Adhyaya 9
Mahesvara KhandaKaumarika KhandaAdhyaya 9

Adhyaya 9

অধ্যায় ৯ত সংলাপৰ জৰিয়তে ধৰ্ম-নীতিৰ এক উপাখ্যান আগবাঢ়ে। পূৰ্বজন্মসমুদ্ভৱ কাৰণ শুনি নাড়ীজঙ্ঘ দুখ প্ৰকাশ কৰে যে ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ পৰিচয়/অনুসন্ধান এতিয়াও সম্পূৰ্ণ নহ’ল; বন্ধু-ধৰ্ম পালন আৰু প্ৰতিজ্ঞা সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ সি সহচৰসকলৰ সৈতে অগ্নিপ্ৰৱেশৰ দৰে কঠোৰ পদক্ষেপ প্ৰস্তাৱ কৰে। তেতিয়া উলূকে বাধা দি অন্য উপায় কয়—গন্ধমাদন পৰ্বতত এক দীঘলীয়া আয়ুৰ গৃধ্ৰ থাকে, সি তাৰ প্ৰিয় সখা; হয়তো সি ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ বিষয়ে জানে। তেওঁলোকে গৃধ্ৰৰ ওচৰলৈ গৈ সুধে। গৃধ্ৰই কয় যে বহু কল্পত সি ইন্দ্ৰদ্যুম্নক নেদেখিলে, নুশুনিলে; ইয়াতে সকলোৰে বিষাদ বাঢ়ে। তাৰ পিছত গৃধ্ৰই নিজৰ পূৰ্বজন্মৰ কাহিনী কয়—এসময়ত সি চঞ্চল বানৰ আছিল; শিৱৰ দামনক উৎসৱত সোণালী দোলনা আৰু লিঙ্গসন্নিধিত অজান্তে জড়িত হৈ, ভক্তসকলৰ প্ৰহাৰত তীৰ্থস্থলতে মৃত্যু হয়; তাৰপিছত কাশীৰ অধিপতিৰ পুত্ৰ কুশধ্বজ ৰূপে জন্ম লৈ, দীক্ষা গ্ৰহণ কৰি যোগসাধনাৰে শিৱভক্ত হয়। পিছলৈ কামবশে অগ্নিবেশ্যৰ কন্যা অপহৰণ কৰাত ঋষিৰ শাপত সি গৃধ্ৰ হয়। ঋষিয়ে শর্ত দিলে—যেতিয়া সি ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ পৰিচয় নিৰ্ণয়ত সহায় কৰিব, তেতিয়াই শাপমুক্তি হ’ব। এইদৰে বন্ধুত্বৰ নীতি, প্ৰতিজ্ঞাৰ যুক্তি, উৎসৱ-পুণ্য আৰু শাপ-মোক্ষৰ শর্তাধীন বিধান একেলগে উন্মোচিত হয়।

Shlokas

Verse 1

उलूक उवाच । इतिदमुक्तमखिलं पूर्वजन्मसमुद्भवम् । स्वरूपमायुषो हेतुः कौशिकत्वस्य चेति मे

উলূকে ক’লে: “এইদৰে মই পূৰ্বজন্মৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা সকলো কথা সম্পূৰ্ণকৈ ক’লোঁ—মোৰ সত্য স্বৰূপ, মোৰ আয়ুৰ কাৰণ, আৰু মই কৌশিক হোৱাৰ হেতুও।”

Verse 2

इत्युक्त्वा विरते तस्मिन्पुरूहूतसनामनि । नाडीजंघो बको मित्रमाह तं दुःखितो वचः

এইদৰে কৈ পুৰূহূত নামধাৰী সি যেতিয়া নীৰৱ হ’ল, তেতিয়া তাৰ বন্ধু নাডীজঙ্ঘ—বক (বগা পাখি)—দুখেৰে ভৰা মন লৈ তাক কথা ক’লে।

Verse 3

नाडीजंघ उवाच । यदर्थं वयमायातास्तन्न सिद्धं महामते । कार्यं तन्मरणं नूनं त्रयाणामप्युपागतम्

নাডীজঙ্ঘ ক’লে: “হে মহামতে, যি উদ্দেশ্যে আমি আহিছিলোঁ সেয়া সিদ্ধ নহ’ল। এতিয়া সেই ‘কাৰ্য’ নিশ্চয়েই মৃত্যুৰ ৰূপ লৈ আমাৰ তিনিজনৰ ওপৰত আহি পৰিছে।”

Verse 4

इंद्रद्युम्नापरिज्ञाने भद्रकोऽयं मुमूर्षति । तस्यानु मित्रं मार्कंडस्तं चान्वहमपि स्फुटम्

ইন্দ্ৰদ্যুম্নক চিনিব নোৱাৰাৰ বাবে এই ভদ্ৰক মৃত্যুৰ মুখত। আৰু তাৰ পিছে তাৰ বন্ধু মাৰ্কণ্ডো—হয়, স্পষ্টকৈ—তাক অনুসৰণ কৰি (মৃত্যুৰ দিশে) যাব।

Verse 5

मित्रकार्ये विनिर्वृत्ते म्रियमाणं निरीक्षते । यो मित्रं जीवितं तस्य धिगस्निग्धं दुरात्मनः

মিত্ৰৰ কাৰ্য সম্পন্ন হোৱাৰ পাছত যদি কোনোবাই সেই মিত্ৰক মৰিবলৈ ধৰি কেৱল চাই থাকে—সেই কঠোৰ-হৃদয়, দুষ্ট-চিত্ত মানুহৰ জীৱন ধিক্।

Verse 6

तदेतावनुयास्यामि म्रियमाणावहं द्विज । आपृच्छे त्वां नमस्कार आश्लेषश्चाथपश्चिमः

সেয়ে হে দ্বিজ-ব্ৰাহ্মণ, মই তেওঁক মৃত্যুলৈকে অনুসৰণ কৰিম। এতিয়া আপোনাৰ পৰা বিদায় লওঁ—নমস্কাৰ, আৰু তাৰ পাছত মোৰ অন্তিম আলিঙ্গন।

Verse 7

प्रतिज्ञातमनिष्पाद्य मित्रस्याभ्यागतस्य च । कथंकारं न लज्जंते हताशा जीवितेप्सवः

যিসকলে জীৱন কামনা কৰে কিন্তু আশা হেৰুৱাইছে, তেওঁলোকে সহায় বিচাৰি অহা মিত্ৰক দিয়া প্ৰতিজ্ঞা পূৰণ নকৰিও কেনেকৈ লজ্জা নকৰে?

Verse 8

तस्माद्वह्निं प्रवेक्ष्यामि सार्धमाभ्यामसंशयम् । आपृष्टोऽस्यधुना स्नेहान्मम देहि जलांजलिम्

সেয়ে মই নিঃসন্দেহে এই দুজনৰ সৈতে অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিম। এতিয়া স্নেহবশত বিদায় বিচাৰিছোঁ—মোক বিদায়-অৰ্ঘ্যৰূপে জলাঞ্জলি দিয়া।

Verse 9

इत्युक्तवत्युलूकोऽसौ नाडीजंघे सगद्गदम् । साश्रुनेत्रं स्थिरीभूय प्राह वाचं सुधासमुचम्

এই কথা কোৱা হতেই সেই উলুক—ভৰি কঁপা, কণ্ঠ ৰুদ্ধ—চকুত অশ্ৰু লৈ নিজকে স্থিৰ কৰি অমৃতসম মধুৰ বাক্য ক’লে।

Verse 10

उलूक उवाच । मयि जीवति मित्रे मे भवान्मरणमेति च । अद्यप्रभृति कस्तर्हि हृदा मम लभिष्यति

উলূকে ক’লে: “মই—তোমাৰ মিত্ৰ—জীয়াই থাকোঁতেই তুমি মৃত্যুক সন্মুখীন হ’ব লাগিছে! আজিৰ পৰা মোৰ হৃদয়ে সঁচা সঙ্গী কাকেইবা পাব?”

Verse 11

अस्त्युपायो महानत्र गन्धमादनपर्वते । मत्तश्चिरायुर्मित्रोस्ति गृध्रः प्राणसमः सुहृत्

“ইয়াত এক মহান উপায় আছে—গন্ধমাদন পৰ্ব্বতত। তাত মোৰ এজন দীঘলীয়া আয়ুৰ মিত্ৰ আছে—এটা গৃধ্ৰ, মোৰ প্ৰাণসম সুহৃদ।”

Verse 12

स विज्ञास्यति वोऽभीष्टमिंद्रद्युम्नं महीपतिम् । इत्युक्त्वा पुरतस्तस्थावुलूकः स च भूपतिः

“সেইজনাই তোমালোকৰ অভীষ্ট জানিব—পৃথিৱীৰ অধিপতি ইন্দ্ৰদ্যুম্নৰ বিষয়ে।” এইদৰে কৈ উলূক আগত থিয় হ’ল, আৰু ৰজাও (পিছত চলিবলৈ) সাজু হ’ল।

Verse 13

मार्कंडेयो बकश्चैव प्रययुर्गंधमादनम् । तमायांतमथालोक्य वयस्यं पुरतः स्थितम्

মাৰ্কণ্ডেয় আৰু বকো গন্ধমাদনলৈ যাত্ৰা কৰিলে। তেওঁলোক ওচৰ চাপোঁতে আগত থিয় থকা নিজৰ সঙ্গীক দেখি (তেওঁৰ কাষলৈ গ’ল)।

Verse 14

स्वकुलायात्प्रहृष्टोऽसौ गृध्रः संमुखमाययौ । कृतसंविदसौ पूर्वं स्वागतासनभोजनैः

নিজ বাসস্থানৰ পৰা আনন্দিত হৈ সেই গৃধ্ৰ সন্মুখলৈ আহিল। আগতেই পৰিচিত হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকে আদৰ-সৎকাৰ বিনিময় কৰিলে—স্বাগতম, আসন আৰু ভোজনৰে।

Verse 15

उलूकं गृध्रराजश्च कार्यं पप्रच्छ तं तथा । म चाचख्यावयं मित्रं बको मेऽस्य मुनिः किल

গৃধ্ৰৰাজে উলূকক সিহঁতৰ আগমনৰ কাৰ্য্য বিষয়ে সুধিলে। তেতিয়া উলূকে ক’লে—“ই আমাৰ মিত্ৰ; আৰু এই বকা—যেনেকৈ কোৱা হয়—এজন মুনি।”

Verse 16

मुनेरपि तृतीयोऽयं मित्रं चार्थोयमुद्यतः । इंद्रद्युम्नपरिज्ञाने स्वयं जीवति नान्यथा

“ই মুনিৰো তৃতীয় মিত্ৰ; আৰু এইয়েই আমাৰ নিৰ্ধাৰিত উদ্দেশ্য: ইন্দ্ৰদ্যুম্নক চিনাক্ত কৰাৰ বিষয়ে সি নিজেই জীয়াই থাকে—নচেৎ নহয়।”

Verse 17

वह्निं प्रवेक्ष्यते व्यक्तमयं तदनु वै वयम् । मया निषिद्धोऽयं ज्ञात्वा त्वां चिरंतनमात्मना

“স্পষ্টকৈ সি অগ্নিত প্ৰৱেশ কৰিব খুজিছে; আৰু তাৰ পিছত আমিও (তাক অনুসৰি) যাব। তোমাক চিৰন্তন আৰু সত্যহৃদয় বুলি জানি মই তাক নিবাৰণ কৰিলোঁ।”

Verse 18

तच्चेज्जानासि तं ब्रूहि चतुर्णां देहि जीवितम् । सरं क्ष्याप्नुहि सत्कीर्तिं क्षयं चाखिलपाप्मनः

যদি তুমি সঁচাকৈ তাক জানো, তেন্তে ক’বা। আমাৰ চাৰিজনক জীৱন দিয়া; আৰু তুমি পুণ্যৰ সৰোবৰ, সৎকীৰ্তি, আৰু সকলো পাপৰ সম্পূৰ্ণ ক্ষয় লাভ কৰিবা।

Verse 19

गृध्र उवाच । षट्पंचाशद्व्यतीता मे कल्पा जातस्य कौशिक । न दृष्टो न श्रुतोऽस्माभिरिंद्रद्युम्नो महीपतिः

গৃধ্ৰে ক’লে: “হে কৌশিক, মোৰ জন্মৰ পৰা ছাপ্পন্ন কল্প অতিবাহিত হৈছে। তথাপি ইন্দ্ৰদ্যুম্ন নামৰ সেই মহীপতিক আমি ন দেখিলোঁ, ন শুনিলোঁ।”

Verse 20

तच्छ्रुत्वा विस्मयाविष्ट इंद्रद्युम्नोऽपि दुःखितः । पप्रचछ जीविते हेतुमतिमात्रे विहंगमम्

এই কথা শুনি ইন্দ্ৰদ্যুম্ন বিস্ময়ে আচ্ছন্ন হ’ল আৰু দুঃখিতো হ’ল। তেতিয়া তেওঁ অতি জ্ঞানী পক্ষীক নিজৰ দীঘল জীৱনৰ কাৰণ সুধিলে।

Verse 21

गृध्र उवाच । श्रृणु भद्रै पुरा जातो मर्कटोऽहं च चापलः । आसं कदाचिदभवद्वसंतोऽथ ऋतुः क्रमात्

গৃধ্ৰে ক’লে— ‘শুনা, হে ভদ্ৰজন। পূৰ্বে মই চঞ্চল স্বভাৱৰ বান্দৰ ৰূপে জন্ম লৈছিলোঁ। এবাৰ ক্ৰমে বসন্ত ঋতু আহিল।’

Verse 22

तत्राग्रे देवदेवस्य वनमध्ये शिवालये । भवोद्भवस्य पुरतो जगद्योगेश्वराभिधे

তাত, বনমধ্যস্থিত দেবদেৱ মহাদেৱৰ শিৱালয়ত—ভৱোদ্ভৱৰ সম্মুখত—যি স্থান ‘জগদ্যোগেশ্বৰ’ নামে খ্যাত আছিল,

Verse 23

चतुर्दशीदिने हस्तनक्षत्रे हर्षणाभिधे । योगे चैत्रे सिते पक्ष आसीद्दमनकोत्सवः

চতুৰ্দশী তিথিত, হস্ত নক্ষত্ৰত, ‘হৰ্ষণ’ নামৰ যোগত—চৈত্ৰ মাহৰ শুক্ল পক্ষত—দমনক উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল।

Verse 24

अत्र सौवर्ण्यदोलायां लिंग आरोपिते जनैः । निशायामधिरूह्याऽहं दोलां तां च व्यचालयम्

ইয়াত লোকসকলে সোণালী দোলাত লিঙ্গ স্থাপন কৰিলে। নিশা সময়ত মই সেই দোলাত উঠি তাক দোলাই দোলাই চলাই দিলোঁ।

Verse 25

निसर्गाज्जतिचापल्याच्चिरकालं पुनःपुनः । अथ प्रभात आयाता जनाः पूजाकृते कपिम्

মোৰ জন্মগত বান্দৰ-স্বভাৱৰ চঞ্চলতাৰ বাবে মই দীঘল সময় ধৰি পুনঃপুনঃ সেই কাম কৰি থাকিলোঁ। তাৰ পাছত প্ৰভাতত লোকসকল পূজাৰ বাবে আহি বান্দৰটোক দেখিলে।

Verse 26

दोलाधिरूढमालोक्य लकुटैर्मां व्यताडयन् । दोलासंस्थित एवाहं प्रमीतः शिवमंदिरे

মোক দোলাত উঠি বহি থকা দেখি তেওঁলোকে লাঠিৰে মোক প্ৰহাৰ কৰিলে। দোলাতেই অৱস্থিত হৈ মই শিৱ-মন্দিৰত তাতেই মৃত্যুবৰণ কৰিলোঁ।

Verse 27

तेषां प्रहारैः सुदृढैर्बहुभिर्वज्रदुःसहैः । शिवांदोलनमाहात्म्याज्जातोऽहं नृपमंदिरे

তেওঁলোকৰ বহুতো প্ৰহাৰ—অতি দৃঢ়, বজ্ৰৰ দৰে অসহ্য—সত্ত্বেও, শিৱৰ দোলা-বিধান (আন্দোলন)ৰ মাহাত্ম্যত মই ৰাজপ্ৰাসাদত পুনর্জন্ম লাভ কৰিলোঁ।

Verse 28

काशीश्वरस्य तनयः प्रतीतोऽस्मि कुशध्वजः । जाति स्मरस्ततो राज्ये क्रमात्प्राप्याहमैश्वरम्

মই কাশীৰ অধিপতিৰ পুত্ৰ বুলি কুশধ্বজ নামে প্ৰসিদ্ধ। পূৰ্বজন্ম স্মৰণকাৰী হৈ, মই ক্ৰমে ৰাজ্যত ঐশ্বৰ্যপূর্ণ সাৰ্বভৌমত্ব লাভ কৰিলোঁ।

Verse 29

कारयामि धरापृष्ठे चैत्रे दमनकोत्सवम् । यता यथा दोलयति शिवं दोलास्थितं नरः

মই পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠত চৈত্ৰ মাহত দমনক উৎসৱ কৰাওঁ। যি যি প্ৰকাৰে কোনো নৰে দোলাত উপবিষ্ট শিৱক দোলায়, সেই সেই প্ৰকাৰে…

Verse 30

तथा तथाऽशुभं याति पुण्यमायाति भद्रक । शिवदीक्षामुपागम्याखिलसंस्कारसंस्कृतः

সেই পৰিমাণতেই অশুভতা দূৰ হয় আৰু পুণ্য আহে, হে ভদ্ৰক; যেতিয়া কোনো জন শিৱ-দীক্ষাৰ আশ্ৰয় লয়, সকলো পবিত্ৰ সংস্কাৰে পৰিশুদ্ধ হৈ।

Verse 31

शिवाचार्यैर्विमुक्तोऽहं पशुपाशैस्तदागमात् । निर्वाहदीक्षापर्यंतान्संस्कारान्प्राप्य सर्वतः

শৈৱ আচার্যসকলে সেই আগম অনুসাৰে মোক পশুৰ বন্ধন (পশুপাশ)ৰ পৰা মুক্ত কৰিলে; আৰু মই সৰ্বতোভাবে নিৰ্বাহ-দীক্ষা পৰ্যন্ত সকলো সংস্কাৰ লাভ কৰিলোঁ।

Verse 32

आराधयामि देवेशं प्रत्यक्चित्तमुमापतिम् । समस्तक्लेशविच्छेदकारणं जगतां गुरुम्

মই দেৱেশ—উমাপতি—ক আৰাধনা কৰোঁ, যি অন্তৰ্মুখী চিত্তত প্ৰত্যক্ষ হয়; যি সকলো ক্লেশ ছেদন কৰাৰ কাৰণ, আৰু জগতসমূহৰ গুৰু।

Verse 33

चित्तवृत्तिनिरोधेन वैराग्याभ्यासयोगतः । जपन्नुद्गीतमस्यार्थं भावयन्नष्टमं रसम्

চিত্তবৃত্তি নিৰোধ কৰি, বৈৰাগ্য-অভ্যাসৰ যোগে, মই তাৰ পবিত্ৰ উদ্গীত জপিলোঁ; তাৰ অৰ্থ ভাবি ‘অষ্টম ৰস’—অতীত আধ্যাত্মিক আস্বাদ—পোষণ কৰিলোঁ।

Verse 34

ततो मां प्रणिधानेनाभ्यासेन दृढभूमिना । अन्तरायानुपहतं ज्ञात्वा तुष्टोऽब्रवीद्धरः

তাৰ পাছত দৃঢ় ভূমিৰে অভ্যাস আৰু অচল প্ৰণিধানৰ দ্বাৰা, মোক অন্তৰায়ে আঘাত নকৰা বুলি জানি, সন্তুষ্ট হৰা ক’লে।

Verse 35

ईश्वर उवाच । कुशध्वजाहं तुष्टोद्य वरं वरय वांछितम् । न हीदृशमनुष्ठानं कस्याप्यस्ति महीतले

ঈশ্বৰে ক’লে: “হে কুশধ্বজ, আজি মই সন্তুষ্ট। তুমি যি বৰ ইচ্ছা কৰা, সেই বৰ বাছি লোৱা; পৃথিৱীত কাৰো এনে অনুষ্ঠান নাই।”

Verse 36

श्रुत्वेत्युक्तो मया शम्भुर्भूयासं ते गंणो ह्यहम् । अनेनैव शरीरेण तथेत्येवाह गां प्रभुः

এই কথা শুনি মই শম্ভুক ক’লোঁ: “মই যেন আপোনাৰ গণসকলৰ এজন হওঁ।” প্ৰভুৱে ক’লে: “তথাস্ত—এই একে দেহেৰে।”

Verse 37

ततः कैलासमानीय विमानं मम चादिशत् । सर्वरत्नमयं दिव्यं दिव्याश्चर्यसमावृतम्

তাৰ পাছত তেওঁ মোক কৈলাসলৈ আনিলে আৰু মোৰ বাবে এক দিৱ্য বিমান নিৰ্দেশ কৰিলে—সৰ্বৰত্নময়, অলৌকিক, আশ্চৰ্য জ্যোতিতে আৱৃত।

Verse 38

विचरामि प्रतीतोऽहं तदारूढो यदृच्छया । अथ काले कियन्मात्रे व्यतीतेऽत्रैवं पर्वते

সেইত উঠি মই যাদৃচ্ছয়াই ঘূৰি ফুৰিলোঁ, মন সন্তুষ্ট আছিল। তাৰ পাছত এই পৰ্বততে অলপ সময় পাৰ হোৱাত তলত কোৱা ঘটনা ঘটিল।

Verse 39

गवाक्षाधिष्ठितोऽपश्यं वसंते मुनिकन्यकाम् । प्रवाति दक्षिणे वायौ मदनाग्निप्रदीपितः

গৱাক্ষত থিয় হৈ বসন্তকালত মই এক মুনিকন্যাক দেখিলোঁ। দক্ষিণ বতাহ ব’বলৈ ধৰাত মোৰ ভিতৰত কামাগ্নি জ্বলি উঠিল।

Verse 40

अग्निवेश्यसुतां भद्र विवस्त्रां जलमध्यगाम् । उद्भिन्नयौवनां श्यामां मध्यक्षामां मृगेक्षणाम्

হে ভদ্ৰজন! সি আছিল অগ্নিবেশ্যৰ কন্যা—বস্ত্ৰহীন, জলৰ মাজত থিয়; নবযৌৱনে ফুটি উঠা, শ্যামবৰ্ণা, ক্ষীণ-মধ্যা, মৃগনয়না।

Verse 41

विस्तीर्णजघनाभोगां रंभोरुं संहतस्तनीम् । तामंकुरितलावण्यां जलसेका दिवाग्रतः

তাইৰ জঘন আছিল বিস্তৃত আৰু ভৰপূৰ, ৰম্ভাৰ দৰে উৰু, আৰু স্তন আছিল দৃঢ় আৰু সন্নিহিত। তাইৰ লাৱণ্য যেন নতুনকৈ অঙ্কুৰিত, যেতিয়া তাই দিবালোকত জলেৰে স্নান কৰিছিল।

Verse 42

प्रोन्निद्रपंकजमुखीं वर्णनीयतमाकृतिम् । यथाप्रज्ञानयाथात्म्याद्विद्विद्भिरपि वर्णिनीम्

তাইৰ মুখ সম্পূৰ্ণ ফুটি উঠা পদুমৰ দৰে, আৰু দেহাকৃতি অতি বৰ্ণনীয়। তথাপি সাধাৰণ বোধৰ সীমা অতিক্ৰম কৰাত, যথাৰ্থ ৰূপে তাইক বিদ্বানসকলেও ঠিকমতে বৰ্ণনা কৰিব নোৱাৰে।

Verse 43

प्रोद्यत्कटाक्षविक्षेपैः शरव्रातैरिव स्मरः । स्वयं तदंगमास्थाय ताडयामास मां दृढम्

তাইৰ উঠা কটাক্ষৰ ছিটিকণাই যেন তীৰৰ বৰ্ষা; সেইদৰে স্মৰ (কামদেৱ) মোক দৃঢ়ভাৱে আঘাত কৰিলে, যেন সি নিজেই তাইৰ অঙ্গত অৱস্থান কৰি মোক বিদ্ধ কৰিছিল।

Verse 44

वयस्यासंवृचामेवं खेलमानां यदृच्छया । अवतीर्याहमहरं विमानान्मदनातुरः

এইদৰে তাইৰ সখীসকল খেলি আছিল; তেতিয়া যদৃচ্ছায় মই বিমানৰ পৰা নামি আহিলোঁ, আৰু কামতুৰ হৈ সুযোগ গ্ৰহণ কৰিলোঁ।

Verse 45

सा गृहीता मया दीर्घं प्रकुर्वाणा महास्वनम् । तातेति च विमानस्था रुरोदातीव भद्रक

মই তাইক দীঘল সময় ধৰি দৃঢ়কৈ ধৰি ৰাখিলোঁ; তাই মহা ধ্বনি কৰি চিঞৰি উঠিল। ‘তাতা!’ বুলি, বিমানত অৱস্থিত হৈ তাই অসহায় যেন কান্দি উঠিল—হে ভদ্ৰক।

Verse 46

ततो वयस्यास्ता दीना मुनिमाहुः प्रधाविताः । वैमानिकेन केनापि ह्रियते तव पुत्रिका

তাৰ পাছত তাইৰ দুখীয়া সখীসকল দৌৰি গৈ মুনিক ক’লে: ‘কোনো বৈমানিক সত্তাই আপোনাৰ কন্যাক হৰি লৈ গৈছে!’

Verse 47

रुदन्तीं भगवन्नेतां त्राह्युत्तिष्ठेति सर्वतः । तासां तदाकर्ण्य वचो मुनिर्भद्रतपोनिधिः

‘ভগৱন, ইয়াক ৰক্ষা কৰক—ই কান্দি আছে! তৎক্ষণাৎ উঠক!’ তেওঁলোকে চাৰিওফালৰ পৰা মিনতি কৰিলে। তেওঁলোকৰ বাক্য শুনি, ভদ্ৰ তপোনিধি মুনিয়ে (কৰ্মত প্ৰবৃত্ত হ’ল)।

Verse 48

अग्निवेश्योऽभ्यगात्तस्या व्योमन्युपपदं त्वरन् । तिष्ठतिष्ठेति मामुक्त्वा संस्तभ्य तपसा गतिम्

তাৰ পাছত অগ্নিবেশ্য আকাশপথে ত্বৰিত হৈ গৈ তাইৰ ওচৰ পালে। মোক ‘থাম, থাম!’ বুলি কৈ, তপস্যাৰ বলত মোৰ গতি স্তব্ধ কৰিলে।

Verse 49

ततः प्रकुपितः प्राह मुनिमामति दुःसहम् । अग्निवेश्य उवाच । यस्मान्मदीया तनया मांसपेशीव ते हृता

তাৰ পাছত ক্ৰোধে দগ্ধ হৈ তেওঁ অসহনীয় বাক্য ক’লে। অগ্নিবেশ্য ক’লে: ‘যিহেতু মোৰ নিজৰ কন্যাক তুমি মাংসপিণ্ড যেন কৰি হৰি লৈ গ’লা…’

Verse 50

गृध्रेणेवाऽधुना व्योम्नि तस्माद्गध्रो भव द्रुतम् । अनिच्छंती मदीयेयं सुता बाला तपस्विनी

যেনেকৈ এতিয়া গৃধ্ৰে আকাশত তাইক লৈ গৈছে, সেয়েহে তই তৎক্ষণাৎ গৃধ্ৰ হৈ যা! মোৰ এই কন্যা—অনিচ্ছুক, সৰু তপস্বিনী বালা—হৰণ কৰা হ’ল।

Verse 51

त्वया हृताधुनास्यैतत्फलमाप्नुहि दुर्मते । इत्याकर्ण्य भयाविष्टो लज्जयाधोमुखो मुनेः

তোৰ দ্বাৰাই এতিয়া এই কন্যা হৰণ কৰা হ’ল; হে দুষ্টবুদ্ধি, এই কৰ্মৰ ফল ভোগ কৰ! এই কথা শুনি সি ভয়ত কঁপিল আৰু লজ্জাত মুনিৰ সন্মুখত মুখ নত কৰিলে।

Verse 52

पादौ प्रगृह्य न्यपतं रुदन्नतितरां तदा । न मयेयं परिज्ञाय हृता नाद्यापि धर्षिता

তেতিয়া মই তেওঁৰ পাদদ্বয় ধৰি লুটি পৰিলোঁ আৰু অতি কাতৰে কান্দিলোঁ: “মই নাজানোঁতেই তাইক হৰণ কৰা হ’ল; আৰু এতিয়ালৈকে তাই অপমানিত নহয়।”

Verse 53

प्रसादं कुरु ते शापं व्यावर्तय तपोनिधे । प्रणतेषु क्षमावन्तो निसर्गेण तपोधनाः

হে তপোনিধি, মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক; আপোনাৰ শাপ উলটাই লওক। কিয়নো তপস্যাত ধনী মহাত্মাসকল স্বভাৱতে নত-শৰণাগতজনৰ প্ৰতি ক্ষমাশীল।

Verse 54

भवंति संतस्तद्गृध्रो मा भवेयं प्रसीद मे । इति प्रपन्नेन मया प्रणतोऽसौ महामुनिः

সন্তসকল নিশ্চয় দয়ালু; সেয়েহে মই গৃধ্ৰ নহওঁ, মোৰ ওপৰত প্ৰসন্ন হওক। এইদৰে শৰণ লৈ মই সেই মহামুনিক প্ৰণাম কৰিলোঁ।

Verse 55

प्रसन्नः प्राह नो मिथ्या मम वाक्यं भवेत्क्वचित् । किं त्विंद्रद्युम्नभूपालपरिज्ञाने सहायताम्

প্ৰসন্ন হৈ তেওঁ ক’লে: “মোৰ বাক্য কেতিয়াও মিছা নহ’ব। কিন্তু ৰজা ইন্দ্ৰদ্যুম্নক চিনি পোৱাত আপুনি সহায় কৰিব লাগিব।”

Verse 56

यदा यास्यसि शापस्य तदा मुक्तिमवाप्स्यसि

“যেতিয়া আপুনি অভিশাপ ভোগ কৰিব, তেতিয়া আপুনি মুক্তি লাভ কৰিব।”

Verse 57

इत्युक्त्वा स मुनिः प्रायाद्गृहीत्वा निजकन्यकाम् । अखण्डशीलां स्वावासमहं गृध्रोऽभवं तदा

এই কথা কৈ সেই ঋষিয়ে নিজৰ সতীত্ব অটুট থকা কন্যাক লৈ নিজৰ আশ্ৰমলৈ গুচি গ’ল। আৰু সেই মুহূৰ্ততে মই শগুণ হৈ পৰিলোঁ।

Verse 58

एवं तदा दमनकोत्सव ईश्वरस्य आंदोलनेन नृपवेश्मनि मेऽवतारः । शम्भोर्गणत्वमभवच्च तथाग्निवेश्यशापेन गृध्र इह भद्र तवेदमुक्तम्

এইদৰে সেই সময়ত ভগৱানৰ দমনক উৎসৱ আৰু ঈশ্বৰৰ দোল যাত্ৰাৰ সময়ত ৰজাৰ প্ৰাসাদত মোৰ জন্ম হৈছিল। মই শম্ভুৰ গণৰ মৰ্যাদাও লাভ কৰিছিলো; আৰু হে ভদ্ৰ, অগ্নিৱেশ্যৰ অভিশাপত মই ইয়াত শগুণ হ’লোঁ। এয়াই তোমাক কোৱা হৈছে।