Adhyaya 51
এই অধ্যায়ত তিনিটা সংলগ্ন ধাৰা প্ৰকাশ পায়। প্ৰথমে, পৰলোক আৰু কৰ্মফল সম্পৰ্কীয় সন্দেহ দূৰ কৰিবলৈ কামঠে ‘কৰ্ম-ফল-লক্ষণ’ শৃঙ্খলাবদ্ধভাৱে বৰ্ণনা কৰে—হিংসা, চৌৰ্য, প্ৰবঞ্চনা, ব্যভিচাৰ, গুৰু-অবমান, আৰু গৰু-ব্ৰাহ্মণাদি পীড়ন আদি পাপৰ অনুপাতে দেহত ৰোগ, অঙ্গবৈকল্য, দাৰিদ্ৰ্য, সমাজত তিৰস্কাৰ আদি অৱস্থা ফলৰূপে প্ৰকাশ পায়। এই তালিকা নৈতিক নিশ্চিততা দৃঢ় কৰিবলৈ উপদেশমূলক। তাৰ পাছত ধৰ্মকেন্দ্ৰিক উপসংহাৰ—ধৰ্মে ইহলোক-পরলোক দুয়োতে সুখ, অধৰ্মে দুঃখ; শুদ্ধ কৰ্মযুক্ত স্বল্পায়ুও দুয়ো লোকবিৰোধী দীঘলীয়া আয়ুৰ তুলনাত শ্ৰেয়। শেষত নাৰদ আৰু ব্ৰাহ্মণসকলে কামঠৰ বচন প্ৰশংসা কৰে। সূৰ্যদেৱ প্ৰকট হৈ সন্তোষ প্ৰকাশ কৰি বৰ দিয়ে। ব্ৰাহ্মণসকলে স্থায়ী সান্নিধ্য বিচাৰিলে, সূৰ্য ‘জয়াদিত্য’ নামে তাতে প্ৰতিষ্ঠিত হৈ ভক্তৰ দাৰিদ্ৰ্য আৰু ৰোগ নাশৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। কামঠে স্তোত্ৰ পাঠ কৰে; সূৰ্য ৰবিবাৰ আৰু বিশেষকৈ আশ্বিন মাহ, কোটিতীৰ্থ স্নান, পূজাৰ সামগ্ৰী আৰু কালনিয়ম নিৰ্দেশ কৰি শুদ্ধি আৰু সূৰ্যলোকপ্ৰাপ্তিৰ ফল কয়, আৰু শেষত প্ৰসিদ্ধ তীৰ্থফলসম পুণ্য বুলি ঘোষণা কৰে।
Shlokas
Verse 1
अतिथिरुवाच । यदेतत्परलोकस्य स्वरूपं व्याहृतं त्वया । आगमं समुपाश्रित्य तत्तथैव न संशयः
অতিথিয়ে ক’লে: “তুমি আগমসমূহৰ আশ্ৰয় লৈ পৰলোকৰ সত্য স্বৰূপ যি ব্যাখ্যা কৰিলা, সেয়া ঠিক তেনেদৰেই—ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।”
Verse 2
किंत्वत्र नास्तिकाः पापाः सन्दिह्यन्तेऽल्पचेतनाः । तेषां निःसंशयकृते वद कर्मफलं हि यत्
“কিন্তু ইয়াত অলপ বুদ্ধিৰ পাপী নাস্তিকসকলে এতিয়াও সন্দেহ কৰে। তেওঁলোকৰ সন্দেহ দূৰ কৰিবলৈ, কৰ্মৰ সত্য ফল কি, সেয়া স্পষ্টকৈ কোৱা।”
Verse 3
इहैव कस्य कस्यैव कर्मणः पापकस्य च । प्रभावात्कीदृशो जायेत्कमठैतद्वदास्ति चेत्
ইয়াতেই কোৱা—কোন কোন পাপকৰ্মৰ প্ৰভাৱত মানুহ কেনে ধৰণৰ দেহগত অৱস্থাৰে জন্ম লয়? হে কমঠ, যদি ই জানিব পৰা যায় তেন্তে কোৱা।
Verse 4
कमठ उवाच । सर्वमेतत्प्रवक्ष्यामि स्थिरो भूत्वा शृणुष्व तत् । यथा मम गुरुः प्राह यन्मे चेतसि संस्थितम्
কমঠ ক’লে: মই এই সকলো কথা ক’ম; স্থিৰ হৈ মন দি শুনা। মোৰ গুৰুৱে যেনেকৈ কৈছিল, মোৰ চিত্তত দৃঢ়ভাৱে স্থিত যি আছে, সেইদৰে মই বৰ্ণনা কৰিম।
Verse 5
ब्रह्महा क्षयरोगी स्यात्सुरापः श्यावदंतकः । सुवर्णचौरः कुनखी दुश्चर्मा गुरुतल्पगः
ব্ৰাহ্মণহন্তা ক্ষয়ৰোগত পীড়িত হয়; সুৰাপায়ীৰ দাঁত ক’লা হয়। সোণ চোৰৰ নখ বিকৃত হয়; আৰু গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘনকাৰী চর্মৰোগত আক্রান্ত হয়।
Verse 6
संसर्गी सर्वरोगी स्यात्पंचपातकिनस्त्वमी । निंदामाकर्ण्य साधूनां बधिरः संप्रजायते
এনে পাপীৰ সঙ্গ কৰা লোক সকলো ৰোগত পীড়িত হয়; এইহে পঞ্চ মহাপাতকী। আৰু সাধুসকলৰ নিন্দা শুনি থকা জন বধিৰ হৈ জন্ম লয়।
Verse 7
स्वयं प्रकीर्तयेच्चापि मूकः पापोऽभिजायते । आज्ञालोपी गुरूणां च अपस्मारी भवेन्नरः
যি নিজে নিজৰ গুণ কীৰ্তন কৰে, সি পাপী মূক হৈ জন্ম লয়। আৰু যি গুৰুবৰ্গৰ আজ্ঞা লঙ্ঘন কৰে, সেই নৰ অপস্মাৰ (মৃগী) ৰোগত আক্রান্ত হয়।
Verse 8
अवज्ञाकारकस्तेषां कृमिरेवाभिजायते । उपेक्षतः पूज्यकार्यं दुष्प्रज्ञत्वं च जायते
যিয়ে তেওঁলোকক অৱজ্ঞা কৰে, সি কৃমিৰূপে জন্ম লয়। পূজনীয়সকলৰ প্ৰতি কৰ্তব্যক অৱহেলা কৰিলে মন্দবুদ্ধি উদ্ভৱ হয়।
Verse 9
चौर्याय साधुद्रव्याणां दद्याद्यावत्पदानि च । तावद्वर्षाणि पंगुत्वं स प्राप्नोति नराधमः
সাধুসকলৰ ধন চুৰি কৰাৰ ফলত—সি যিমান খোজ দিয়ে, সিমান বছৰৰ বাবে সেই নৰাধম পঙ্গুত্ব লাভ কৰে।
Verse 10
दत्त्वा हरति तद्भूयो जायते कृकलासकः । कुपितानप्रसाद्यैव पूज्यान्स्याच्छीर्षरोगवान्
দান কৰি পুনৰ যি সেই বস্তু হৰণ কৰে, সি টিকটিকিৰূপে জন্ম লয়। আৰু ক্ৰুদ্ধ পূজনীয়সকলক প্ৰসন্ন নকৰাকৈয়ে এৰি দিলে, সি মূৰৰ ৰোগত পীড়িত হয়।
Verse 11
रजस्वलामभिगच्छंश्च चंडालः संप्रजायते । वस्त्रापहारी चित्री स्यात्कृष्णकुष्ठी तथाग्निदः
ৰজস্বলা স্ত্ৰীৰ ওচৰলৈ যোৱা জন চণ্ডালৰূপে জন্ম লয়। বস্ত্ৰ চুৰ কৰা জন চিত্ৰী ৰোগত পীড়িত হয়; আৰু অগ্নিদাতা (অগ্নিসংযোগকাৰী) কৃ্ষ্ণকুষ্ঠত ভোগে।
Verse 12
दर्दुरो रूप्यहारी स्यात्कूटसाक्षी मुखारुजः । परदारांश्च कामेन द्रष्टा स्यादक्षिरोगवान्
ৰূপ (চাঁদি) চুৰ কৰা জন ব্যাঙৰূপে হয়। কূটসাক্ষী মুখৰ ৰোগত পীড়িত হয়। আৰু কামনাৰে পৰস্ত্ৰীক চোৱা জন চকুৰ ৰোগত ভোগে।
Verse 13
प्रतिज्ञायाप्रयच्छन्यो ह्यल्पायुर्जायते नरः । विप्रवृत्त्यपहारी स्यादजीर्णी सर्वदाऽधमः
যি মানুহে প্ৰতিজ্ঞা কৰিও দান নিদিয়ে, তেওঁ অল্পায়ু হৈ জন্ম গ্ৰহণ কৰে। যি ব্ৰাহ্মণৰ জীৱিকা হৰণ কৰে, তেওঁ সদায় অজীৰ্ণ ৰোগত ভোগে আৰু তেওঁক অধম বুলি গণ্য কৰা হয়।
Verse 14
नैष्ठिकान्नाशनाद्भूयो निवृत्तो रोगवान्सदा । पत्नीबहुत्वे त्वेकस्यां रेतोमोक्षः क्षयी भवेत्
যিজন ব্যক্তিয়ে নিষ্ঠাৱান সন্ন্যাসীক ভোজন কৰোৱাৰ পৰা বাৰে বাৰে বিৰত থাকে, তেওঁ সদায় ৰোগাক্ৰান্ত হয়। আৰু যাৰ বহুতো পত্নী আছে, কিন্তু কেৱল এগৰাকীৰ লগতহে সহবাস কৰে, তেওঁ ক্ষয়ৰোগত আক্ৰান্ত হয়।
Verse 15
स्वामिना धर्मयुक्तो यस्त्वन्यायेन समाचरेत् । स्वयं वा भक्षयेद्द्रव्यं स मूढः स्याज्जलोदरी
ধৰ্মপৰায়ণ গৰাকীৰ দ্বাৰা নিযুক্ত হৈও যি অন্যায় আচৰণ কৰে বা গচ্ছিত ধন নিজেই ভক্ষণ কৰে, সেই মূৰ্খ ব্যক্তি জলোদৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হয়।
Verse 16
दुर्बलं पीड्यमानं यो बलवान्समुपेक्षते । अंगहीनः स च भवेदन्नहृत्क्षुधितो भवेत्
যি বলৱান ব্যক্তিয়ে দুৰ্বলৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰক উপেক্ষা কৰে, তেওঁ অংগহীন হয়। আৰু যি অন্ন চুৰি কৰে, তেওঁ চিৰকাল ভোকাতুৰ হৈ থাকে।
Verse 17
व्यवहारे पक्षपाती जिह्वारोगी भवेन्नरः । धर्मप्रवृत्तिं सञ्चार्य पत्न्यादीष्टवियोगकृत्
বিচাৰত পক্ষপাতিত্ব কৰা ব্যক্তিৰ জিভাৰ ৰোগ হয়। আৰু যি ধৰ্ম আচৰণত বাধা দিয়ে, তেওঁ পত্নী আদি প্ৰিয়জনৰ বিচ্ছেদৰ কাৰক হয়।
Verse 18
स्वयं पाकाग्रभोजी यो गलरोगमवाप्नुयात् । पंचयज्ञानकृत्वैव भुञ्जानो ग्रामशूकरः
যি মানুহে ৰন্ধা আহাৰৰ আগভাগ নিজে প্ৰথমে খায়, সি গলাৰোগ লাভ কৰে। আৰু যি পঞ্চ নিত্য-যজ্ঞ নকৰাকৈ ভোজন কৰে, সি গাঁৱৰ গাহৰিৰ দৰে হয়।
Verse 19
पर्वमैथुन कृन्मेही परित्यज्य स्वगेहिनीम् । वेश्यादिरक्तो मूढात्मा खल्वाटो जायते नरः
যি মানুহে নিষিদ্ধ সময়ত মৈথুন কৰে, সি মেহী আদি ৰোগত পীড়িত হয়। নিজৰ গৃহিণীক ত্যাগ কৰি বেশ্যা আদিত আসক্ত হোৱা সেই মূঢ়াত্মা নৰ গঞ্জা হৈ জন্ম লয়।
Verse 20
परिक्षीणान्मित्रबन्धून्स्वामिनं दयितानुगान् । अवमन्य निवृत्तात्मा क्लिष्टवृत्तिः सदा भवेत्
যি মানুহে মন ঘূৰাই ক্ষীণ বন্ধু-বান্ধৱ, স্বামী আৰু স্নেহভক্ত অনুগামীসকলক অৱমাননা কৰে, সি সদায় ক্লিষ্ট জীৱন-অৱস্থাত থাকে।
Verse 21
छद्मनोपचरेद्यस्तु पितरौ स्वामिनं गुरून् । प्राप्तव्यार्थस्यातिकष्टात्परिभ्रंशोर्थजो भवेत्
যি মানুহে পিতৃ-মাতৃ, স্বামী বা গুৰুসকলৰ প্ৰতি ছল-কপট আচৰণ কৰে—যদিও সি অৰ্থ লাভৰ বাবে অতিশয় কষ্ট কৰে—তথাপি সেই ধনৰেই পতন তাৰ অধৰ্মৰ ফলত ঘটে।
Verse 22
विश्रब्धस्यापहारी तु दुःखानां भाजनं भवेत् । धार्मिके क्षुद्रकारी यो नरः स वामनो भवेत्
যি মানুহে বিশ্বাসীজনৰ পৰা চুৰি কৰে, সি দুখৰ পাত্ৰ হয়। আৰু যি ধৰ্মিকজনৰ প্ৰতি ক্ষুদ্ৰতা কৰে, সেই নৰ বামন হৈ জন্ম লয়।
Verse 23
दुर्बलवृषवाही यः कटिलूती भवेत्स च
যি দুৰ্বল বলদক অধিক বোজা দি হঁকায়, সি পুনর্জন্মত কটিলূতী—নীচ ৰেঙনি জীৱ—হয়।
Verse 24
जात्यंधश्चापि यो गोघ्नो निःपशुर्दुःखकृद्गवाम् । निर्दयो गोषु घाताद्यैः सदा सोध्वसु कष्टगः
যি গোহত্যা কৰে, আনক গৰু-ধনবিহীন কৰে আৰু গোৱংশক নানাভাৱে নিৰ্দয়ভাৱে কষ্ট দিয়ে, সি জন্মান্ধ হয় আৰু জীৱনৰ পথ-যাত্ৰাত সদায় দুঃখ-কষ্ট ভোগ কৰে।
Verse 25
निस्तेजकः सभायां यो गलगण्डी स जायते । सदा क्रोधी च चंडालः पूतिवक्त्रश्च सूचकः
যি সভাত আনৰ তেজ-মান হ্ৰাস কৰে, সি গলগণ্ড ৰোগসহ জন্মে। যি সদা ক্ৰোধী, সি চণ্ডাল হয়; আৰু যি সূচক-চুগলখোৰ, সি দুৰ্গন্ধযুক্ত মুখসহ জন্মে।
Verse 26
अजविक्रयकृद्व्याधः कुण्डाशी भृतको भवेत् । नास्तिकस्तिल पिंडी स्यादश्रद्धो गीतजीवनः
যি ছাগলী বিক্ৰী কৰি জীৱিকা চলোৱা কসাই, সি কুণ্ডাশী আৰু ভৃত্য হয়। নাস্তিক তিল-পিণ্ডী হয়; আৰু অশ্ৰদ্ধালু কেৱল গীত গাই জীৱন ধাৰণ কৰা লোক হয়।
Verse 27
अभक्ष्यादो गण्डमाली स्त्रीखादी चाऽसुतस्य कृत् । अन्यायतो ज्ञानग्राही मूर्खो भवति मानवः
যি নিষিদ্ধ আহাৰ খায়, সি গাঁঠ-ফুলা ৰোগে পীড়িত হয়। যি স্ত্ৰীক অপমান-লঙ্ঘন কৰে, সি সন্তানহীনতাৰ কাৰণ হয়। আৰু যি অন্যায়ে জ্ঞান কেঢ়ি লয়, সেই মানুহ মূৰ্খ হয়।
Verse 28
शास्त्रचौरः केकराक्षः कथां पुण्यां च द्वेष्टि यः । कृमिवक्त्रः स च भवेद्विभ्रष्टो नरकात्कुधीः
যি শাস্ত্ৰ চুৰি কৰে, সি কেকৰাক্ষ (চকু টেঢা) হয়। যি পুণ্যময় ধৰ্মকথাক দ্বেষ কৰে, সি কৃমিভৰা মুখ লৈ জন্মে; নৰকীয় পতনৰ ফলত সেই কুবুদ্ধি জন এইদৰে দুঃখভোগী হয়।
Verse 29
देवद्विजगवां वृत्तिहारको वांतभक्षकृत् । तडागारामभेत्ता यो भवेद्विकलपाणिकः
যি দেৱতা, দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) বা গাভীৰ জীৱিকা হৰণ কৰে—আৰু যি বমি খায়—আৰু যি পুখুৰী আৰু উদ্যান ভাঙি নষ্ট কৰে, সি বিকল/অক্ষম হাত লৈ জন্মে।
Verse 30
व्यवहारे च्छलग्राही भृत्यग्रस्तो भवेन्नरः । सदा पुरुषरोगी स्यात्परदाररतो नरः
ব্যৱহাৰত ছল-কপট ধৰে যি, সেই নৰ দাস-ভৃত্য আৰু আশ্ৰিতৰ দ্বাৰা পীড়িত হয়। আৰু যি পৰস্ত্ৰী-আসক্ত, সি সদায় তীব্ৰ ৰোগে আক্ৰান্ত থাকে।
Verse 31
वात रोगी कुवैद्यः स्याद्दुश्चर्मा गुरुतल्पगः । मधुमेही खरीगामी गोत्रस्त्रीमैथुनोऽप्रसूः
যি বাত-ৰোগে পীড়িত, সি কুৱৈদ্য (ভুৱা চিকিৎসক) হয়; যি গুৰুৰ শয্যা লঙ্ঘন কৰে, সি দুৰ্চৰ্মা (চৰ্মৰোগী) হৈ জন্মে। যি গাধীৰ সৈতে মৈথুন কৰে, সি মধুমেহী হয়; আৰু যি নিজৰ গোট্ৰৰ স্ত্ৰীৰ সৈতে মৈথুন কৰে, সি অপ্ৰসূ (নিসন্তান) হয়—এইবোৰ পাপৰ বাহ্য লক্ষণ বুলি কোৱা হয়।
Verse 32
स्वसारं मातरं पुत्रवधूं गच्छन्नबीजवान् । कृतघ्नः सर्व कार्याणां वैफल्यं समुपाश्नुते
যি নিজৰ ভগ্নী, মাতৃ বা পুত্ৰবধূৰ সৈতে গমন কৰে, সি অবীজ (নপুংসক/বন্ধ্যা) হয়। আৰু কৃতঘ্ন ব্যক্তি, তদুপৰি, সকলো কাৰ্যত ব্যৰ্থতা ভোগ কৰে।
Verse 33
इत्येष लक्षणोद्देशः पापिनां परिकीर्तितः । चित्रगुप्तोऽपि मुह्येत सकलस्यानुवर्णने
এইদৰে পাপীসকলৰ লক্ষণসমূহৰ সংক্ষিপ্ত নিৰ্দেশ কোৱা হ’ল; সকলোকে সম্পূৰ্ণ বৰ্ণনা কৰিবলৈ চিত্ৰগুপ্তো বিভ্ৰান্ত হ’ব।
Verse 34
एते नरक विभ्रष्टा भुक्त्वा योनीः सहस्रशः । एवंविधैश्चिह्निताश्च जायंते लक्षणैर्नराः
এইসকল নৰকৰ পৰা পতিত, সহস্ৰ সহস্ৰ যোনি ভোগ কৰি, মানুহৰ মাজত এইধৰণৰ চিহ্ন আৰু লক্ষণ লৈ জন্ম গ্ৰহণ কৰে।
Verse 35
ये हि धर्मं न मन्यंते तथा ये व्यसनैर्जिताः । अनुमानेन बोद्धव्यं यदेते शेषपापिनः
যিসকলে ধৰ্মক মান্য নকৰে আৰু যিসকল ব্যসন-দোষে জয়ী, অনুমানৰ দ্বাৰা বুজিব লাগে যে তেওঁলোক শিষ্ট পাপসহ পাপী।
Verse 36
येषां त्वंतगतं पापं स्वर्गाद्वा ये समागताः । सर्वव्यसननिर्मुक्ता धर्ममेकं भजन्ति ते
কিন্তু যিসকলৰ পাপ অন্ত পৰিছে, অথবা যিসকল স্বৰ্গৰ পৰা উভতি আহিছে—সকলো ব্যসন-দোষৰ পৰা মুক্ত হৈ—তেওঁলোকে একমাত্ৰ ধৰ্মকেই ভজে।
Verse 37
भवंति चात्र श्लोकाः । धर्मादनवमं सौख्यमधर्माद्दुःखसम्भवः । तस्माद्धर्मं सुखार्थाय कुर्यात्पापं विवर्जयेत्
আৰু ইয়াত শ্লোক আছে: ধৰ্মৰ পৰা অবিচল সুখ জন্মে, অধৰ্মৰ পৰা দুখৰ উৎপত্তি হয়। সেয়ে সুখৰ বাবে ধৰ্ম আচৰণ কৰিব, পাপ ত্যাগ কৰিব।
Verse 38
लोकद्वयेऽपि यत्सौख्यं तद्धर्मात्प्रोच्यते यतः । धर्ममेकमतः कुर्यात्सर्वकार्यार्थसिद्धये
দুয়োটা লোকত যি সুখ আছে, সেয়া ধৰ্মৰ পৰাই উৎপন্ন বুলি কোৱা হয়। সেয়ে সকলো কাৰ্য আৰু লক্ষ্য সিদ্ধিৰ বাবে কেৱল ধৰ্মৰ আচৰণ কৰা উচিত।
Verse 39
मुहूर्तमपि जीवेत नरः शुक्लेन कर्मणा । न कल्पमपि जीवेत लोकद्वयविरोधिना
মানুহে শুদ্ধ (উজ্জ্বল) কৰ্মেৰে এক মুহূৰ্তো জীয়াই থাকক; কিন্তু দুয়োটা লোকৰ বিৰোধী আচৰণেৰে এক কল্পো জীয়াই নাথাকক।
Verse 40
इति पृष्टं त्वया विप्र यथाशक्त्या मयेरितम् । असूक्तं सूक्तमथवा क्षंतव्यं किं वदामि च
হে বিপ্ৰ! তুমি যি সুধিছিলা, সেয়া মই মোৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে ক’লোঁ। ই সু-কথন হওক বা দু-কথন—ক্ষমা কৰিবা; মই আৰু কি ক’ম?
Verse 41
नारद उवाच । कमठस्यैतदाकर्ण्य अष्टवर्षस्य भाषितम् । भगवान्भास्करः प्रीतो बभूवातीव विस्मितः
নাৰদে ক’লে: আঠ বছৰীয়া কমঠে কোৱা এই বাক্য শুনি ভগৱান ভাস্কৰ (সূৰ্যদেৱ) প্ৰসন্ন হ’ল আৰু অতিশয় বিস্মিত হ’ল।
Verse 42
प्रशशंस च तान्विप्रान्हारीतप्रमुखांस्तदा । अहो वसुमती धन्या द्विजैरेवंविधोत्तमैः
তেতিয়া তেওঁ হাৰীত আদি অগ্ৰগণ্য সেই বিপ্ৰসকলক প্ৰশংসা কৰিলে: “আহা! ধৰণী ধন্য, এনে উত্তম দ্বিজসকলে শোভিত কৰিছে।”
Verse 43
अथ प्रजापतिर्धन्यो यन्मर्यादाभिपाल्यते । अमीभिर्ब्राह्मणवरैर्धन्या वेदाश्च संप्रति
নিশ্চয় প্ৰজাপতি ধন্য, কিয়নো ধৰ্মৰ পবিত্ৰ সীমা-মৰ্যাদা ৰক্ষিত হৈছে; আৰু এই শ্ৰেষ্ঠ ব্ৰাহ্মণসকলৰ দ্বাৰাই আজি বেদসমূহো ধন্য হৈ স্থিত।
Verse 44
येषां मध्ये बालबुद्धिरियमेतादृशी स्फुटा । हारीतप्रमुखानां हि का वै बुद्धिर्भविष्यति
যদি তেওঁলোকৰ মাজত এটা শিশুৰ বুদ্ধিও ইমান স্পষ্ট আৰু প্ৰকাশমান হয়, তেন্তে হাৰীত আদি নেতৃস্থানীয়সকলৰ প্ৰজ্ঞা কিমান হ’ব—তেওঁলোকৰ বিবেচনা-শক্তি কেনেকুৱা হ’ব!
Verse 45
असंशयं त्रिलोकस्थमेषामविदितं न हि । यथैतान्नारदः प्राह भूयस्तस्मादमी बहु
নিশ্চয় ত্ৰিলোকত যি কিছু আছে, সেয়া তেওঁলোকৰ অজানা নহয়। নাৰদে যিদৰে তেওঁলোকৰ বিষয়ে কৈছিল, ঠিক তেনেদৰেই এই ঋষিসকল জ্ঞান আৰু গুণে বহুলভাৱে পৰিপূৰ্ণ।
Verse 46
इति प्रशस्य तान्विप्रान्प्रहृष्टो रविरव्रवीत् । अहं सूर्यो विप्रमुख्या युष्माकं दर्शनात्कृते
এইদৰে সেই ব্ৰাহ্মণসকলক প্ৰশংসা কৰি, আনন্দিত ৰবিয়ে ক’লে: “হে ব্ৰাহ্মণমুখ্যসকল, মই সূৰ্য; তোমালোকৰ দৰ্শন লাভৰ কাৰণেই মই আহিছোঁ।”
Verse 47
समागतः सूर्यलोकात्प्राप्तं नेत्रफलं च मे । भवद्विधैर्विप्रमुख्यैः संजल्पनसहासनात्
“মই সূৰ্যলোকৰ পৰা আহিছোঁ, আৰু মোৰ চকুৰ ফল (দৰ্শনৰ পুণ্য) লাভ কৰিলোঁ—তোমালোকৰ দৰে ব্ৰাহ্মণমুখ্যসকলৰ সৈতে কথোপকথন কৰি আৰু একেলগে বহি।”
Verse 48
अंत्यजा अपि पूयन्ते किं पुनर्मादृशा द्विजाः । सर्वथा नारदो धन्यो योऽसौ त्रैलोक्यतत्त्ववित्
পবিত্ৰ সঙ্গৰ স্পৰ্শে অন্ত্যজোও শুদ্ধ হয়; তেন্তে আমাৰ দৰে দ্বিজসকল কিমান অধিক! সৰ্বতোভাৱে ধন্য নাৰদ, যি ত্ৰিলোকৰ তত্ত্ব জানে।
Verse 49
युष्माभिर्बध्यते श्रेयो यस्य वै धूतकिल्विषैः । प्रणमामि च वः सर्वान्मनोबुद्धिसमाधिभिः । तपो विद्या च वृत्तं च यतो वार्द्धक्यकारणम्
তোমালোকৰ দ্বাৰাই—যিসকলৰ পাপ ধুই গ’ল—কল্যাণ স্থিৰ হয়। মই মন, বুদ্ধি আৰু সমাধিভাৱে তোমালোক সকলোকে প্ৰণাম কৰোঁ। তপস্যা, বিদ্যা আৰু সদাচাৰেই সত্য প্ৰৌঢ়তাৰ কাৰণ।
Verse 50
वरं मत्तो वृणीध्वं च दुर्लभं यं हृदीच्छत । यूयं स्वयं हि वरदा मत्संगो मास्तु निष्फलः
মোৰ পৰা এটা বৰ বাছি লওক—যি দুৰ্লভ দান তোমালোকৰ হৃদয়ে কামনা কৰে। তোমালোক নিজেই বৰদাতা; মোৰ তোমালোকৰ সঙ্গ যেন নিষ্ফল নহয়।
Verse 51
देवतानां हि संसर्गो निष्फलो नोपजायते । तस्मान्मत्तो वरं किंचिद्वृणुध्वं प्रददामि वः
দেৱতাসকলৰ সঙ্গ কেতিয়াও নিষ্ফল নহয়। সেয়ে মোৰ পৰা কোনো বৰ বাছি লওক—মই তোমালোকক দিম।
Verse 52
श्रीनारद उवाच । इति सूर्यवचः श्रुत्वा प्रहृष्टास्ते द्विजोत्तमाः
শ্ৰী নাৰদ ক’লে: সূৰ্যৰ এই বাক্য শুনি সেই দ্বিজোত্তম ঋষিসকল আনন্দে উল্লসিত হ’ল।
Verse 53
संपूज्य परया भक्त्या पाद्यार्घ्यस्तुतिवंदनैः । मंडलादीन्महाजप्यान्गृणंतः प्रोचिरे रविम्
পৰম ভক্তিৰে সম্পূৰ্ণ পূজা কৰি—পাদ্য আৰু অৰ্ঘ্য অৰ্ঘ্য দান, স্তোত্ৰ আৰু বন্দনাসহ—মণ্ডল আদি মহাজপ মন্ত্র গুণগান কৰি, তেওঁলোকে ৰবি (সূৰ্য)ক সম্বোধন কৰিলে।
Verse 54
जयादित्य जय स्वामिञ्जय भानो जयामल । जय वेदपते शश्वत्तारयास्मानहर्पते
জয় হওক জয়াদিত্য! জয় হওক, হে স্বামী! জয় হওক, হে ভানু! জয় হওক, হে নিৰ্মল! জয় হওক, বেদপতি—হে অহৰ্পতি, সদায় আমাক উদ্ধাৰ কৰা।
Verse 55
विप्राणां त्वं परो देवो विप्रसर्गोऽपि त्वन्मयः । नितरां पूतमेतन्नः स्थानं देव त्वयेक्षितम्
ব্ৰাহ্মণসকলৰ বাবে তুমি পৰম দেৱ, আৰু ব্ৰাহ্মণসমাজো তোমাৰেই ব্যাপ্ত স্বৰূপ। হে দেৱ, তোমাৰ দৃষ্টি পৰাত আমাৰ এই স্থান অতি পবিত্ৰ হৈ উঠিল।
Verse 56
अद्य नः सफला वेदा अद्य नः सफलाः क्रियाः । अद्य नः सफलं गेहं त्वया संगम्य गोपते
আজি আমাৰ বেদসমূহ সফল হ’ল; আজি আমাৰ ক্ৰিয়াসমূহ সফল হ’ল। হে গোপতে, তোমাৰ সৈতে মিলন লাভ কৰি আজি আমাৰ গৃহো ধন্য হ’ল।
Verse 57
वरं यदि प्रदातासि तदेनं प्रवृणीमहे । आस्माकीनमिदं स्थानं न हि त्याज्यं कथंचन
যদি তুমি বৰ দান কৰো, তেন্তে আমি এই বৰেই বাছি লওঁ: আমাৰ এই স্থান কোনোভাবেই কেতিয়াও ত্যাগ কৰা নহওক।
Verse 58
श्रीसूर्य उवाच । यस्माद्भवद्भिः पूर्वं हि जयादित्येति चोदितम् । जयादित्य इति ख्यातस्तस्मात्स्थास्येऽत्र सर्वदा
শ্ৰী সূৰ্য্যই ক’লে: তোমালোকেই আগতে মোক ‘জয়াদিত্য’ বুলি স্তৱ কৰিছিলা; সেইহেতু মই ‘জয়াদিত্য’ নামেৰে খ্যাত হ’ম, আৰু সেয়েহে মই ইয়াত সদায় অৱস্থিত থাকিম।
Verse 59
यावन्मही समुद्राश्च पर्वता नगराणि च । तावत्स्थानमिदं विप्रा न हि त्यक्ष्यामि कर्हिचित्
যিমান দিন ধৰণী—সমুদ্ৰ, পৰ্বত আৰু নগৰসহ—অবিচল থাকে, হে বিপ্ৰসকল, তিমান দিন এই স্থানো স্থিৰ থাকিব; মই কেতিয়াও ইয়াক ত্যাগ নকৰোঁ।
Verse 60
दारिद्र्यरोगसंघातान्दद्रवो मंडलानि च । कुष्ठादीन्नाशयिष्यामि भजतामत्र संस्थितः
ইয়াত অৱস্থিত হৈ, যিসকলে ভক্তিভাৱে মোৰ আৰাধনা কৰে, তেওঁলোকৰ দৰিদ্ৰতা আৰু ৰোগৰ গোটসমূহ মই চূর্ণ কৰি নাশ কৰিম—দাদ-মণ্ডল আদি আৰু কুষ্ঠ ৰোগোসহ।
Verse 61
यो मामत्र स्थितं चापि पूजयिष्यति मानवः । सूर्यलोकमिवागम्य पूजां तस्य भजाम्यहम्
যি মানুহে ইয়াত স্থাপিত মোক ভক্তিভাৱে পূজা কৰে, সি যেন সূৰ্য্যলোকত উপনীত হয়; মই নিজেই তাৰ পূজাক গ্ৰহণ কৰি তাত অংশ লওঁ।
Verse 62
श्रीनारद उवाच । एवमुक्ते भगवता हारीताद्या द्विजोत्तमाः । मूर्तिं संस्थापयामासुर्वेदोदितविधानतः
শ্ৰী নাৰদে ক’লে: ভগৱানে এইদৰে কোৱাৰ পাছত, হাৰীত আদি শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলে বেদে নিৰ্দেশিত বিধান অনুসাৰে মূৰ্তি স্থাপন কৰিলে।
Verse 63
ततो द्विजाः प्राहुरेवं कमठं त्वत्कृते रविः । अत्र स्वामी स्थितस्तस्मात्प्रथमं स्तुहि त्वं रविम्
তেতিয়া দ্বিজসকলে কমঠক ক’লে: ‘তোমাৰ কাৰণেই প্ৰভু ৰবি (সূৰ্য) ইয়াত অৱস্থিত; সেয়ে প্ৰথমে তুমি ৰবিক স্তৱ কৰ।’
Verse 64
इत्युक्तो ब्राह्मणैः सर्वैः कमठो वाग्ग्मिनां वरः । प्रणिपत्य जयादित्यं महास्तोत्रमिदं जगौ
সকলো ব্ৰাহ্মণৰ এই বাক্য শুনি, বাক্পটুজনৰ শ্ৰেষ্ঠ কমঠে বিজয়ী আদিত্যক প্ৰণাম কৰি এই মহাস্তোত্ৰ গাই উঠিল।
Verse 65
न त्वं कृतः केवलसंश्रुतश्च यजुष्येवं व्याहरत्यादिदेव । चतुर्विधा भारती दूरदूरं धृष्टः स्तौमि स्वार्थकामः क्षमैतत्
হে আদিদেৱ! তুমি ন সৃষ্ট, ন কেৱল শুনা-কথা; তথাপি যজুৰ্বেদে তোমাক এইদৰে উচ্চাৰে। বাণীৰ চাৰিধৰণ দূৰ দূৰলৈকে মাত্ৰ যায়; তথাপি নিজ প্ৰয়োজনবশত মই ধৃষ্টতাৰে তোমাক স্তৱ কৰোঁ—ইয়া ক্ষমা কৰা।
Verse 66
मार्तंडसूर्यांशुरविस्तथेन्द्रो भानुर्भगश्चार्यमा स्वर्णरेताः
তুমি মাৰ্তণ্ড, সূৰ্য, অংশু, ৰবি, আৰু ইন্দ্ৰও; তুমি ভানু, ভগ, অৰ্যমান, আৰু স্বৰ্ণবীজ—দীপ্তিময় সত্তা।
Verse 67
दिवाकरो मित्रविष्णुश्च देव ख्यातस्त्वं वै द्वादशात्मा नमस्ते । लोकत्रयं वै तव गर्भगेहं जलाधारः प्रोच्यसे खं समग्रम्
হে দেৱ! তুমি দিবাকৰ, মিত্ৰ আৰু বিষ্ণু নামে খ্যাত; নিশ্চয় তুমি দ্বাদশাত্মা—তোমাক নমস্কাৰ। ত্ৰিলোক তোমাৰ গৰ্ভগৃহ; তুমি জলৰ আধাৰ বুলি কোৱা হয়, আৰু সমগ্ৰ আকাশ তোমাৰ ব্যাপ্তি।
Verse 68
नक्षत्रमाला कुसुमाभिमाला तस्मै नमो व्योमलिंगाय तुभ्यम्
নক্ষত্ৰমালাৰে বিভূষিত, কুসুমমালাৰ দৰে গাঁথা—হে ব্যোম-লিঙ্গ (আকাশ-লিঙ্গ), তোমালৈ নমস্কাৰ।
Verse 69
त्वं देवदेवस्त्वमनाथनाथस्त्वं प्राप्यपालः कृपणे कृपालुः । त्वं नेत्रनेत्रं जनबुद्धिबुद्धिराकाशकाशो जय जीवजीवः
তুমি দেবদেৱ; তুমি অনাথৰ নাথ। তোমাক আশ্ৰয় লোৱা সকলৰ তুমি পালনকৰ্তা, অসহায়ৰ প্ৰতি তুমি কৃপালু। তুমি নেত্ৰৰ নেত্ৰ, জনবুদ্ধিৰ ভিতৰত বুদ্ধি; তুমি আকাশৰ কাশ—জয় হওক, হে জীৱসমূহৰ জীৱ!
Verse 70
दारिद्र्यदारिद्र्य निधे निधीनाममंगलामंगल शर्मशर्म । रोगप्ररोगः प्रथितः पृथिव्यां चिरं जयादित्य जयाप्रमेय
হে নিধিসকলৰ নিধান—তুমি দাৰিদ্ৰ্য আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰো দাৰিদ্ৰ্য নাশ কৰোঁতা। হে মঙ্গলৰ মঙ্গল, হে শর্মৰ শর্ম! পৃথিৱীত ৰোগৰ প্ৰসিদ্ধ মহৌষধ—জয় হওক, হে আদিত্য; জয় হওক, হে অপ্ৰমেয়, চিৰকাল।
Verse 71
व्याधिग्रस्तं कुष्ठरोगाभिभूतं भग्न प्राणं शीर्णदेहं विसंज्ञम् । माता पिता बांधवाः संत्यजंति सर्वैस्त्यक्तं पासि कोस्ति त्वदन्यः
ব্যাধিত পীড়িত, কুষ্ঠৰোগে আচ্ছন্ন, প্ৰাণ ভাঙি যোৱা, দেহ ক্ষীণ আৰু অচেতন—যেতিয়া মাতা, পিতা আৰু আত্মীয়সকলে ত্যাগ কৰে, তেতিয়া সকলোৰে ত্যক্তজনক তুমি একাই ৰক্ষা কৰা। তোমাৰ বাহিৰে আন কোন আছে?
Verse 72
त्वं मे पिता त्वं जननी त्वमेव त्वं मे गुरुर्बान्धवाश्च त्वमेव । त्वं मे धर्मस्त्वं च मे मोक्षमार्गो दासस्तुभ्यं त्यज वा रक्ष देव
তুমি মোৰ পিতা, তুমি মোৰ জননী—তুমিয়েই। তুমি মোৰ গুৰু, আৰু তুমি মোৰ বান্ধৱসকল। তুমি মোৰ ধৰ্ম, আৰু তুমি মোৰ মোক্ষ-মাৰ্গ। মই তোমাৰ দাস—হে দেৱ, ইচ্ছামতে ত্যাগ কৰা বা ৰক্ষা কৰা।
Verse 73
पापोऽस्मि मूढोऽस्मि महोग्रकर्मा रौद्रोऽस्मि नाचारनिधानमस्मि । तथापि तुभ्यं प्रणिपत्य पादयोर्जयं भक्तानामर्पय श्रीजयार्क
মই পাপী, মই মোহগ্ৰস্ত; মোৰ কৰ্ম অতি ভয়ংকৰ। মই ৰৌদ্ৰ, সৎ আচাৰৰ আধাৰ নহয়। তথাপি তোমাৰ পদযুগলত প্ৰণিপাত কৰোঁ—হে শ্ৰী জয়াৰ্ক, তোমাৰ ভক্তসকলক জয় আৰু কল্যাণ দান কৰা।
Verse 74
नारद उवाच । एवं स्तुतो जयादित्यः कमठेन महात्मना । स्निग्धगंभीरया वाचा प्राह तं प्रहसन्निव
নাৰদে ক’লে: এইদৰে মহাত্মা কমঠে স্তৱ কৰা পিচত জয়াদিত্যই স্নিগ্ধ আৰু গম্ভীৰ বাণীৰে তাক ক’লে, যেন হাঁহি দিয়া দৰে।
Verse 75
जयादित्याष्टकमिदं यत्त्वया परिकीर्तितम् । अनेन स्तोष्यते यो मां भुवि तस्य न दुर्लभम्
তুমি যি ‘জয়াদিত্যাষ্টক’ পৰিকীৰ্তন কৰিলা, পৃথিৱীত যি কোনোবাই ইয়াৰে মোৰ স্তৱ কৰে, তাৰ বাবে একোৱেই দুর্লভ নহয়।
Verse 76
रविवारे विशेषेण मां समभ्यर्च्य यः पठेत् । तस्य रोगा न शिष्यंति दारिद्र्यं च न संशयः
বিশেষকৈ ৰবিবাৰে যি কোনোবাই বিধিপূৰ্বক মোৰ পূজা কৰি এই পাঠ কৰে, তাৰ ৰোগ নাথাকে আৰু দাৰিদ্ৰ্যও নিঃসন্দেহে দূৰ হয়।
Verse 77
त्वया च तोषितो वत्स तव दद्मि वरंत्वमुम् । सर्वज्ञो भुवि भूत्वा त्वं ततो मुक्तिमवाप्स्यसि
তুমি মোক সন্তুষ্ট কৰিলা, বৎস; সেয়ে মই তোমাক এই বৰ দিছোঁ—পৃথিৱীত সৰ্বজ্ঞ হৈ উঠি, তাৰ পাছত তুমি মুক্তি লাভ কৰিবা।
Verse 78
त्वत्पिता स्मृतिकारश्च भविष्यति द्विजार्चितः । स्थानस्यास्य न नाशश्च कदाचित्प्रभविष्यति
তোমাৰ পিতাও স্মৃতি-গ্ৰন্থৰ ৰচয়িতা হ’ব, দ্বিজসকলৰ দ্বাৰা পূজিত-সম্মানিত হ’ব; আৰু এই পৱিত্ৰ স্থানৰ বিনাশ কেতিয়াও নহ’ব।
Verse 79
न चैतत्स्थानकं वत्स परित्यक्ष्यामि कर्हिचित् । एवमुक्ता स भगवान्ब्राह्मणैरर्चितः स्तुतः
আৰু, হে বৎস, মই এই পৱিত্ৰ ধাম কেতিয়াও ত্যাগ নকৰোঁ। এইদৰে কৈ সেই ভগৱানক ব্ৰাহ্মণসকলে পূজা কৰি স্তৱন কৰিলে।
Verse 80
अनुज्ञाप्य द्विजेद्रांस्तांस्तत्रैवांतर्दधे प्रभुः । एवं पार्थ समुत्पन्नो जयादित्योऽत्र भूतले
সেই শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজসকলৰ পৰা অনুমতি লৈ প্ৰভু তাতেই অন্তৰ্ধান হ’ল। এইদৰে, হে পাৰ্থ, জয়াদিত্য এই ভূতলত প্ৰকট হ’ল।
Verse 81
आश्विने मासि संप्राप्ते रविवारे च सुव्रत । आश्विने भानुवारेण यो जयादित्यमर्चयेत्
হে সুব্ৰতধাৰী, আশ্বিন মাহ আহিলে আৰু ৰবিবাৰ হ’লে—যি কোনোবাই আশ্বিনৰ ৰবিবাৰে জয়াদিত্য (বিজয়ী সূৰ্য)ক আৰাধনা কৰে…
Verse 82
कोटितीर्थे नरः स्नात्वा ब्रह्महत्यां व्यपोहति । पूजनाद्रक्तमाल्यैश्च रक्तचंदनकुंकुमैः
কোটিতীৰ্থত স্নান কৰি মানুহে ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপো দূৰ কৰে। আৰু পূজাৰ দ্বাৰা—ৰক্তবৰ্ণ মালা, ৰক্তচন্দন লেপ আৰু কুঙ্কুমেৰে—
Verse 83
लेपनाद्गंधधूपाद्यै नैवेद्येर्घृतपायसैः । ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्तेयी च गुरुतल्पगः
দেৱতাক লেপন কৰি, সুগন্ধি-ধূপ আদি আৰু ঘী-খীৰ সদৃশ নৈবেদ্য অৰ্পণ কৰিলে—ব্ৰাহ্মণঘাতক, সুৰাপায়ী, চোৰ আৰু গুৰুশয্যা লঙ্ঘনকাৰীও…
Verse 84
मुच्यते सर्वपापेभ्यः सूर्यलोकं च गच्छति । पुत्रदारधनान्यायुः प्राप्य सां सारिकं सुखम्
…সকলো পাপৰ পৰা মুক্ত হয় আৰু সূৰ্যলোকলৈ গমন কৰে। পুত্ৰ, পত্নী, ধন আৰু আয়ু লাভ কৰি, সংসাৰতো সুখ ভোগ কৰে।
Verse 85
इष्टकामैः समायुक्तः सूर्यलोके चिरं वसेत्
ইষ্ট কামনাৰে সমায়ুক্ত হৈ, তেওঁ সূৰ্যলোকত দীৰ্ঘকাল বাস কৰে।
Verse 86
सर्वेषु रविवारेषु जयादित्यस्य दर्शनम् । कीर्तनं स्मरणं वापि सर्व रोगोपशांतिदम्
প্ৰত্যেক ৰবিবাৰে জয়াদিত্যৰ দৰ্শন—আৰু তেনেকৈ তেওঁৰ কীৰ্তন বা স্মৰণো—সকলো ৰোগ শান্ত কৰে।
Verse 87
अनादिनिधनं देवमव्यक्तं तेजसां निधिम् । ये भक्तास्ते च लीयंते सौरस्थाने निरामये
সেই দেৱ অনাদি-অনন্ত, অব্যক্ত, তেজৰ ভঁৰাল। যিসকল ভক্ত, তেওঁলোকো নিৰাময় সৌৰস্থানত লীন হয়।
Verse 88
सूर्योपरागे संप्राप्ते रविकूपे समाहितः । स्नानं यः कुरुते पार्थ होमं कुर्यात्प्रयत्नतः
সূৰ্যগ্ৰহণ উপস্থিত হ’লে, হে পাৰ্থ, ৰৱিকূপত মন একাগ্ৰ কৰি যি স্নান কৰে, সি যত্নসহ হোমো কৰিব লাগে।
Verse 89
दानं चैव यथाशक्त्या जयादित्याग्रतः स्थितः । तस्य पुण्यस्य माहात्म्यं शृणुष्वैकमना जय
আৰু জয়াদিত্যৰ সন্মুখত থিয় হৈ, নিজৰ সামৰ্থ্য অনুসাৰে দান কৰিব লাগে। হে জয়া, একাগ্ৰ মনেৰে সেই পুণ্যৰ মাহাত্ম্য শুনা।
Verse 90
कुरुक्षेत्रेषु यत्पुण्यं प्रभासे पुष्करेषु च । वाराणस्यां च यत्पुण्यं प्रयागे नैमिषेऽपि वा । तत्पुण्यं लभते मर्त्यो जयादित्यप्रसादतः
কুৰুক্ষেত্ৰত, প্ৰভাসত আৰু পুষ্কৰত যি পুণ্য আছে; বাৰাণসীত, প্ৰয়াগত বা নৈমিষতো যি পুণ্য আছে—সেই একে পুণ্য মর্ত্যই জয়াদিত্যৰ কৃপাৰে লাভ কৰে।