुंसां स्नानमात्रेण मोक्षदम्

গোমতীৰ সমান স্বৰ্গ-সোপান জগতত ক’তো দেখা নাযায়। সেয়া পাপী পুৰুষকো সুখ দিয়ে, আৰু কেৱল স্নানমাত্ৰে মোক্ষ দান কৰে।

Verse 92

गोमतीनीरसंयुक्तो यत्र गर्जति सागरः । तत्र गच्छेन्नरव्याघ्र कृष्णस्तिष्ठति यत्र वै

য’ত গোমতীৰ জলেৰে সংযুক্ত হৈ সাগৰে গর্জন কৰে, হে নৰব্যাঘ্ৰ, তাতেই যোৱা; কিয়নো সেয়াতেই নিশ্চয় শ্ৰীকৃষ্ণ অৱস্থান কৰে।

Verse 93

यत्र चक्रांकितशिला गोमत्युदधिनिःसृताः । यच्छंति पूजिता मोक्षं तां पुरीं को न सेवते

য’ত গোমতী আৰু সাগৰৰ পৰা উদ্ভূত চক্রাঙ্কিত শিলাসমূহ আছে, আৰু পূজিত হ’লে মোক্ষ দান কৰে—সেই পুৰীক কোনে নাসেৱে?

Verse 94

यत्र चक्रांकिता मृत्स्ना तिष्ठते निर्मला नृप । कलौ पापविनाशार्थं तां पुरीं को न सेवते

হে নৃপ! য’ত চক্রাঙ্কিত নিৰ্মল মৃত্তিকা বিদ্যমান—বিশেষকৈ কলিযুগত পাপবিনাশৰ বাবে—সেই পুৰীক কোনে নাসেৱে?

Verse 95

अप्रदृश्या पुरा लोके दैत्यदानवरक्षसाम् । शरण्या देवतादीनां पुरीं तां को न सेवते

পূৰ্বতে এই জগতত দৈত্য, দানৱ আৰু ৰাক্ষসসকলৰ বাবে যি নগৰ অদৃশ্য আৰু অগম্য আছিল, কিন্তু দেৱতাসকল আদি সকলোৰে আশ্ৰয়—সেই পবিত্ৰ পুৰীক কোনে ন সেৱে?

Verse 96

त्यजते यां कलौ नैव कृष्णो देवकिनन्दनः । कर्मणा मनसा वाचा तां पुरीं को न सेवते

যি পুৰীক কলিযুগতো দেৱকীনন্দন শ্ৰীকৃষ্ণে কেতিয়াও ত্যাগ নকৰে—কৰ্মে, মনে আৰু বাক্যে সেই পুৰীক কোনে ন সেৱে আৰু সন্মান নকৰে?

Verse 97

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते नूनं दुःखसंसार बंधनात्

মাৰ্কণ্ডেয় ক’লে: হে ৰাজন, শুনা; মই পাপ-প্ৰণাশিনী কাহিনী ক’ম, যি শুনিলে নিশ্চয়েই দুখময় সংসাৰৰ বন্ধনৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়।

Verse 98

अवन्तीविषये पूर्वं ब्राह्मणो वेदपारगः । चंद्रशर्मेति विख्यातः शिवभक्तः सदा नृप

হে নৃপ, পূৰ্বতে অৱন্তী-বিষয়ত এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল, যি বেদত পাৰগামী; চন্দ্ৰশর্মা নামে বিখ্যাত, আৰু সদায় শিৱভক্ত আছিল।

Verse 99

मनसा कर्मणा वाचा नान्यं ध्याति सदाशिवात् । शैवाद्व्रताद्व्रतं नान्यत्करोति च नराधिप

হে নৰাধিপ, মনে, কৰ্মে আৰু বাক্যে তেওঁ সদাশিৱ ব্যতীত আন কাকো ধ্যান নকৰিলে; আৰু শৈৱ-ব্ৰত ব্যতীত আন কোনো ব্ৰত তেওঁ গ্ৰহণ নকৰিলে।

Verse 100

नोपवासं हरिदिने कुरुते न व्रतं हरेः । विना चतुर्दशीं राजन्नान्यदेवसमुद्भवम्

সেই হৰিৰ দিনত উপবাস নকৰিলে, নাহে হৰিৰ বাবে কোনো ব্ৰত গ্ৰহণ কৰিলে; হে ৰাজন, কেৱল চতুৰ্দশীতহে, অন্য দেৱতাৰ পৰা উদ্ভূত কোনো আচাৰ মানি নাছিল।

Verse 101

यत्रयत्र शिवक्षेत्रं यत्र तीर्थं तु शांकरम् । तत्र गच्छति राजेन्द्र वैष्णवं नैव गच्छति

হে ৰাজেন্দ্ৰ, য’তে য’তে শিৱক্ষেত্ৰ, য’তে শাঁকৰ-তীৰ্থ, ত’তে সি যায়; বৈষ্ণৱ তীৰ্থলৈ সি কেতিয়াও নাযায়।

Verse 102

प्रतिवर्षं तु कुरुते सोमनाथस्य दर्शनम् । न जहाति विशेषेण सोमपर्व नरेश्वर

প্ৰতি বছৰে সি সোমনাথৰ দৰ্শন কৰে; আৰু হে নৰেশ্বৰ, বিশেষকৈ সোম-পৰ্বৰ দিন সি কেতিয়াও অৱহেলা নকৰে।

Verse 103

एवं प्रकुर्वतस्तस्य वर्षाणि नवसप्ततिः । गतानि किल राजेन्द्र शिवभक्तिं प्रकुर्वतः

এইদৰে কৰোঁতে কৰোঁতে, হে ৰাজেন্দ্ৰ, শিৱভক্তি আচৰণ কৰি থাকোঁতেই, কোৱা হয় যে তাৰ উনআশি বছৰ পাৰ হৈ গ’ল।

Verse 104

कदाचित्सोमपर्वण्यागते सोमोपनायकम् । नानादेशान्महीपाल ह्यसंख्याताश्च मानवाः

এবাৰ, হে মহীপাল, সোম-পৰ্বৰ দিন আহি পালে, সোমৰ উপনায়ক (উপচাৰ-অৰ্ঘ্য) লৈ বহু দেশৰ পৰা অগণন মানুহ আহিল।

Verse 105

गताः कृष्णपुरीं सर्वे दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम् । आहूतस्तैश्चंद्रशर्मा न गतो द्वारकां पुरीम्

সকলো কৃ্ষ্ণপুৰীলৈ গৈ প্ৰভু সোমেশ্বৰক দৰ্শন কৰিলে। তেওঁলোকে চন্দ্ৰশৰ্মাকো আহ্বান কৰিলে, কিন্তু তেওঁ দ্বাৰকা নগৰীলৈ নগ’ল।

Verse 106

शिवक्षेत्रात्परं तीर्थं नाहं मन्ये जग त्त्रये । नान्यदेवो मया ज्ञात ईश्वराद्देवनायकात्

তিনিও লোকত মই শিৱক্ষেত্ৰতকৈ শ্ৰেষ্ঠ তীৰ্থ একো নাভাবোঁ; আৰু দেৱনায়ক ঈশ্বৰ ব্যতীত আন কোনো দেৱতাক মই স্বীকাৰ নকৰোঁ।

Verse 108

विनाऽन्ये चंद्रशर्माणं गतास्ते द्वारकां पुरीम् । अन्यस्मिन्दिवसे राजन्गच्छतः स्वगृहं प्रति । चक्रुस्ते दर्शनं स्वप्ने चंद्रशर्मपितामहाः

চন্দ্ৰশৰ্মাক এৰি বাকীসকলে দ্বাৰকা নগৰীলৈ গ’ল। আন এদিন, হে ৰাজন, তেওঁ নিজ গৃহলৈ গৈ থাকোঁতে, চন্দ্ৰশৰ্মাৰ পিতৃপুৰুষসকলে স্বপ্নত তেওঁক দৰ্শন দিলে।

Verse 109

प्रेतभूता महाकायाः क्षुत्क्षामाश्चैव भीषणाः । दृष्ट्वा स्वप्नं महा रौद्रं भीतोऽसौ च प्रकंपितः

তেওঁলোক প্ৰেতসদৃশ—মহাকায়, ক্ষুধাত কৃশ আৰু ভয়ংকৰ। সেই অতি ভীষণ স্বপ্ন দেখি তেওঁ ভয়ত কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 110

चन्द्रशर्मोवाच । के यूयं विकृताकारा जंतूनां च भयानकाः । पृथ्वीसमुद्भवा जीवा न दृष्टा न श्रुता मया

চন্দ্ৰশৰ্মা ক’লে: তোমালোক কোন, বিকৃত আকাৰৰ, জীৱসকলৰ বাবে ভয়ংকৰ? তোমালোক যেন পৃথিৱীৰ পৰা জন্মা প্ৰাণী; কিন্তু মই তোমালোকক নেদেখিলোঁ, নুশুনিলোঁ।

Verse 111

प्रेता ऊचुः । मा भयं कुरु विप्रेंद्र तव पूर्वपितामहाः । आगतास्त्वत्समीपे तु महादुःखेन पीडिताः

প্ৰেতসকলে ক’লে: হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ, ভয় নকৰিবা। আমি তোমাৰ পূৰ্ব পিতামহসকল; মহাদুঃখে পীড়িত হৈ তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছোঁ।

Verse 112

चन्द्रशर्मोवाच । इष्टं दत्तं तपस्तप्तं भवद्भिर्मत्पितामहैः । प्रेतत्वे कारणं यत्स्याद्भवतां विस्मयो मम

চন্দ্ৰশৰ্মাই ক’লে: “মোৰ পিতামহসকল—আপোনালোকেই—যজ্ঞ কৰিছিল, দান দিছিল, আৰু তপস্যা কৰিছিল। তেন্তে কেনেকৈ আপোনালোক প্ৰেত অৱস্থালৈ পৰিল? ই মোৰ বাবে বিস্ময়।”

Verse 113

प्रेता ऊचुः । शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामः प्रेतयोनेस्तु कारणम् । वासरं वासुदेवस्य सदा विद्धं कृतं पुरा

প্ৰেতসকলে ক’লে: “শুনা, পুত্ৰ; আমি প্ৰেত-যোনিৰ কাৰণ ক’ম। পূৰ্বে আমি সদায়ে বাৰে বাৰে বাসুদেৱৰ পবিত্ৰ দিন ‘বিদ্ধ’ কৰি অপৰাধ কৰিছিলোঁ।”

Verse 114

प्रेतत्वं तेन संप्राप्तमस्माभिः शृणु पुत्रक । विशेषेण कृतं रात्रौ विद्धं जागरणं हरेः

সেই কাৰণেই আমি প্ৰেতত্ব লাভ কৰিলোঁ—শুনা, পুত্ৰক। বিশেষকৈ ৰাতিৰ সময়ত হৰিৰ জাগৰণ ‘বিদ্ধ’ কৰি আমি নষ্ট কৰিছিলোঁ।

Verse 115

पतनं नरके घोरे भविष्यति न संशयः । त्वया सह न संदेहो यावदाभूतसंप्लवम्

ভয়ংকৰ নৰকত পতন হব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই; আৰু তোমাৰ সৈতে একেলগে, নিশ্চয়কৈ, জীৱসমূহৰ মহাপ্ৰলয় পৰ্যন্ত (ই চলিব)।

Verse 116

चन्द्रशर्मोवाच । हरिभक्तिविहीनानां द्वादशीव्रतवर्जिनाम् । नाशं न याति प्रेतत्वं पूजितैः शंकरादिभिः

চন্দ্ৰশৰ্মাই ক’লে: যিসকল হৰি-ভক্তিহীন আৰু দ্বাদশী-ব্ৰত ত্যাগ কৰে, তেওঁলোকৰ প্ৰেতত্ব নাশ নহয়—শংকৰ আদি দেৱতাক পূজা কৰিলেও।

Verse 117

न वा सन्तोषितो देवो भक्त्या त्रिपुरनाशनः । प्रदास्यति गतिं नूनं प्रेतत्वं न गमिष्यति

আৰু যদি ভক্তিৰে ত্ৰিপুৰনাশন দেৱ (শিৱ) সন্তুষ্ট নহয়, তেন্তে তেওঁ নিশ্চয়েই মুক্তিৰ গতি দান নকৰে; সেয়ে প্ৰেতত্বৰ অন্ত নহয়।

Verse 118

प्रेता ऊचुः । प्रायश्चित्तं विना पुत्र द्वादशीवेधसंभवम् । आपन्न गच्छते नूनं प्रेतत्वं नैव गच्छति

প্ৰেতাসকলে ক’লে: হে পুত্ৰ, দ্বাদশী ভংগৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা অপৰাধৰ প্ৰায়শ্চিত্ত নকৰিলে মানুহ নিশ্চয়েই বিপদত পৰে; প্ৰেতত্ব একেবাৰে নাযায়।

Verse 119

प्रायश्चित्ती सदा पुत्र पूजयानोऽपि शंकरम् । विना केशवपूजाभिः पापं भजति गोवधम्

হে পুত্ৰ, যি সদায় প্ৰায়শ্চিত্ত কৰে আৰু শংকৰকো পূজা কৰে, কিন্তু কেশৱৰ পূজা নকৰাকৈ—সেইজন গোৱধ-সম পাপ ভোগ কৰে।

Verse 120

प्रथमं केशवः पूज्यः पश्चाद्देवो महेश्वरः । पूजनीयाश्च भक्त्या वै याश्चान्याः संति देवताः

প্ৰথমে কেশৱক পূজা কৰিব লাগে, তাৰ পিছত মহেশ্বৰ দেৱক; আৰু ভক্তিৰে যিসকল অন্য দেৱতা আছে, তেওঁলোকো পূজনীয়।

Verse 121

मूलाच्छाखाः प्रशाखाश्च भवंति बहुशस्ततः । वासुदेवात्समुद्भूतं जगदेतच्चराचरम्

যেনেকৈ এটা মূলৰ পৰা বহু শাখা-প্ৰশাখা ওলাই আহে, তেনেকৈ বাসুদেৱৰ পৰা এই সমগ্ৰ চৰাচৰ জগত উদ্ভূত হৈছে।

Verse 122

तस्मान्मूलं परित्यज्य शाखां नैवार्चयेद्बुधः । विशेषेण जगन्नाथं त्रैलोक्याधिपतिं हरिम्

সেয়ে বুদ্ধিমান লোকে মূল ত্যাগ কৰি কেৱল শাখাৰ পূজা কেতিয়াও নকৰিব; বিশেষকৈ ত্ৰিলোকাধিপতি হৰি, জগন্নাথৰ আৰাধনাত।

Verse 123

तद्दिने ये प्रकुर्वंति सम्यग्वेधेन शोभितम् । सशल्यं तन्न संदेहः प्रेतत्वं याति तेन च

সেই দিন যিসকলে বেধ-দোষে ‘সম্যক’ বুলি ভাবি কৰ্ম সম্পন্ন কৰে আৰু তাতে দুষিত হয়—সেই কৰ্ম নিঃসন্দেহে ‘কাঁইটযুক্ত’; তাৰ ফলত তেওঁলোকে সন্দেহ নোহোৱাকৈ প্ৰেতত্ব লাভ কৰে।

Verse 124

हव्यं देवा न गृह्णन्ति कव्यं च पितरस्तथा । पूजां गृह्णाति नो सूर्यस्तथा चैव पितामहाः

সেই সময় দেৱতাসকলে হব্য গ্ৰহণ নকৰে, আৰু পিতৃসকলেও কব্য গ্ৰহণ নকৰে; তেতিয়া সূৰ্যও পূজা গ্ৰহণ নকৰে, ন পিতামহ আদি পূৰ্বপুৰুষসকল।

Verse 125

प्रेतास्ते ये प्रकुर्वंति सशल्यं वासरं हरेः । पौर्णमासीद्वये प्राप्ते राका साग्निविवर्जिता

হৰিৰ পবিত্ৰ দিনত যিসকলে ‘কাঁইট-দুষিত’ কৰ্ম কৰে, তেওঁলোক প্ৰেত হয়। যেতিয়া দুটা পৌৰ্ণমাসী একেলগে পৰে, তেতিয়া ৰাকা-পৌৰ্ণিমা অগ্নিবিহীনভাৱে পালন কৰিব লাগে (ইয়াত বিধান অনুসাৰে)।

Verse 126

विशेषेण तु वैशाखी श्राद्धादीनां प्रशस्यते । वैशाखे तु तृतीयां वै पूर्वविद्धां करोति यः

বিশেষকৈ বৈশাখ মাহ শ্ৰাদ্ধ আদি ক্ৰিয়াৰ বাবে প্ৰশংসিত। কিন্তু বৈশাখত যি তৃতীয়াক ‘পূৰ্ব-বিদ্ধা’ বুলি কৰি লয়, সি বিধিৰ পৰা বিচ্যুত হয়।

Verse 127

हव्यं देवा न गृह्णंति कव्यं चैव पितामहाः । यत्र देवा न गृह्णंति कथं तत्र पितामहाः । तस्मात्कार्य्या तृतीया च पूर्वविद्धा बुधैर्नरैः

দেৱতাসকলে হব্য গ্ৰহণ নকৰে, আৰু পিতৃসকলে কব্যো গ্ৰহণ নকৰে। য’ত দেৱতাই গ্ৰহণ নকৰে, ত’ত পিতৃসকলে কেনেকৈ গ্ৰহণ কৰিব? সেয়ে বুদ্ধিমান লোকে তৃতীয়াক ‘পূৰ্ব-বিদ্ধা’ বিধিতেই পালন কৰিব লাগে।

Verse 128

कुर्वते यदि मोहाद्वा प्रेतत्वं शाश्वतं ततः । नापयाति कृतैः पुण्यैर्बहुशस्तीर्थसेवनैः

যদি কোনোবাই মোহবশত এই ক্ৰিয়া ভুলকৈ কৰে, তেন্তে তাৰ পৰা চিৰস্থায়ী প্ৰেতত্ব জন্মে। বহু পুণ্য আৰু বহু তীৰ্থৰ বাৰে বাৰে সেৱাৰ দ্বাৰাও সি সহজে নাশ নহয়।

Verse 129

दशमीं पौर्णमासीं च पित्रोः सांवत्सरं दिनम् । पूर्वविद्धं प्रकुर्वाणो नरकं प्रतिपद्यते

যি মানুহে দশমী, পৌৰ্ণমাসী আৰু পিতৃসকলৰ সাঁৱৎসৰিক দিন ‘পূৰ্ব-বিদ্ধা’ কৰি পালন কৰে, সি নৰকত পতিত হয়।

Verse 130

दर्शश्च पौर्णमासी च साग्निकैः पूर्वसंयुता । नाग्निहीनैस्तु कर्त्तव्या पुनराह प्रजापतिः

যিসকলে অগ্নি ৰক্ষা কৰে, তেওঁলোকৰ বাবে দৰ্শ আৰু পৌৰ্ণমাসী ক্ৰিয়া পূৰ্ব সময়ৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি কৰিব লাগে। কিন্তু অগ্নিহীনসকলৰ বাবে অন্য বিধিতেই কৰ্তব্য—এই কথা প্ৰজাপতিয়ে পুনৰ ক’লে।

Verse 131

क्षयाहे तु पुनः प्रोक्ता स्वकालव्यापिनी तिथिः । श्राद्धं तत्र प्रकर्तव्यं ह्रासवृद्धी न कारणम्

ক্ষয় (তিথি-লোপ) হোৱা দিনত পুনৰ এই শিক্ষাই কোৱা হৈছে—যি তিথি নিজৰ নিৰ্দিষ্ট সময় জুৰি ব্যাপি থাকে, তাকেই গ্ৰহণ কৰিব লাগে। সেই সময়তেই শ্রাদ্ধ কৰণীয়; তিথিৰ হ্ৰাস-বৃদ্ধি দেখা দিলেও সেয়া বিৰত থকাৰ কাৰণ নহয়।

Verse 132

तत्रोक्तं मनुना पुत्र वेदांतैर्भाष्यकारिभिः । तत्प्रमाणं प्रकर्तव्यं प्रेतत्वं भवतोऽन्यथा

পুত্ৰ, তাত মনুৱে আৰু বেদান্তৰ আচার্যসকল তথা মহান ভাষ্যকাৰসকলে যি কৈছে, তাকেই প্ৰমাণ মানি আচৰণত আনিব লাগে; নহ’লে তোমাৰ ওপৰত প্ৰেতত্ব (অশান্ত মৃতাত্মাৰ অৱস্থা) আহি পৰিব।

Verse 133

एतै प्रकारैः प्रेतत्वं प्राणिनां जायते भुवि । निरीक्ष्य धर्मशास्त्राणि कार्य्यं विहितमात्मनः

এইধৰণে পৃথিৱীত প্ৰাণীসকলৰ মাজত প্ৰেতত্ব উদ্ভৱ হয়। সেয়ে ধৰ্মশাস্ত্ৰসমূহ পৰীক্ষা কৰি, নিজৰ কল্যাণৰ বাবে যি বিধান কৰা আছে, তাকেই কৰণীয়।

Verse 134

प्रणम्य सोमनाथं तु यात्रां कृत्वा न गच्छति । कृष्णस्य दर्शनार्थाय तस्य किं जायते फलम्

যদি কোনো ব্যক্তি সোমনাথক প্ৰণাম কৰি যাত্ৰা সম্পন্ন কৰে, তথাপি কৃষ্ণৰ দৰ্শনৰ বাবে আগবাঢ়ি নাযায়—তেন্তে তাৰ কি ফল হয়?

Verse 135

कथ्यते परमा मूर्तिर्हरिरीश्वरसं संस्थिता । विभेदो नात्र कर्तव्यो यथा शंभुस्तथा हरिः

ঘোষণা কৰা হৈছে যে পৰম মূৰ্তি—হৰি—ঈশ্বৰৰ সৈতে ঐক্যত প্রতিষ্ঠিত। ইয়াত কোনো ভেদ কৰা উচিত নহয়; যেনেকৈ শম্ভু, তেনেকৈ হৰিও।

Verse 136

कृष्णस्य सोमनाथस्य नांतरं दृश्यते क्वचित् । यात्रा श्रीसोमनाथस्य संपूर्णा कृष्णदर्शनात्

কৃষ্ণ আৰু সোমনাথৰ মাজত ক’তো কোনো ভেদ দেখা নাযায়। শ্ৰী সোমনাথৰ তীৰ্থযাত্ৰা কৃষ্ণদৰ্শনে সম্পূৰ্ণ হয়।

Verse 137

तस्मादुभयतः पुत्र गन्तव्यं नात्र संशयः । दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं गंतव्यं द्वारकां प्रति

সেয়ে, হে পুত্ৰ, দুয়োঠাইলৈ যোৱা উচিত—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। দেব সোমেশ্বৰক দৰ্শন কৰি দ্বাৰকালৈ আগবাঢ়া।

Verse 138

प्रभासे सोमनाथस्य लिंगमध्ये व्यवस्थितः । स्वयं तिष्ठति पुण्यात्मा भोगं गृह्णाति केशवः

প্ৰভাসত সোমনাথৰ লিঙ্গৰ একেবাৰে মধ্যভাগত পুণ্যাত্মা কেশৱ স্বয়ং অৱস্থিত থাকে আৰু তাত অৰ্পিত ভোগ নিজে গ্ৰহণ কৰে।

Verse 139

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं द्वारकां न नरो गतः । पतनं नरके घोरे पितॄणां च भविष्यति

যি নৰে সোমেশ্বৰ দেৱক দৰ্শন কৰিও দ্বাৰকালৈ নাযায়, তাৰ ভয়ংকৰ নৰকত পতন হয় বুলি কোৱা হয়—আৰু তাৰ পিতৃলোকৰো তেনেই হ’ব।

Verse 140

विशेषेण त्वया वत्स न कृतं द्वादशीव्रतम् । व्रतं कृतं यदस्माभिस्तत्कृतं वेधसंयुतम् । निर्गमं यमलोकाद्धि तदस्माकं न दृश्यते

বিশেষকৈ, হে বৎস, তুমি দ্বাদশী ব্ৰত পালন নকৰিলা। আমি যি ব্ৰত কৰিলোঁ, সেয়াও দোষযুক্ত আছিল; সেয়ে আমাৰ বাবে যমলোকৰ পৰা মুক্তিৰ পথ দেখা নাযায়।

Verse 141

चन्द्रशर्मोवाच । यदि तात मयाऽज्ञानान्न कृतं द्वादशीव्रतम् । कस्मात्कृतं सशल्यं तु भवद्भिर्द्वादशीव्रतम्

চন্দ্ৰশৰ্মাই ক’লে: ‘পিতৃ, যদি অজ্ঞানত মই দ্বাদশী-ব্ৰত নকৰিলোঁ, তেন্তে আপোনালোকে কিয় “শল্য” (দোষ-কলুষ) সহ দ্বাদশী-ব্ৰত পালন কৰিলে?’

Verse 142

प्रेता ऊचुः । कुविप्रैस्तु कुदैवज्ञैः शुक्रमायाविमोहितैः । पारुष्यताहेतुकैश्च प्रेतयोनिमिमां गताः

প্ৰেতাসকলে ক’লে: ‘দুষ্ট ব্ৰাহ্মণ আৰু কুদৈৱজ্ঞ (ভ্ৰষ্ট জ্যোতিষী) সকলৰ দ্বাৰা মোহিত হৈ, ধনৰ চকচকনি আৰু মায়া-ছলত বিভ্ৰান্ত হৈ, কঠোৰতা-নিষ্ঠুৰতাৰ প্ৰেৰণা লৈ আমি এই প্ৰেত-যোনিত পতিত হ’লোঁ।’

Verse 143

दत्तं तप्तं हुतं जप्तमस्माकं विफलं गतम् । संप्राप्ता प्रेतयोनिस्तु सशल्याद्वादशीव्रतात्

‘আমাৰ দান, তপ, হোম আৰু জপ—সকলো বিফল হ’ল। কিয়নো “শল্য” (অশুদ্ধি/দোষ) সহ দ্বাদশী-ব্ৰত পালন কৰাৰ ফলতে আমি প্ৰেত-যোনি লাভ কৰিলোঁ।’

Verse 144

सशल्यं ये प्रकुर्वंति वासरं केशव प्रियम् । तेषां पितामहाः स्वर्गात्प्रेतत्वं यांति पुत्रक

‘হে পুত্ৰ, যিসকলে কেশৱৰ প্ৰিয় দিনটো দোষ-সহ (সশল্য) পালন কৰে, তেওঁলোকৰ কাৰণে তেওঁলোকৰ পিতামহসকল স্বৰ্গৰ পৰা পৰিও প্ৰেতত্বলৈ যায়।’

Verse 145

चन्द्रशर्मोवाच । प्रेतत्वं नाशमायाति कथमेतत्पितामहाः । कर्मणा केन तत्सर्वं यच्चाहं प्रकरोमि तत्

চন্দ্ৰশৰ্মাই ক’লে: ‘মোৰ পিতামহসকলৰ প্ৰেতত্ব কেনেকৈ শেষ নহয়? কোন কৰ্মে এই সকলো উপশম হ’ব? যি কৰিবলগীয়া, মই সেয়াই কৰিম।’

Verse 146

प्रेता ऊचुः । मा गयां मा प्रयागं च पुष्करे कुरुजांगले । अयोध्यायामवंत्यां वा मधुरायां न चार्बुदे

প্ৰেতাসকলে ক’লে: ‘গয়া নহয়, প্ৰয়াগ নহয়, পুষ্কৰো নহয়, কুৰুজাঙ্গলো নহয়; অযোধ্যা নহয়, অৱন্তী নহয়, মথুৰা নহয়, আৰ্বুদো নহয়—এই বিষয়ত একোৱে তুলনা নহয়।’

Verse 147

न चान्यत्तीर्थलक्षं तु वर्जयित्वा तु गोमतीम् । गंगा सरस्वती चैव नर्मदा नैव पुष्करम्

‘গোমতীক বাদ দি আন এক লক্ষ তীৰ্থও নহয়; গঙ্গা, সরস্বতী, নর্মদা, পুষ্কৰো নহয়—এই উদ্দেশ্যত সমান নহয়।’

Verse 148

यादृशं गोमतीतीरे कलौ प्रेतत्वनाशनम् । गोमतीनीरदानेन कृष्णवक्त्रविलोकनात्

‘কলিযুগত গোমতীৰ তীৰত প্ৰেতত্বৰ নাশ এনেকুৱা—গোমতীৰ জল দান কৰিলে আৰু কৃষ্ণৰ মুখ দর্শন কৰিলে।’

Verse 149

विलयं यांति पापानि जन्मकोटिकृतान्यपि । वृथा संन्यासिनां पुण्यं वृथा च वनवासिनाम्

‘কোটি কোটি জন্মত কৰা পাপো বিলীন হয়। ইয়াৰ তুলনাত সন্ন্যাসীৰ পুণ্য যেন বৃথা, আৰু বনবাসীৰ পুণ্যও যেন বৃথা।’

Verse 150

सशल्यं वासरं विष्णोः कुर्वंति यदि पुत्रक । तस्माद्गच्छ मुखं पश्य पूर्णचन्द्रसमं मुखम्

‘হে পুত্ৰ, যদি লোকে বিষ্ণুৰ পবিত্ৰ দিন দোষসহ পালন কৰে, তেন্তে সেয়ে তুমি যোৱা আৰু সেই মুখ দর্শন কৰা—পূৰ্ণচন্দ্ৰসম উজ্জ্বল মুখ।’

Verse 151

कृष्णस्य द्वारकां गत्वा यथास्माकं गतिर्भवेत् । विफलं तव संजाता न कृतं यदुपार्ज्जितम्

কৃষ্ণৰ দ্বাৰকাত গৈ যোৱা, যাতে তোমাৰ গতি আমাৰ দৰে মুক্তিময় হয়। নচেৎ তোমাৰ সকলো চেষ্টা নিষ্ফল হ’ব—যি পুণ্য তুমি অৰ্জন কৰিছা, সেয়া যথোচিত ফল নেদিব।

Verse 152

तद्व्यर्थ सकलं जातं विना केशव पूजनात् । विना केशवपूजायाः शंकरो यस्त्वयार्च्चितः । तत्पुण्यं विफलं जातं प्रेतयोनिं गमिष्यसि

কেশৱৰ পূজা নকৰিলে সকলোয়ে ব্যৰ্থ হয়। কেশৱ-পূজা নকৰাকৈ তুমি যি শংকৰক অৰ্চনা কৰিলা, সেই পুণ্যো নিষ্ফল; সেই পুণ্য অকার্যকৰ হৈ তুমি প্ৰেত-যোনিলৈ গমন কৰিবা।

Verse 153

संपूर्णं तव पुण्यं च द्वारका कृष्णदर्शनात् । भविष्यति न सन्देहो गोमत्युदधिसन्निधौ

দ্বাৰকাত কৃষ্ণদৰ্শনে তোমাৰ পুণ্য সম্পূৰ্ণ হ’ব—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই—গোমতী নদী আৰু সাগৰৰ পবিত্ৰ সন্নিধিস্থলে।

Verse 154

दृष्ट्वा सोमेश्वरं देवं कृष्णं यदि न पश्यति । यात्राफलं न चाप्नोति वदत्येवं स्वयं शिवः

সোমেশ্বৰ দেৱক দৰ্শন কৰিও যদি কোনোবাই কৃষ্ণক নেদেখে, তেন্তে তীৰ্থযাত্ৰাৰ ফল নাপায়—এইদৰে স্বয়ং শিৱে কৈছে।

Verse 155

दृष्टोऽहं तैर्न सन्देहो यैः कृतं कृष्णदर्शनम् । एका मूर्तिर्न सन्देहो मम कृष्णस्य नांतरम्

যিসকলে কৃষ্ণদৰ্শন কৰিছে, তেওঁলোকে নিশ্চয়েই মোক দৰ্শন কৰিছে—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই। একেই দিৱ্য মূৰ্তি; মোৰ আৰু কৃষ্ণৰ মাজত কোনো ভেদ নাই।

Verse 156

दृष्ट्वा मां द्वारकां गत्वा कर्त्तव्यं कृष्णदर्शनम् । दृष्ट्वा कृष्णं तु मां पश्येद्यास्यत्येव महाफलम्

মোক দৰ্শন কৰি তাৰ পাছত দ্বাৰকাত গৈ কৃষ্ণদৰ্শন কৰাটো কৰ্তব্য। কৃষ্ণক দৰ্শন কৰি পুনৰ মোকো দৰ্শন কৰিলে নিশ্চয়েই মহাফল লাভ হয়।

Verse 157

कृष्णदर्शनपूतात्मा यो मां पश्यति मानवः । न तस्य पुनरावृत्तिर्मम लोकाच्च वैष्णवात्

কৃষ্ণদৰ্শনে পৱিত্ৰ আত্মা হোৱা যি মানুহে মোক দৰ্শন কৰে, সি মোৰ বৈষ্ণৱ লোকৰ পৰা পুনৰ সংসাৰত ঘূৰি নাহে।

Verse 158

इत्याह देवदेवेशः स्वयं सोमपतिः पुरा । विप्राणां श्रुतमस्माभिर्वदतां पुष्करे सताम्

এইদৰে প্ৰাচীন কালত দেৱদেৱেশ স্বয়ং সোমপতিয়ে কৈছিল। পুষ্কৰত বচন কৰা পবিত্ৰ ব্ৰাহ্মণসকলৰ পৰা আমি এই কথা শুনিছোঁ।

Verse 159

तस्माद्गच्छ प्रयाणार्थ कुरु कृष्णस्य दर्शनम् । अन्यथा यास्यसे योनिं पैशाचीं पापदायिनीम्

সেয়ে তুমি যাত্ৰাৰ উদ্দেশ্যে আগবাঢ়া আৰু কৃষ্ণদৰ্শন কৰা। নহ’লে তুমি পাপদায়িনী পৈশাচী যোনিত পতিত হ’বা।

Verse 160

कृतापराधोऽपि यदा कुरुते कृष्णदर्शनम् । मुच्यते नाऽत्र संदेहः पापाज्जन्मकृतादपि

অপৰাধ কৰা মানুহেও যেতিয়া কৃষ্ণদৰ্শন কৰে, তেতিয়া সি মুক্ত হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই—জন্মৰ পৰা কৰা পাপৰ পৰাও।

Verse 161

पूजिते देवदेवेशे कृष्णे देवकिनन्दने । पूजिता देवताः सर्वा ब्रह्मरुद्रभगादिकाः

যেতিয়া দেবদেৱেশ, দেবকীনন্দন শ্ৰী কৃষ্ণক পূজা কৰা হয়, তেতিয়া ব্ৰহ্মা, ৰুদ্ৰ, ভগ আদি সকলো দেৱতাই পূজিত হয়।

Verse 162

विना कृष्णस्य पूजां च रुद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । पूजिता नैव कुर्वंति तुष्टिं पुत्र पितामहाः

কৃষ্ণৰ পূজা নকৰিলে, স্বৰ্গবাসী ৰুদ্ৰ আদি দেৱতাসকলক পূজা কৰিলেও সন্তোষ দান নকৰে; আৰু হে পুত্ৰ, পিতৃলোকো তুষ্ট নহয়।

Verse 163

तस्माद्द्वारवतीं गत्वा कृष्णस्य दर्शनं कुरु । प्रेतयोनेर्विनिर्मुक्ता यास्यामः परमां गतिम्

সেয়ে দ্বাৰৱতী (দ্বাৰকা)লৈ গৈ শ্ৰী কৃষ্ণৰ দর্শন কৰ। প্ৰেত-যোনিৰ পৰা মুক্ত হৈ আমি পৰম গতি লাভ কৰিম।

Verse 164

गोमतीनीरधौतानि यस्यांगानि कलौ युगे । मुनिभिर्योनिगमनं तस्य दृष्टं न पुत्रक

কলিযুগত যাৰ অঙ্গ গোমতীৰ জলে ধৌত হয়, তাৰ বাবে মুনিসকলে আৰু নীচ যোনিলৈ পতন দেখা নাপায়—হে প্ৰিয় পুত্ৰ।

Verse 165

ताडिताः पादयुग्मेन गोमतीनीरवीचयः । अगतीनां प्रकुर्वति गतिं वै ब्रह्मवादिनाम्

গোমতীৰ ঢৌসমূহ, যাক দুয়োটা পায়ে স্পৰ্শ কৰি আন্দোলিত কৰা হয়, আশ্ৰয়হীনসকলকো উদ্ধাৰৰ গতি দান কৰে—ব্ৰহ্মবচন কোৱা সাধকসকলকো।

Verse 166

यः पुनः कुरुते श्राद्धं गोमत्युदधिसंगमे । पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

যি পুনৰ গোমতী নদী আৰু সাগৰৰ সঙ্গমত শ্ৰাদ্ধ কৰে, তাতে পিতৃসকলৰ তৃপ্তি জন্মে আৰু সেয়া মহাপ্ৰলয় পৰ্যন্ত স্থায়ী হয়।

Verse 167

ससागरधरायां च सर्वतीर्थेषु यत्फलम् । दिनेनैकेन तत्पुण्यं द्वारकाकृष्णसन्निधौ

সাগৰসহ ধৰণীৰ সকলো তীৰ্থত যি ফল লাভ হয়, সেই একে পুণ্য একেদিনতে দ্বাৰকাত, শ্ৰীকৃষ্ণৰ সান্নিধ্যত, লাভ হয়।

Verse 168

यत्फलं त्रिदशैर्दृष्टं सर्वतीर्थसमुद्भवम् । तत्फलं लभते सर्वं द्वारकायां दिनेदिने

সৰ্ব তীৰ্থৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি দেৱতাসকলে যি ফল স্বীকৃত কৰিছে, সেই সকলো ফল দ্বাৰকাত দিনেদিনে লাভ হয়।

Verse 169

तीर्थकोटिसहस्रैस्तु कृतैः श्राद्धैश्च यत्फलम् । पितॄणां तत्फलं प्रोक्तं गोमतीतिलतर्पणात्

কোটি-কোটি তীৰ্থত কৰা শ্ৰাদ্ধসমূহে পিতৃসকলৰ বাবে যি ফল আনে, সেই একে ফল গোমতীত তিল-জল তৰ্পণ কৰিলেই হয় বুলি কোৱা হৈছে।

Verse 170

यतीनां भोजनं यस्तु यच्छते कृष्णमन्दिरे । सिक्थेसिक्थे भवेत्तृप्तिः पितॄणां युगसंख्यया

যি ব্যক্তি কৃষ্ণ-মন্দিৰত যতি (সন্ন্যাসী) সকলক ভোজন দান কৰে, তেন্তে প্ৰতিটো গ্ৰাসে পিতৃসকলৰ তৃপ্তি যুগ-সংখ্যা পৰিমাণ কাললৈ বৃদ্ধি পায়।

Verse 171

कौपीनाच्छादनं छत्रं पादुके च कमण्डलुम् । दत्त्वा संन्यासिनां याति सप्त कल्पानि तत्फलम्

যি সন্ন্যাসীসকলক কৌপীন আৰু আচ্ছাদন, ছত্ৰ, পাদুকা আৰু কমণ্ডলু দান কৰে, সি সেই দানৰ ফল সাত কল্পলৈকে লাভ কৰে।

Verse 172

धन्यास्ते मानवाः पुत्र वसन्ति श्वपचादयः । द्वारकायां गतिं यांति वसतां तत्र योगिनाम्

ধন্য সেয়া মানুহ, হে পুত্ৰ, শ্বপচ আদি নীচ অৱস্থাৰো, যিসকলে দ্বাৰকাত বাস কৰে; কিয়নো তাত বাস কৰা যোগীসকলৰ দৰে একেই গতি তেওঁলোকে লাভ কৰে।

Verse 173

त्रिकालं ये प्रपश्यंति वदनं प्रत्यहं हरेः । न तेषां पुनरावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

যিসকলে প্ৰতিদিন ত্ৰিকাল—প্ৰভাত, মধ্যাহ্ন আৰু সায়ং—হৰিৰ মুখমণ্ডল দৰ্শন কৰে, তেওঁলোকৰ পুনৰাগমন (পুনর্জন্ম) কল্পকোটি শতেও নহয়।

Verse 174

या नारी विधवा भूत्वा कुरुते द्वारकाश्रयम् । कुलायुतसहस्रं तु नयते परमं पदम्

যি নাৰী বিধৱা হৈ দ্বাৰকাৰ আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰে, সি নিজৰ কুলৰ অযুত-সহস্ৰ (অগণন) জনক পৰম পদলৈ নি যায়।

Verse 175

पुत्रेणापीह किं कार्य्यं न गतो द्वारकां यदि । नारी पुत्रशताच्छ्रेष्ठा गत्वा कृष्णपुरीं वसेत्

ইয়াত পুত্ৰেৰে কি কাম, যদি সি দ্বাৰকাত নাযায়? যি নাৰী কৃষ্ণপুৰীত গৈ বাস কৰে, সি শত পুত্ৰতকৈও শ্ৰেষ্ঠ।

Verse 176

कृष्णं कृष्णपुरीं गत्वा योऽर्च्चयेत्तुलसीदलैः । प्राप्तं जन्मफलं तेन तारिताः प्रपितामहाः

যি কৃ্ষ্ণৰ নগৰীত গৈ তুলসীৰ পাতৰে শ্ৰীকৃ্ষ্ণক অৰ্চনা কৰে, সি মানৱ-জন্মৰ ফল লাভ কৰে আৰু তাৰ পিতৃ-পিতামহসকল উদ্ধাৰ পায়।

Verse 177

तुलसीदलमालां तु कृष्णोत्तीर्णां तु यो वहेत् । पत्रेपत्रेऽश्वमेधानां दशानां लभते फलम्

যি কৃ্ষ্ণলৈ অৰ্পিত তুলসীৰ পাতৰ মালা ধাৰণ কৰে, সি পাতেপাতে দহটা অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ কৰে।

Verse 178

तुलसीकाष्ठसंभूतां यो मालां वहते नरः । फलं यच्छति दैत्यारिः प्रत्यहं द्वारकोद्भवम्

যি নৰে তুলসীৰ কাঠেৰে গঢ়া জপমালা ধাৰণ কৰে, দৈত্যাৰি (হৰি/কৃ্ষ্ণ) তেওঁক প্ৰতিদিনে দ্বাৰকাৰ পবিত্ৰতাৰ পৰা জন্মা ফল দান কৰে।

Verse 179

निवेद्य विष्णवे मालां तुलसीकाष्ठसंभवाम् । वहते यो नरो भक्त्या तस्य नैवास्ति पातकम् । सदा प्रीतमनास्तस्य कृष्णो देवकिनंदनः

তুলসীৰ কাঠেৰে গঢ়া জপমালা বিষ্ণুলৈ নিবেদন কৰি যি নৰে ভক্তিৰে ধাৰণ কৰে, তাৰ কোনো পাপ নাথাকে; দেৱকীনন্দন কৃ্ষ্ণ সেই ভক্তৰ ওপৰত সদায় হৃদয়ে প্ৰসন্ন থাকে।

Verse 180

तुलसीकाष्ठसंभूतं शिरोबाह्वादिभूषणम् । जायते यस्य मर्त्यस्य तस्य देहे सदा हरिः

যি মর্ত্যৰ শিৰ, বাহু আদি অঙ্গত তুলসীৰ কাঠেৰে গঢ়া অলংকাৰ ধাৰণ হয়, তাৰ দেহত হৰি সদায় বাস কৰে।

Verse 181

तुलसीमालया यस्तु भूषितः कर्म चाऽचरेत् । पितॄणां देवतानां च कृतं कोटिगुणं कलौ

যি তুলসীৰ মালাৰে ভূষিত হৈ নিজৰ কৰ্তব্য আচৰে, কলিযুগত পিতৃলোক আৰু দেৱতাসকলৰ উদ্দেশে কৰা কৰ্ম কোটিগুণ ফলদায়ক হয়।

Verse 182

तुलसीकाष्ठमालां तु प्रेतराजस्य दूतकाः । दृष्ट्वा दूरेण नश्यंति वातोद्धूता यथाऽलयः

তুলসীৰ কাঠৰ জপমালা দেখিলে প্ৰেতৰাজ যমৰ দূতসকল দূৰৰ পৰা পলাই যায়—যেনেকৈ বতাহে উৰুৱাই নিয়া বাসা লুপ্ত হয়।

Verse 183

जायते तद्ग्रहे नैव पापसंक्रमणं कुतः । श्रुतं पुराणमस्माभिः कथितं ब्रह्मवादिभिः

সেই গৃহত পাপৰ সংক্রমণ কেতিয়াও জন্মে নোৱাৰে—কেনেকৈ হ’ব? কিয়নো এই পুৰাণীয় উপদেশ আমি ব্ৰহ্মবাদীসকলৰ মুখে শুনিছোঁ।

Verse 184

तस्मान्माला त्वया धार्य्या तुलसीकाष्ठसंभवा । हरते नात्र संदेह ऐहिकामुष्मिकं त्वघम्

সেয়ে তুমি তুলসীৰ কাঠেৰে উৎপন্ন মালা ধাৰণ কৰা। ইয়াত সন্দেহ নাই—ই ইহলোক আৰু পৰলোক, দুয়ো ঠাইৰ পাপ হৰণ কৰে।

Verse 185

तुलसीमालया यस्तु भूषितो भ्रमते यदि । दुःस्वप्नं दुर्निमित्तं च न भयं शात्रवं क्वचित्

যি তুলসীৰ মালাৰে ভূষিত হৈ চলা-ফুৰা কৰে, তাৰ কেতিয়াও ভয়ংকৰ দুঃস্বপ্ন, অশুভ নিমিত্ত, বা শত্রুৰ ভয় নাথাকে।

Verse 186

कृत्वा वै तीर्थसंन्यासं यतयो विधवाः स्त्रियः । जीवन्मुक्ताः कलौ ज्ञेयाः कुलकोटिसमन्विताः

তীৰ্থ-সংন্যাস গ্ৰহণ কৰি যতি আৰু বিধৱা নাৰীসকলেও কলিযুগত জীৱন্মুক্ত বুলি জনা যায়, অসংখ্য কুলৰ পুণ্যসহিত।

Verse 187

धारयंति न ये मालां हैतुकाः पापमोहिताः । नरकान्न निवर्तंते दग्धाः कोपाग्निना हरेः

যিসকলে মালা নধৰে—হেতুবাদী, পাপমোহিত—তেওঁলোকে নৰকৰ পৰা উভতি নাহে; হৰিৰ ক্ৰোধাগ্নিয়ে দগ্ধ হয়।

Verse 188

उन्मीलिनी वंजुलिनी त्रिस्पृशा पक्षवर्द्धिनी । त्वया पुत्र प्रकर्त्तव्या जयंती विजया जया

‘উন্মীলিনী’, ‘বঞ্জুলিনী’, ‘ত্ৰিস্পৃশা’, ‘পক্ষবৰ্ধ্দিনী’—আৰু ‘জয়ন্তী’, ‘বিজয়া’, ‘জয়া’—এই অষ্টমী-ব্ৰতসমূহ, হে পুত্ৰ, তুমি বিধিপূৰ্বক পালন কৰিবা।

Verse 189

पापघ्नी चाष्टमी प्रोक्ता कृष्णस्यातीव वल्लभा । कृता कलौ युगे पुत्र द्वारका मोक्षदायिनी

অষ্টমীক ‘পাপঘ্নী’ বুলি কোৱা হয়, ই কৃষ্ণৰ অতি প্ৰিয়। কলিযুগত, হে পুত্ৰ, দ্বাৰকা আশ্ৰয় কৰি সেৱা কৰিলে মোক্ষ দান কৰে।