Adhyaya 29

Verse 1

पौलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ कपिलातीर्थमुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यङ्मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

পৌলস্ত্য ক’লে: তাৰ পাছত, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, উত্তম কপিলা তীৰ্থলৈ যোৱা উচিত; য’ত মানুহে বিধিপূৰ্বক স্নান কৰিলে সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয়।

Verse 2

पुराऽभून्नृपतिर्नाम सुप्रभः परवीरहा । नित्यं च मृगयाशीलो मृगाणामहिते रतः

পূৰ্বতে সুপ্ৰভা নামে এজন নৃপতি আছিল, যি শত্রু-বীৰসকলৰ সংহাৰক। তেওঁ সদায় মৃগয়া-আসক্ত, হৰিণসকলৰ অমঙ্গলত আনন্দ লভিছিল।

Verse 3

न तथा स्त्रीषु नो भोगे नाश्वयाने न वारणे । तस्याभूदनुरागश्च यथा मृगविमर्द्दने

স্ত্ৰীসকলত বা ভোগ-বিলাসত, ঘোঁৰা-যানত বা হাতীত তেওঁৰ তেনে আসক্তি নাছিল। তেওঁৰ অনুৰাগ আছিল মৃগয়া-ক্ষেত্ৰত হৰিণক দমন-চূর্ণ কৰাতেই।

Verse 4

स कदाचिन्नृपश्रेष्ठ मृगासक्तोऽर्बुदं गतः । अपश्यत्सानुदेशे च मृगीं शिशुसमावृताम्

এবাৰ, হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, মৃগয়াত আসক্ত হৈ তেওঁ অৰ্বুদলৈ গ’ল। তাত ঢালৰ বনাঞ্চলত তেওঁ এটা হৰিণী দেখিলে, যি নিজৰ শাবকসকলৰে ঘেৰাও হৈ আছিল।

Verse 5

स्तनं धयन्तीं सुस्निग्धां शिशोः क्षीरानुरागिणः । सा तेन विद्धा बाणेन सहसा नतपर्वणा

সেই হৰিণী স্নেহভৰে নিজৰ শাবকক স্তন্য পান কৰাই আছিল; শাবকটি মাতৃৰ দুধত আসক্ত। কিন্তু হঠাতে ৰজাৰ বাণে বিদ্ধ হ’ল—নতি-গাঁঠযুক্ত তীৰে।

Verse 6

अथ सा पार्थिवं दृष्ट्वा प्रगृहीतशरासनम् । द्वितीयं योजयानं च मृगी बाणं सुनिर्मलम्

তেতিয়া হৰিণীয়ে ধনু ধৰি থকা ৰজাক দেখিলে, যি দ্বিতীয়টো নিৰ্মল বাণ সংযোজিত কৰিবলৈ ধৰিছিল।

Verse 7

ततः सा कोपसन्तप्ता भूपालं प्रत्यभाषत । नायं धर्मः स्मृतः क्षात्त्रो यस्त्वयाद्य निषेवितः

তেতিয়া তাই ক্ৰোধে দগ্ধ হৈ ভূপালক ক’লে: “এইটো স্মৃতিত কোৱা ক্ষাত্ৰধৰ্ম নহয়; আজি তুমি যি আচৰণ কৰিলে সেয়া অধৰ্ম।”

Verse 8

शयानो मैथुनासक्तः स्तनपो व्याधिपीडितः । न हंतव्यो मृगो राजन्मृगी च शिशुना वृता

“হে ৰাজন, শুই থকা, মৈথুনত আসক্ত, দুগ্ধপান কৰা বা ব্যাধিয়ে পীড়িত মৃগক বধ কৰিব নালাগে; আৰু শাৱকসহ মৃগীকো হত্যা কৰা উচিত নহয়।”

Verse 9

तदद्य मरणं जातं मम सर्वं नृपाधम । तव बाणं समासाद्य पुत्रस्य च मया विना

“সেয়ে আজি মোৰ বাবে সকলোয়ে মৃত্যু হ’ল, হে নৃপাধম; তোমাৰ বাণ লাগি মোৰ পুত্ৰ আহত হ’ল, আৰু সি মোৰ বিনা একাকী ৰ’ল।”

Verse 10

यस्मादहमधर्मेण हता भूमिपते त्वया । तस्मादत्रैव सानौ त्वं रौद्रव्याघ्रो भविष्यसि

“যিহেতু, হে ভূমিপতি, তুমি অধৰ্মেৰে মোক বধ কৰিলা; সেয়েহে এই একে পাহাৰৰ ঢালতেই তুমি ৰৌদ্ৰ ব্যাঘ্ৰ, ভয়ংকৰ বাঘ হ’বা।”

Verse 11

पुलस्त्य उवाच । तच्छ्रुत्वा सुमहत्पापं स नृपो भयसंकुलम् । तां वै प्रसादयामास प्राणशेषां तदा मृगीम्

পুলস্ত্য ক’লে: “সেই বাক্য শুনি—মহাপাপে ভৰা—সেই নৃপতি ভয়ে ব্যাকুল হ’ল। তেতিয়া সি প্ৰাণৰ অলপ অৱশিষ্ট থকা মৃগীক শান্ত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে।”

Verse 12

अविवेकान्मया भद्रे हता त्वं निर्घृणेन च । कुरु शापविमोक्षं त्वं तस्माद्दीनस्य सन्मृगि

হে ভদ্ৰে, মোৰ অবিবেক আৰু নিৰ্দয়তাৰ ফলত তুমি নিহত হ’লা। হে সৎ-মৃগী, এই দীন অৱস্থাত থকা মোক শাপ-মোচন দান কৰা।

Verse 13

मृग्युवाच । यदा तु कपिलां नाम द्रक्ष्यसे त्वं पयस्विनीम् । धेनुं तया समालापात्प्रकृतिं यास्यसे पुनः

মৃগীয়ে ক’লে: যেতিয়া তুমি ‘কপিলা’ নামৰ দুধীয়া ধেনু দেখিবা, তেতিয়া তাইৰ সৈতে কথোপকথনৰ দ্বাৰা তুমি পুনৰ নিজৰ মূল প্ৰকৃতিলৈ উভতি যাবা।

Verse 14

एवमुक्त्वा मृगी राजाग्रतः प्राणैर्व्ययुज्यत । पीडिता शरघातेन पुत्रस्नेहाद्विशेषतः

এইদৰে কৈ মৃগীয়ে ৰজাৰ সন্মুখতে প্ৰাণ ত্যাগ কৰিলে; শৰাঘাতৰ যন্ত্ৰণাত কাতৰ, আৰু বিশেষকৈ পুত্ৰস্নেহে অধিক ব্যথিত।

Verse 15

अथाऽसौ पार्थिवः सद्यो रौद्रास्यः समजायत । व्याघ्रो दशकरालश्च तीक्ष्णदन्तनखस्तथा । भक्षयामास तां सेनामात्मीयां क्रोधमूर्च्छितः

তাৰ পাছত সেই পাৰ্থিৱ তৎক্ষণাৎ ৰৌদ্ৰ-মুখ হ’ল—দশ দিশে ভয়ংকৰ ব্যাঘ্ৰ, তীক্ষ্ণ দন্ত-নখযুক্ত; আৰু ক্ৰোধ-মূৰ্ছিত হৈ নিজৰেই সেনাক ভক্ষণ কৰিবলৈ ধৰিলে।

Verse 16

ततस्ते सैनिका राजन्हतशेषाः सुदुःखिताः । स्वगृहाणि ययुस्तत्र यथा वृत्तं जने पुरे

তাৰ পাছত, হে ৰাজন, যিসকল সৈনিক বাচি ৰ’ল তেওঁলোক অতি দুঃখিত হৈ নিজৰ ঘৰলৈ গ’ল, আৰু নগৰৰ লোকসকলক তাত যি ঘটিল সেয়া সকলো ক’লে।

Verse 17

निवेदयन्तो वृत्तांतं चत्वरेषु त्रिकेषु च । यथा वै व्याघ्रतां प्राप्तः स राजाऽर्बुदपर्वते

চৌহদ আৰু ত্ৰিমাৰ্গত সমগ্ৰ বৃত্তান্ত জনাই তেওঁলোকে ক’লে—অৰবুদ পৰ্বতত সেই ৰজাই নিশ্চয়েই ব্যাঘ্ৰত্ব লাভ কৰিছিল।

Verse 18

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पुत्रं भूरिपराक्रमम् । राज्येऽभिषेचयामासु नाम्ना ख्यातं महौजसम्

তেওঁৰ বাক্য শুনি, অতি পৰাক্ৰমী পুত্ৰক তেওঁলোকে ৰাজ্যাভিষেক কৰালে; নামত খ্যাত, মহাতেজস্বী সেই ৰাজকুমাৰক সিংহাসনত স্থাপন কৰিলে।

Verse 19

कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्मिन्सानौ नृपोत्तम । तृषार्तं गोकुलं प्राप्तं गोपगोपीसमाकुलम्

কিছু কাল পিছত, হে নৃপোত্তম, সেই পৰ্বতৰ ঢালত গোপ-গোপীৰে ভৰা এক গোকুল আহি উপস্থিত হ’ল, তৃষ্ণাত কাতৰ হৈ।

Verse 20

तत्रैका गौः परिभ्रष्टा स्वयूथात्तृणतृष्णया । कपिलेति च विख्याता स्वयूथस्याग्रगामिनी

তাত এক গাই নিজৰ ইউথৰ পৰা বিচ্যুত হ’ল, তৃণৰ ক্ষুধা আৰু তৃষ্ণাৰ টানত। সি ‘কপিলা’ নামে খ্যাত, নিজৰ ইউথৰ অগ্ৰগামিনী আছিল।

Verse 21

अच्छिन्नाग्रतृणं या तु सदा भक्षयते नृप । अथ सा गह्वरं प्राप्ता गिरेः शून्यं भयंकरम्

হে নৃপ, যি সদায় অচ্ছিন্ন অগ্ৰযুক্ত তৃণ ভক্ষণ কৰিছিল, সি তেতিয়া গিৰিৰ এক গহ্বৰত উপনীত হ’ল—নিৰ্জন আৰু ভয়ংকৰ।

Verse 22

तत्राससाद तां व्याघ्रो दंष्ट्रोत्कटमुखावहः । सा तं दृष्टवती पापं त्रासमाप मृगीव हि

তাত এজন বাঘ তাইৰ সন্মুখত আহি থিয় হ’ল, ভয়ংকৰ মুখ আৰু উচ্ছ দংশ্ৰাযুক্ত। সেই পাপী জন্তুটোক দেখি তাই হৰিণীৰ দৰে আতংকত কঁপিবলৈ ধৰিলে।

Verse 23

स्मरंती गोकुले बद्धं स्वसुतं क्षीरपायिनम् । दुःखेन रुदतीं तां स दृष्ट्वोवाच मृगाधिपः

গোকুলত বাঁধি থোৱা নিজৰ ক্ষীৰপায়ী পোৱালিটোক স্মৰণ কৰি তাই দুখত কান্দি আছিল। তাইৰ কান্দোন দেখি পশুৰ অধিপতি বাঘে ক’লে।

Verse 24

व्याघ्र उवाच । किं वृथा रुद्यते धेनो मां प्राप्य न हि जीवितम् । विद्यते कस्यचिन्मूर्खे स्मरेष्टां देवतां ततः

বাঘে ক’লে— “হে ধেনু, কিয় ব্যৰ্থে কান্দিছা? মোৰ ওচৰলৈ আহিলে জীৱন নাথাকে। হে মূৰ্খে, যদি কিবা সহায় থাকে, তেন্তে নিজৰ ইষ্ট-দেৱতাক স্মৰণ কৰ।”

Verse 25

कपिलोवाच । स्वजीवितभयाद्व्याघ्र न रोदिमि कथंचन । पुत्रो मे बालको गोष्ठ्यां क्षीरपायी प्रतीक्षते

কপিলাই ক’লে— “হে বাঘ, নিজৰ জীৱনৰ ভয়ত মই একেবাৰে কান্দো নে। মোৰ সৰু পোৱালি গোষ্ঠীত আছে, ক্ষীৰপায়ী, সি মোৰ বাবে অপেক্ষা কৰি আছে।”

Verse 26

नाद्यापि स तृणा न्यत्ति तेनाहं शोकविक्लवा । रोद्मि व्याघ्र सुतस्नेहात्सत्येनात्मानमालभे

“এতিয়াও সি তৃণ নাখায়; সেয়ে মই শোকত ব্যাকুল। হে বাঘ, পুত্ৰস্নেহত মই কান্দো; সত্যৰ শপথে মই নিজকে বন্ধন কৰোঁ (যে মই ঘূৰি আহিম)।”

Verse 27

पाययित्वा सुतं बालं दृष्ट्वा पृष्ट्वा जनं स्वकम् । पुनः प्रत्यागमिष्यामि यदि त्वं मन्यसे विभो

মোৰ সৰু বাছুৰটোক গাখীৰ খুৱাই, আৰু নিজৰ লোকসকলক দেখি সোধ-পোছ কৰি, মই পুনৰ উভতি আহিম—যদি আপুনি, হে মহাবলী প্ৰভু, অনুমতি দিয়ে।

Verse 28

व्याघ्र उवाच । गत्वा स्वसुतसांनिध्यं दृष्ट्वात्मीयं च गोकुलम् । पुनरागमनं यत्ते न च तच्छ्रद्दधाम्यहम्

ব্যাঘ্ৰে ক’লে: নিজৰ বাছুৰৰ ওচৰলৈ গৈ আৰু নিজৰ গোকুল দেখি, তুমি পুনৰ উভতি আহিবা—এই কথা মই বিশ্বাস নকৰোঁ।

Verse 29

भयान्मां भाषसे चैवं नास्ति प्राणसमं भयम् । तस्मात्प्राणभयान्न त्वमागमिष्यसि धेनुके

ভয়তে তুমি মোক এইদৰে ক’ছা; প্ৰাণৰ ভয়ৰ সমান আন কোনো ভয় নাই। সেয়ে প্ৰাণভয়তে তুমি উভতি নাহিবা, হে ধেনু।

Verse 30

कपिलो वाच । शपथैरागमिष्यामि सत्यमेतच्छृणुष्व मे । प्रत्ययो यदि ते भूयान्मां मुञ्च त्वं मृगाधिप

কপিলাই ক’লে: শপথে বাঁধ খাই মই উভতি আহিম—মোৰ এই সত্য বাক্য শুনা। যদি তোমাৰ অধিক বিশ্বাস লাগে, তেন্তে মোক মুক্ত কৰা, হে মৃগাধিপ।

Verse 31

व्याघ्र उवाच । ब्रूहि ताञ्छपथान्भद्रे समागच्छसि यैः पुनः । ततोऽहं प्रत्ययं गत्वा मोचयिष्यामि वा न वा

ব্যাঘ্ৰে ক’লে: হে ভদ্ৰে, যি শপথে তুমি পুনৰ আহিবা, সেই শপথবোৰ কোৱা। তাৰ পাছত নিশ্চয়তা পাই মই ঠিক কৰিম—মুক্ত কৰিম নে নকৰিম।

Verse 32

कपिलोवाच । वेदाध्ययनसंपन्नं ब्राह्मणं वंचयेत्तु यः । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

কপিলাই ক’লে: যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে বেদ-অধ্যয়নত সম্পন্ন ব্ৰাহ্মণক প্ৰবঞ্চনা কৰা জনৰ পাপে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 33

गुरुद्रोहरतानां च यत्पापं जायते नृणाम् । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে গুৰুক দ্ৰোহ কৰিবলৈ আনন্দ পোৱা মানুহৰ ভিতৰত যি পাপ জন্মে, সেই পাপে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 34

यत्पापं ब्राह्मणं हत्वा गां च हत्वा प्रजायते । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে ব্ৰাহ্মণ বধ কৰি আৰু গাই বধ কৰি যি পাপ জন্মে, সেই পাপে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 35

मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं गुरुवंचके । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে মিত্ৰদ্ৰোহত যি পাপ আৰু গুৰুক প্ৰবঞ্চনা কৰাত যি পাপ, সেই পাপে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 36

यो गां स्पृशति पादेन ब्राह्मणं पावकं तथा । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে পাৱেৰে গাই স্পৰ্শ কৰা জনৰ পাপ—আৰু তেনেদৰে ব্ৰাহ্মণক আৰু অগ্নিক স্পৰ্শ কৰাৰ পাপ—সেই পাপে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 37

कूपारामतडागानां यो भंगं कुरुत नरः । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে কুঁৱা, উদ্যান আৰু পুখুৰী ভাঙি নষ্ট কৰা মানুহৰ পাপেৰে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 38

कृतघ्नस्य च यत्पापं सूचकस्य च यद्भवेत् । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই ইয়ালৈ পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে অকৃতজ্ঞ আৰু সূচকৰ যি পাপ, সেই পাপেৰে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 39

मद्यमांसरतानां च यत्पापं जायते नृणाम् । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই ইয়ালৈ পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে মদ্য আৰু মাংসত আসক্ত নৰসকলৰ যি পাপ জন্মে, সেই পাপেৰে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 40

राजपैशुन्यकर्तॄणां यत्पापं जायते नृणाम् । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই ইয়ালৈ পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে ৰজাসকলৰ বিষয়ত নিন্দা-চুগলি কৰা লোকসকলৰ যি পাপ জন্মে, সেই পাপেৰে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 41

वेदविक्रयकर्तॄणां यत्पापं संप्रजायते । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ নাহোঁ, তেন্তে বেদ বিক্ৰী কৰা লোকসকলৰ ওপৰত যি পাপ জন্মে, সেই পাপেৰে মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 42

दीयमानं द्विजातीनां निवारयति योऽल्पधीः । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ ইয়ালৈ নাহোঁ, তেন্তে যি অল্পবুদ্ধি দ্বিজাতিসকলক দিয়া দান বাধা দিয়ে, তাৰ সেই পাপেই মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 43

विश्वस्तघातकानां च यत्पापं समुदाहृतम् । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ ইয়ালৈ নাহোঁ, তেন্তে যিসকল বিশ্বাসীজনক হত্যা কৰে তেওঁলোকৰ বাবে ঘোষিত যি পাপ, সেই পাপেই মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 44

द्विजद्वेषरतानां हि यत्पापं जायते नृणाम् । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ ইয়ালৈ নাহোঁ, তেন্তে দ্বিজদ্বেষত ৰত মানুহৰ ভিতৰত যি পাপ জন্মে, সেই পাপেই মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 45

परवादरतानां च पापं यच्च दुरात्मनाम् । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ ইয়ালৈ নাহোঁ, তেন্তে পৰনিন্দাত ৰত দুষ্টাত্মাসকলৰ যি পাপ, সেই পাপেই মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 46

रात्रौ ये पापकर्माणो भक्षंति दधिसक्तुकान् । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ ইয়ালৈ নাহোঁ, তেন্তে ৰাতি দধি-মিশ্ৰিত সত্ত্বু ভক্ষণ কৰা পাপকর্মীসকলৰ সেই পাপেই মই লিপ্ত হওঁ।

Verse 47

वृंताकं मूलकं श्वेतं रक्तं येऽश्नंति गृंजनम् । तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः

যদি মই পুনৰ নআহোঁ, তেন্তে বেঙেনা, মূলা আৰু বগা তথা ৰঙা গৃঞ্জন (নহৰু/পিয়াঁজ) খোৱাসকলে যি পাপ অৰ্জন কৰে, সেই পাপে মোক স্পৰ্শ কৰক।

Verse 48

पुलस्त्य उवाच । स तस्याः शपथाञ्छ्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । प्रत्ययं च तदा गत्वा व्याघ्रो वाक्यमथाब्रवीत्

পূলস্ত্যই ক’লে: তাইৰ শপতনামা শুনি বাঘটোৰ চকু বিস্ময়ত ডাঙৰ হৈ গ’ল। তাৰপাছত তাইৰ সততাৰ ওপৰত বিশ্বাস জন্মি বাঘটোৱে এইদৰে ক’লে।

Verse 49

व्याघ्र उवाच । गच्छ त्वं गोकुले भद्रे पुनरागमनं कुरु । न चैतदवगंतव्यं यदयं वञ्चितो मया

বাঘটোৱে ক’লে: হে ভদ্ৰ মহিলা, গোকুললৈ যোৱা আৰু পুনৰ ঘূৰি আহিবা। আৰু এইটো নাভাবিবা যে মই এই বিষয়ত প্ৰতাৰিত হৈছোঁ।

Verse 50

कपिले गच्छ पश्य त्वं तनयं सुतवत्सले । पाययित्वा स्तनं पूर्णमवघ्राय च मूर्धनि

হে কপিলা, যোৱা আৰু তোমাৰ পুত্ৰক দৰ্শন কৰা, হে মৰমিয়াল মাতৃ। তাক পেট ভৰাই গাখীৰ খুৱাবা আৰু তাৰ মূৰত আঘ্ৰাণ লবা (চুমা খাবা)।

Verse 51

मातरं भ्रातरं दृष्ट्वा सखीः स्वजनवबांधवान् । सत्यमेवाग्रतः कृत्वा नान्यथा कर्तुमर्हसि

তোমাৰ মাতৃ, ভ্ৰাতৃ, সখীসকল আৰু নিজৰ আত্মীয়-স্বজনক দেখাৰ পাছত—সত্যক আগত ৰাখি—তুমি ইয়াৰ অন্যথা কৰা উচিত নহয়।

Verse 52

पुलस्त्य उवाच । साऽनुज्ञाता मृगेन्द्रेण कपिला पुत्रवत्सला । अश्रुपूर्णमुखी दीना प्रस्थिता गोकुलं प्रति

পুলস্ত্য ক’লে: মৃগেন্দ্ৰ—পশুৰ অধিপতি—ৰ অনুমতি পাই, পুত্ৰস্নেহে নিবিষ্টা কপিলা অশ্ৰুপূৰ্ণ মুখে, দীন-ব্যাকুল হৈ গোকুলৰ দিশে যাত্ৰা কৰিলে।

Verse 53

वेपमाना भयोद्विग्ना शोकसागरमध्यगा । करिणीव हि रौद्रेण हरिणा सा बलीयसा । ततः स्वगोकुलं प्राप्ता रभमाणा मुहुर्मुहुः

কঁপনি ধৰি, ভয়ত উদ্বিগ্ন হৈ, যেন শোকসাগৰৰ মাজত ডুবি থকা—যেন প্ৰচণ্ড আৰু অধিক বলৱান সিংহে তাড়িত কৰা হাতিনী—সেই কপিলা বাৰে বাৰে ৰভি নিজৰ গোকুলত উপস্থিত হ’ল।

Verse 54

तस्याः शब्दं ततः श्रुत्वा ज्ञात्वा वत्सः स्वमातरम् । सम्मुखः प्रययौ तूर्णमूर्द्ध्वपुच्छः प्रहर्षितः

তাইৰ শব্দ শুনি আৰু নিজৰ মাতৃক চিনাক্ত কৰি, সেই বাছুৰে সন্মুখলৈ তীব্ৰে দৌৰি আহিল—পুচ উঁচু কৰি, আনন্দে উল্লসিত হৈ।

Verse 55

अकालागमनं तस्या रौद्रं भंभारवं तथा । दृष्ट्वा श्रुत्वा च वत्सोऽसौ शंकितः परिपृच्छति

তাইৰ অকালে আগমন আৰু তীব্ৰ, ব্যাকুল ৰভনি দেখি-শুনি, সেই বাছুৰ শংকিত হ’ল আৰু সুধিবলৈ ধৰিলে।

Verse 56

वत्स उवाच । न ते पश्यामि सौम्यत्वं दुर्मना इव लक्ष्यमे । किमर्थमन्यवेलायां समायाता वदस्व मे

বাছুৰে ক’লে: মা, তোমাৰ সেই সৌম্যতা মই নেদেখোঁ; তুমি যেন মনত দুখেৰে ব্যাকুল। এই অস্বাভাৱিক সময়ত কিয় আহিলা? মোক কোৱা।

Verse 57

कपिलोवाच । पिब पुत्र स्तनं पश्चात्कारणं चापि मे शृणु । आगताऽहं तव स्नेहात्कुरु तृप्तिं यथेप्सिताम्

কপিলাই ক’লে: হে পুত্ৰ! প্ৰথমে গাখীৰ পান কৰা, তাৰ পাছত মোৰ কাৰণো শুনা। মই তোমাৰ মৰমৰ বাবে আহিছো, যিমান ইচ্ছা সিমান তৃপ্ত হোৱা।

Verse 58

अपश्चिममिदं पुत्र दुर्लभं मातृदर्शनम् । मयाऽद्य पुत्र गंतव्यं शपथैरागता यतः

হে পুত্ৰ! মাতৃৰ এই দৰ্শন অতি দুৰ্লভ আৰু অন্তিম। আজি মই যাবই লাগিব, কাৰণ মই শপতৰ দ্বাৰা আৱদ্ধ হৈ আহিছো।

Verse 59

व्याघ्रस्य कामरूपस्य दातव्यं जीवितं मया । तेनाहं शपथैर्मुक्ता कारणात्तव पुत्रक

যি বাঘে যিকোনো ৰূপ ধাৰণ কৰিব পাৰে, তাক মই মোৰ প্ৰাণ অৰ্পণ কৰিব লাগিব। সেই কাৰণে, হে পুত্ৰ, মই মোৰ শপতৰ পৰা মুক্ত হ’ম।

Verse 60

मयाऽद्य तत्र गंतव्यं मृगराजसमीपतः । यदा च शपथैः पुत्र दास्यामि च कलेवरम्

আজি মই পশুৰাজৰ ওচৰলৈ যাবই লাগিব। কাৰণ, হে পুত্ৰ, মোৰ শপত অনুসাৰে মই এই শৰীৰ ত্যাগ কৰিব লাগিব।

Verse 61

वत्स उवाच । अहं तत्र गमिष्यामि यत्र त्वं गंतुमिच्छसि । श्लाघ्यं हि मरणं मेऽद्य त्वया सह न संशयः

বত্সই ক’লে: আপুনি য’লৈ যাব বিচাৰে, মইও তালৈকে যাম। আজি আপোনাৰ লগত মৰিবলৈ পোৱাটো সঁচাকৈয়ে গৌৰৱৰ কথা হ’ব; ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 62

एकाकिनाऽपि मर्त्तव्यं यस्मान्मया त्वया विना । यदि मां सहितं तत्र त्वया व्याघ्रो वधिष्यति

যিহেতু তোমাৰ অবিহনে একেলগেও মোৰ মৰিবই লাগিব, সেয়ে যদি তাত তোমাৰ সৈতে থাকোঁতে বাঘে মোক বধ কৰে, তেন্তে সেয়াই হওক।

Verse 63

या गतिर्मातृभक्तानां ध्रुवं सा मे भविष्यति । तस्मादवश्यं यास्यामि त्वया सह न संशयः

মাতৃভক্তসকলৰ যি গতি নিশ্চিত, সেয়াই নিশ্চয় মোৰ হ’ব। সেয়ে মই অৱশ্যই তোমাৰ সৈতে যাম; একো সন্দেহ নাই।

Verse 64

अथवाऽत्रैव तिष्ठ त्वं शपथाः संतु मे तव । तव स्थाने प्रयास्यामि मातस्त्वं यदि मन्यसे

নচেৎ তুমি ইয়াতেই থাকাঁ—তোমাৰ শপথসমূহ মোৰ ওপৰত থাকক। হে মাতা, তুমি যদি সন্মতি দিয়া, তেন্তে তোমাৰ ঠাইত মইয়ে যাম।

Verse 65

जनन्या विप्रयुक्तस्य जीवितं न हि मे प्रियम् । नास्ति मातृसमः कश्चिद्बालानां क्षीरजीविनाम्

মাতৃবিচ্ছিন্ন হৈ মোৰ জীৱন প্ৰিয় নহয়। দুধে জীৱন ধৰা শিশুসকলৰ বাবে মাতৃসম কোনো নাই।

Verse 66

नास्ति मातृसमो नाथो नास्ति मातृसमा गतिः । ये मातृनिरताः पुत्रास्ते यांति परमां गतिम्

মাতৃসম নাথ নাই, মাতৃসম গতি নাই। যিসকল পুত্ৰ মাতৃভক্তিত নিবিষ্ট, তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰে।

Verse 67

कपिलोवाच । ममैव विहितो मृत्युर्न ते पुत्रक सांप्रतम् । न चायमन्यभूतानां मृत्युः स्यादन्यमृत्युतः

কপিল ক’লে: এই মৃত্যু কেৱল মোৰ বাবেই বিধাতাই বিধান কৰিছে, হে প্ৰিয় পুত্ৰ, এতিয়া তোমাৰ বাবে নহয়। আৰু এই মৃত্যু আন জীৱৰ বাবে নিৰ্ধাৰিত নহয়, নতুবা অন্য কোনো কাৰণজনিত মৃত্যুও নহয়।

Verse 68

अपश्चिममिदं पुत्र मातुः सन्देशमुत्तमम् । शृणुष्वावहितो भूत्वा परिणामसुखावहम्

হে পুত্ৰ, এইটো তোমাৰ মাতৃৰ অন্তিম আৰু অতি উত্তম বাণী। মনোযোগী হৈ শুনা; ই পৰিণামে সুখ দান কৰে।

Verse 69

वने चर सदा वत्स अप्रमादपरो भव । प्रमादात्सर्वभूतानि विनश्यंति न संशयः

হে বৎস, তুমি বনতে বিচৰণ কৰোঁতে সদায় সাৱধানতাত নিবিষ্ট হোৱা; অপ্রমাদী হোৱা। প্ৰমাদৰ দ্বাৰাই সকলো জীৱ বিনাশ পায়—ইয়াত সন্দেহ নাই।

Verse 70

न च लोभेन चर्तव्यं विषमस्थं तृणं क्वचित् । लोभाद्विनाशो जंतूनामिह लोके परत्र च

লোভৰ বশত কেতিয়াও কৰ্ম নকৰিবা—বিপদজনক ঠাইত পৰি থকা তৃণখণ্ড এটাৰ বাবেও নহয়। লোভৰ পৰা জীৱৰ বিনাশ হয়, এই লোকতো আৰু পৰলোকতো।

Verse 71

समुद्रमटवीं युद्धं विशंते लोभमोहिताः । लोभादि कार्यमत्युग्रं कुर्वंति त्याज्य एव सः

লোভে মোহিত হৈ মানুহে সমুদ্ৰ, অৰণ্য আৰু যুদ্ধলৈও প্ৰৱেশ কৰে। লোভ আদি পৰা আৰম্ভ কৰি অতি উগ্ৰ কৰ্ম যি কৰে, সি নিশ্চয় পৰিত্যাজ্য।

Verse 72

लोभात्प्रमादादाश्वासात्पुरुषो बाध्यते त्रिभिः । तस्माल्लोभो न कर्त्तव्यो न प्रमादो न विश्वसेत्

লোভ, প্ৰমাদ আৰু অন্ধ আশ্বাস—এই তিনিটাই মানুহক বন্ধনত পেলায়। সেয়ে লোভ নকৰিবা, অসাৱধান নহ’বা, আৰু অন্ধভাৱে বিশ্বাস নকৰিবা।

Verse 73

आत्मा च सततं पुत्र रक्षितव्यः प्रयत्नतः । सर्वेभ्यः श्वापदेभ्यश्च म्लेच्छेभ्यस्तस्करादितः

আৰু, হে পুত্ৰ, সদায় যত্নেৰে নিজক ৰক্ষা কৰিবা—সকলো বনৰীয়া জন্তুৰ পৰা, আৰু ম্লেচ্ছ, চোৰ আদি বৈৰী লোকৰ পৰা।

Verse 74

तिर्यग्भ्यः पापयोनिभ्यः सदा विचरता वने । न च शोकस्त्वया कार्यः सर्वेषां मरणं धुवम्

তুমি যেতিয়া সদায় বনত বিচৰণ কৰিছা, তেতিয়া তিৰ্যক জন্তু আৰু পাপস্বভাৱী লোকৰ পৰা সাৱধান থাকিবা। আৰু শোক নকৰিবা—কাৰণ সকলোৰে মৃত্যু নিশ্চিত।

Verse 75

अस्माकं प्रतिवाचं च शृणु शोकविनाशिनीम् । यथा हि पथिकः कश्चिच्छायार्थी वृक्षमास्थितः । विश्रान्तश्च पुनर्याति तद्वद्भूतसमागमः

শোক নাশ কৰা আমাৰ উত্তৰো শুনা: যেন কোনো পথিক ছাঁ বিচাৰি গছৰ তলত আশ্ৰয় লয়, অলপ বিশ্ৰাম কৰি পুনৰ আগবাঢ়ে—তেনেকৈ জীৱসমূহৰ মিলনো ক্ষণস্থায়ী।

Verse 76

पुलस्त्य उवाच । एवं संभाष्य तं वत्समवघ्राय च मूर्द्धनि । स्वमातरं सखीवर्गं ततो द्रष्टुं समागता

পুলস্ত্য ক’লে: এইদৰে কথা কৈ, প্ৰিয় বৎসৰ মূৰত স্নেহে চুম্বন কৰি, তেতিয়া তাই নিজৰ মাতৃ আৰু সখীবৰ্গক চাবলৈ গ’ল।

Verse 77

अब्रवीच्च ततो वाक्यं पुत्रशोकेन दुःखिता । अंबाः शृणुत मे वाक्यमपश्चिममिदं स्फुटम्

তেতিয়া পুত্ৰ-শোকত দুখিতা হৈ তাই এই বাক্য ক’লে—“হে মাতৃসকল, মোৰ কথা শুনা; এই মোৰ অন্তিম স্পষ্ট বচন।”

Verse 78

अनाथमबलं दीनं फेनपं मम पुत्रकम् । मातृशोकाभिसंतप्तं सर्वास्तं पालयिष्यथ

“মোৰ পুত্ৰ ফেনপা অনাথ, দুৰ্বল আৰু দীন; মাতৃ-শোকত দগ্ধ। হে তোমালোক সকলোৱে, তাক ৰক্ষা কৰিবা।”

Verse 79

भाविनीनामयं पुत्रः सांप्रतं च विशेषतः । स्नपनीयः पायितव्यः पोष्यः पाल्यः स्वपुत्रवत्

“ভৱিষ্যতে এই পুত্ৰ তোমালোকৰেই; বিশেষকৈ এই মুহূৰ্তৰ পৰা। তাক স্নান কৰাবা, দুধ খুৱাবা, পোষণ কৰিবা আৰু নিজৰ পুত্ৰৰ দৰে ৰক্ষা কৰিবা।”

Verse 80

चरंतं विषमे स्थाने चरंतं परगोकुले । अकार्येषु प्रवर्तंतं हे सख्यो वारयिष्यथ

“সি যদি বিপদজনক ঠাইলৈ ঘূৰি ফুৰে, বা আনৰ গোকুলত ভ্ৰমে, বা অনুচিত কৰ্মলৈ ধাৱিত হয়—হে সখীসকল, তোমালোকেই তাক বাধা দিবা।”

Verse 81

क्षमध्वं च महाभागा यास्येऽहं सत्यसंश्रयात् । यत्राऽसौ तिष्ठते व्याघ्रो मुक्ताऽहं येन सांप्रतम्

“ক্ষমা কৰিবা, হে মহাভাগসকল। সত্যৰ আশ্ৰয় লৈ মই যাবই লাগিব—য’ত সেই ব্যাঘ্ৰ থিয় হৈ আছে, যিজনে মোক এই মুহূৰ্তত মুক্তি দিলে।”

Verse 82

सर्वास्ता वचनं श्रुत्वा तस्याः शोकसमन्विताः । विषादं परमं गत्वा वाक्यमूचुः सुदुःखिताः

তাইৰ বাক্য শুনি সকলোৱে শোকত আচ্ছন্ন হ’ল; গভীৰ বিষাদত পৰি অতি দুখেৰে কথা ক’লে।

Verse 83

कपिले नैव गंतव्यं न ते दोषो भविष्यति । प्राणात्यये न दोषोऽस्ति संपराये च दारुणे

তেওঁলোকে ক’লে: “হে কপিলা, তুমি নাযাবা; তোমাৰ ওপৰত কোনো দোষ নপৰে। প্ৰাণ-সংকটত, ভয়ংকৰ বিপদতেও, দোষ নাথাকে।”

Verse 84

अत्र गाथा पुरा गीता मुनिभिर्धर्मवादिभिः । प्राणात्यये समुत्पन्ने शपथे नास्ति पातकम्

“এই বিষয়ে ধৰ্ম-বক্তা মুনিসকলে পূৰ্বে এক প্ৰাচীন গাথা গাইছিল: মৃত্যুৰ সংকট উঠিলে, বাধ্যতাত ভঙা শপথত পাপ নাথাকে।”

Verse 85

कपिलोवाच । प्राणिनां प्राण रक्षार्थं वदाम्येवानृतं वचः । नात्मार्थमुपयुञ्जामि स्वल्पमप्यनृतं क्वचित्

কপিলাই ক’লে: “প্ৰাণীসকলৰ প্ৰাণ ৰক্ষাৰ বাবে মাত্ৰ মই কেতিয়াবা অসত্য বাক্য ক’ব পাৰোঁ। নিজৰ স্বাৰ্থৰ বাবে মই কেতিয়াও সামান্যো অসত্য ব্যৱহাৰ নকৰোঁ।”

Verse 86

अश्वमेधसहस्रं तु सत्यं च तुलया धृतम् । अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते

“সহস্ৰ অশ্বমেধ যজ্ঞ আৰু সত্যক তুলাত ধৰা হ’ল; নিশ্চয়েই সহস্ৰ অশ্বমেধতকৈও সত্যই অধিক শ্ৰেষ্ঠ।”

Verse 87

तस्मान्नानृतमात्मानं करिष्ये जीविताशया । आज्ञापयतु मामार्या यास्ये यत्र मृगाधिपः

সেয়ে, জীৱনৰ আশা থাকিলেও মই নিজকে অসত্যভাষী নকৰিম। আৰ্যা নাৰী মোক আজ্ঞা কৰক—মই যাম য’ত মৃগাধিপ (ব্যাঘ্ৰ) আছে।

Verse 88

वयस्या ऊचुः । कपिले त्वं नमस्कार्या सर्वैरपि सुरासुरैः । यत्त्वं परमसत्येन प्राणांस्त्यजसि दुस्त्यजान्

সখীসকলে ক’লে: হে কপিলে, দেৱ-অসুৰ সকলোৰে দ্বাৰা তুমি নমস্কাৰযোগ্য; কিয়নো তুমি পৰম সত্য ধৰি, ত্যাগ কৰাত অতি দুঃসাধ্য প্ৰাণো ত্যাগ কৰিবলৈ উদ্যত।

Verse 89

अवश्यं न च ते भावी मृत्युः सत्यात्कथंचन । प्रमाणं यदि सत्यं हि व्रज पंथाः शिवोऽस्तु ते

নিশ্চয় তোমাৰ সত্যনিষ্ঠাৰ বাবে কোনোভাবেই মৃত্যু তোমাৰ ওপৰত নপৰে। যদি সত্যই প্ৰমাণ আৰু অধিকাৰ হয়, তেন্তে তোমাৰ পথত আগবাঢ়া—তোমাৰ মঙ্গল হওক।

Verse 90

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्ता च कपिला गता यत्र मृगाधिपः । अथासौ कपिलां दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं हर्षगद्गदया गिरा

পুলস্ত্য ক’লে: এইদৰে কোৱা হ’লত কপিলা য’ত মৃগাধিপ আছিল তাত গ’ল। তেতিয়া সি কপিলাক দেখি বিস্ময়ে চকু ফুলি উঠিল আৰু আনন্দত কঁপা কণ্ঠে বিনয়ভৰা বাক্য ক’লে।

Verse 91

व्याघ्र उवाच । स्वागतं तव कल्याणि कपिले सत्यवादिनि । नहि सत्यवतां किंचिदशुभं विद्यते क्वचित्

ব্যাঘ্ৰে ক’লে: স্বাগতম, হে কল্যাণী কপিলে, হে সত্যবাদিনী। সত্যনিষ্ঠ লোকৰ বাবে ক’তো কেতিয়াও অশুভ নাথাকে।

Verse 92

त्वयोक्तं कपिले पूर्वं शपथैरागमाय च । तेन मे कौतुकं जातं याताऽगच्छेत्पुनः कथम्

হে কপিলা! পূৰ্বতে তুমি গম্ভীৰ শপথেৰে প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিলা যে তুমি পুনৰ উভতি আহিবা। সেয়াই মোৰ মনত বিস্ময় জগাইছে—যি গ’ল, সি পুনৰ কেনেকৈ আহিব পাৰে?

Verse 93

तस्माद्गच्छ मया मुक्ता यत्राऽसौ तनयस्तव । तिष्ठते गोकुले बद्धः क्षीरपायी सुदुःखितः

সেয়ে তুমি যোৱা—মই তোমাক মুক্ত কৰিলোঁ—য’ত তোমাৰ পুত্ৰ আছে। সি গোকুলত বাঁধা অৱস্থাত আছে, এতিয়াও দুধ পান কৰি আছে আৰু অতি দুখত ভুগি আছে।

Verse 94

पुलस्त्य उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु स राजा प्रकृतिं गतः । मृगीशापेन निर्मुक्तो दिव्यरूपवपुर्धरः । ततोऽब्रवीत्प्रहृष्टात्मा कपिलां सत्यवादिनीम्

পুলস্ত্য ক’লে: সেই মুহূর্ততে ৰজা নিজৰ স্বাভাৱিক অৱস্থালৈ উভতি আহিল—মৃগীৰ শাপৰ পৰা মুক্ত হৈ—দিব্য ৰূপ-দেহ ধাৰণ কৰিলে। তাৰ পাছত অন্তৰে আনন্দিত হৈ সৎযবাদিনী কপিলাক ক’লে।

Verse 95

राजोवाच । प्रसादात्तव मुक्तोऽहं शापादस्मात्सुदारुणात् । किं ते प्रियं करोम्यद्य धेनुके ब्रूहि सत्वरम्

ৰজাই ক’লে: তোমাৰ কৃপাতে মই এই অতি ভয়ংকৰ শাপৰ পৰা মুক্ত হ’লোঁ। আজি তোমাৰ প্ৰিয় কি কৰ্ম মই কৰিম, হে ধেনুকে? সোনকালে কোৱা।

Verse 96

कपिलोवाच । कृतकृत्याऽस्मि राजेन्द यत्त्वं मुक्तोऽसि किल्बिषात् । पिपासा बाधतेत्यर्थं सांप्रतं जलमानयम्

কপিলাই ক’লে: হে ৰাজেন্দ্ৰ! মই কৃতকৃত্য, কিয়নো তুমি পাপ-দোষৰ পৰা মুক্ত হ’লা। এতিয়া কেৱল পিয়াহে মোক কষ্ট দিছে—সেই কাৰণে তৎক্ষণাৎ পানী আন।

Verse 97

नैवानृतं विजानीहि सत्यमेतन्मयोदितम्

ইয়াক কেতিয়াও মিছা বুলি নাজানিবা; এইটো মোৰে কোৱা সত্য বাণী।

Verse 98

पुलस्त्य उवाच । अथासौ पार्थिवो हस्ते चापमादाय सत्वरम् । सज्यं कृत्वा शरं गृह्य जघान धरणीतलम्

পুলস্ত্য ক’লে: তেতিয়া সেই ৰজাই সত্বৰে হাতে ধনু লৈ, তাত জ্যা লগাই বাণ ধৰি, ধৰণীৰ তলত আঘাত কৰিলে।

Verse 99

ततः सलिलमुत्तस्थौ निर्मलं शीतलं शुभम् । तत्र सा कपिला स्नात्वा वितृषा समपद्यत

তাৰ পাছত নিৰ্মল, শীতল আৰু মঙ্গলময় জল উথলি উঠিল। তাত কপিলাই স্নান কৰি সম্পূৰ্ণভাবে তৃষ্ণামুক্ত হ’ল।

Verse 100

एतस्मिन्नन्तरे धर्मः स्वयं तत्र समागतः । अब्रवीत्कपिलां हृष्टो वरं वरय शोभने

এই সময়তে ধৰ্মদেৱ স্বয়ং তাত উপস্থিত হ’ল। আনন্দিত হৈ তেওঁ কপিলাক ক’লে, “হে শোভনা, এটা বৰ বাছি লোৱা।”

Verse 101

तव सत्येन तुष्टोऽहं नास्ति ते सदृशी क्वचित् । त्रैलोक्ये सकले धेनुर्न भविष्यति वै शुभे

তোৰ সত্যবাদিতাত মই তুষ্ট; তোৰ দৰে ক’তো নাই। হে শুভে, ত্ৰিলোকৰ সমগ্ৰত তোৰ সমান কোনো ধেনু নোহোৱা হব।

Verse 102

कपिलोवाच । प्रसादात्तव गच्छेय सह राज्ञा सगोकुला । सुप्रभेण पदं दिव्यं जरामरणवर्जितम्

কপিলাই ক’লে: তোমাৰ প্ৰসাদত মই ৰজাৰ সৈতে আৰু সমগ্ৰ গোকুলসহ উজ্জ্বল দিৱ্য পদলৈ গ’ম, যি জৰা-মৰণৰ পৰা মুক্ত।

Verse 103

मन्नाम्ना ख्यातिमायातु पुण्यमेतज्जलाशयम् । सर्वपापहरं नृणां सर्वकामप्रदं तथा

“এই পুণ্যময় জলাশয় মোৰ নামৰে খ্যাত হ’ক; ই মানুহৰ সকলো পাপ হৰণ কৰক আৰু সকলো কামনা পূৰণ কৰক।”

Verse 104

धर्म उवाच । येऽत्र स्नानं करिष्यंति सुपुण्ये सलिले शुभे । चतुर्द्दश्यां विशेषेण ते यास्यंति परां गतिम्

ধৰ্মই ক’লে: “যিসকলে ইয়াত এই শুভ, অতি পুণ্যময় জলত স্নান কৰিব—বিশেষকৈ চতুৰ্দশীত—তেওঁলোকে পৰম গতি লাভ কৰিব।”

Verse 105

तव नाम्ना सुपुण्यं हि तीर्थमेतद्भविष्यति । दर्शमुद्दिश्य मर्त्यस्तु प्राप्स्यते गोसहस्रकम् । स्नानाल्लक्षगुणं दानात्पुण्यं चैव तथाऽक्षयम्

“তোমাৰ নামৰে এই তীৰ্থ নিশ্চয়েই অতি পুণ্যময় হ’ব। দৰ্শ অমাৱস্যা উপলক্ষে কৰ্ম কৰা মর্ত্যই হাজাৰ গাই দানৰ ফল লাভ কৰিব। স্নানত লক্ষগুণ পুণ্য হয়, আৰু দানত অক্ষয় পুণ্যো হয়।”

Verse 106

येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति मानवाः सुसमाहिताः । सर्वदानफलं तेषां भुक्तिमुक्ती महात्मनाम्

“যিসকল মানুহে ইয়াত একাগ্ৰচিত্তে শ্ৰাদ্ধ কৰিব, সেই মহাত্মাসকলে সকলো দানৰ ফল লাভ কৰিব, লগতে ভোগ আৰু মুক্তিও পাব।”

Verse 107

अपि कीटपतंगा ये तृषार्ताः सलिले शुभे । मज्जयिष्यति यास्यंति तेऽपि स्थानं दिवौकसाम्

তৃষাতুৰ কীট-পতংগ আৰু পক্ষীসকলেও, যিসকলে এই শুভ জলে ডুব দিয়ে, তেওঁলোকেও দেৱলোকৰ স্থানলৈ গমন কৰে।

Verse 108

किं पुनर्भक्तिसंयुक्ता मानवाः सत्यवादिनः । मनस्विनो महाभागाः श्रद्धावंतो विचक्षणाः

তেন্তে ভক্তিযুক্ত মানুহসকলৰ কথা কিমান অধিক—যিসকল সত্যবাদী, মনত দৃঢ়, মহাভাগ্যবান, শ্ৰদ্ধাৱান আৰু বিচক্ষণ।

Verse 109

पुलस्त्य उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु विमानानि सहस्रशः । समायातानि राजेंद्र कपिलायाः प्रभावतः

পুলস্ত্য ক’লে: সেই সময়তেই, হে নৰেন্দ্ৰ, কপিলাৰ আশ্চৰ্য প্ৰভাৱত সহস্ৰ সহস্ৰ বিমান আহি উপস্থিত হ’ল।

Verse 110

तान्यारुह्याथ कपिला गोपगोकुलसंकुला । सुप्रभेण समायुक्ता तत्पदं परमं गता

সেই বিমানসমূহত আৰোহন কৰি কপিলা—গোপ আৰু গোৱালগৰুৰ ভিৰেৰে পৰিপূৰ্ণ—সুপ্ৰভাৰ সৈতে সেই পৰম পদলৈ গ’ল।

Verse 111

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत् । श्राद्धं चैवात्मनः शक्त्या दानं पार्थिवसत्तम

সেয়ে সকলো প্ৰয়াসেৰে তাত স্নান কৰা উচিত; আৰু নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে শ্ৰাদ্ধ সম্পাদন কৰি দান দিয়া উচিত, হে পাৰ্থিৱসত্তম।