Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 70

Devanagari script

दारिद्र्यदारिद्र्य निधे निधीनाममंगलामंगल शर्मशर्म । रोगप्ररोगः प्रथितः पृथिव्यां चिरं जयादित्य जयाप्रमेय

Transliteration

dāridryadāridrya nidhe nidhīnāmamaṃgalāmaṃgala śarmaśarma | rogaprarogaḥ prathitaḥ pṛthivyāṃ ciraṃ jayāditya jayāprameya

Translation

হে নিধিসকলৰ নিধান—তুমি দাৰিদ্ৰ্য আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰো দাৰিদ্ৰ্য নাশ কৰোঁতা। হে মঙ্গলৰ মঙ্গল, হে শর্মৰ শর্ম! পৃথিৱীত ৰোগৰ প্ৰসিদ্ধ মহৌষধ—জয় হওক, হে আদিত্য; জয় হওক, হে অপ্ৰমেয়, চিৰকাল।

Word by Word

• दारिद्र्यदारिद्र्य: the poverty of poverty (i.e., remover of poverty)
• दारिद्र्यदारिद्र्य: Sambodhana-like Apposition (स्तुत्यर्थ-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: दारिद्र्य (प्रातिपदिक) + दारिद्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom/Acc), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दारिद्र्यस्य दारिद्र्यम्) — 'poverty of poverty' (अत्यन्त-निरसनार्थक-स्तुति)

• निधे: O treasure
• निधे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• निधीनाम्: of treasures
• निधीनाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• अमङ्गलामङ्गल: destroyer of inauspiciousness
• अमङ्गलामङ्गल: Sambodhana-like Apposition (स्तुत्यर्थ-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: अमङ्गल (प्रातिपदिक) + अमङ्गल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अमङ्गलस्य अमङ्गलम्) — 'inauspiciousness of inauspiciousness' (नाशक-स्तुति)

• शर्मशर्म: supreme refuge/comfort
• शर्मशर्म: Sambodhana-like Apposition (स्तुत्यर्थ-विशेषण)
• Type: Noun
• Root: शर्मन्/शर्म (प्रातिपदिक) + शर्मन्/शर्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शर्मणः शर्म) — 'comfort of comfort'

• रोगप्ररोगः: the great remedy against disease (lit. disease of disease)
• रोगप्ररोगः: Predicate/Apposition (स्तुत्यर्थ)
• Type: Noun
• Root: रोग (प्रातिपदिक) + प्र (उपसर्ग) + रोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रोगस्य प्ररोगः) — 'the great disease (that removes disease)' स्तुत्यर्थ-व्यत्यय

• प्रथितः: renowned
• प्रथितः: Predicate Adjective (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √प्रथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle) — 'renowned'

• पृथिव्याम्: on earth
• पृथिव्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• चिरम्: for long / long
• चिरम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: चिरम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (adverb of time)

• जय: be victorious
• जय: Sambodhana/Prayojana (Invocation)
• Type: Verb
• Root: √जि (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• आदित्य: O Sun
• आदित्य: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• जय: be victorious
• जय: Sambodhana/Prayojana (Invocation)
• Type: Verb
• Root: √जि (धातु)
• Form: लोट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अप्रमेय: O immeasurable one
• अप्रमेय: Sambodhana (Address/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्-प्रत्यय) + प्रमेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; नञ्-समास/निषेध-पूर्वपद — 'immeasurable'

Speaker

Kamaṭha (in the stotra)

Visual Art Cues

Scene: A liṅga suffused with solar radiance; golden rays spread outward; offerings of red flowers and water; sick devotees receiving blessing light.

Characters & Entities

• Āditya
• Pṛthivī (earth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sūrya is praised as the giver of welfare—removing misfortune, poverty, and illness—thus devotion is aligned with both dharma and well-being.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse states universal benefits attributed to Āditya’s grace.

What ritualistic prescription is mentioned?

Victory-acclamation (jaya) and stotra as a devotional act seeking removal of disease and inauspiciousness.